Η ανασφάλεια σκοτώνει

Η είδηση ότι ένα ελληνικό δικαστήριο αναγνώρισε ως παράγοντα εργατικού ατυχήματος το εργασιακό στρες, επιδικάζοντας αποζημίωση στην οικογένεια ενός εργαζομένου που απεβίωσε εξαιτίας εμφράγματος που υπέστη μέσα σε ένα περιβάλλον ακραίας εργασιακής αβεβαιότητας, ήρθε να υπενθυμίσει το τεράστιο κόστος για την ανθρώπινη υγεία που συνεπάγεται ο τρόπος που οι κοινωνίες μας γίνονται όλο και πιο άνισες και όλο και πιο ανασφαλείς.

Κοινωνιολόγοι όπως η Κέιτ Πίκετ και ο Ρίτσαρντ Ουίλκινσον έχουν τεκμηριώσει την άμεση επίπτωση που έχει το κοινωνικοοικονομικό στρες στην ανθρώπινη υγεία και πώς συμβάλλει στην αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας του πληθυσμού. Η βασική τους μεθοδολογία είναι η σύγκριση των δεικτών υγείας σε χώρες με παρόμοιο οικονομικό επίπεδο που αποδεικνύει ότι μεγαλύτερη ανισότητα σημαίνει και περισσότερα προβλήματα υγείας. Η εξήγησή τους είναι ότι περισσότερο άνισες κοινωνίες συνεπάγονται μεγαλύτερο στρες για εκείνους που βρίσκονται χαμηλότερα στην κοινωνική κλίμακα. Μόνο που αυτό έχει αρνητική επίπτωση στην ψυχική και σωματική υγεία. Το άγχος στον βραχύ χρόνο μπορεί να κινητοποιήσει διανοητικές και σωματικές δυνάμεις, όμως στην παρατεταμένη συνθήκη μιας επισφάλειας χωρίς διέξοδο λειτουργεί μόνο φθοροποιά.

Ομως την ίδια στιγμή, εάν κανείς κοιτάξει τις προτάσεις πολιτικής που κυριαρχούν αλλά και την τρέχουσα οικονομική ορθοδοξία, αυτό που θα διαπιστώσει είναι η εξιδανίκευση της ανασφάλειας. Η εργασιακή σταθερότητα και μονιμότητα θεωρούνται οικονομικές στρεβλώσεις που εμποδίζουν τη λειτουργία των αγορών. Η αναδιανομή εισοδήματος και ο περιορισμός των κοινωνικών ανισοτήτων αντιμετωπίζονται ως απόπειρα υπονόμευσης της οικονομικής ανάπτυξης. Η αλληλεγγύη και η συλλογικότητα στον χώρο εργασίας θεωρούνται παραβατικές συμπεριφορές. Ενα τοξικό κοκτέιλ υπερεργασίας, κινητικότητας, εναλλαγών εργασίας και ανεργίας, συνεχούς πίεσης για ολοένα και μεγαλύτερη απόδοση μετατρέπει τους χώρους εργασίας σε διαρκή δοκιμασία ανθρώπων αλλά και των σωμάτων τους, με συνέπειες ενίοτε τραγικές. Αλλη μια οδυνηρή υπενθύμιση ότι οι οικονομικοί δείκτες που έχουμε συνηθίσει να ταυτίζουμε με την ανάπτυξη δεν μετρούν το πραγματικό κόστος για τις ζωές των ανθρώπων.