Μάλιστα, κύριε πρωθυπουργέ

Η έκτακτη συνεδρίαση του βρετανικού Κοινοβουλίου το Σάββατο 19 Οκτωβρίου (για πρώτη φορά μετά τον Απρίλιο του 1982 κατά την κρίση των Φόκλαντ) ολοκληρώθηκε με την υπερψήφιση της τροπολογίας η οποία προβλέπει την αναβολή της συζήτησης για την έγκριση της νέας συμφωνίας από το Κοινοβούλιο μέχρι την κατάθεση του σχεδίου νόμου για την ενσωμάτωση της εν λόγω συμφωνίας στην εσωτερική έννομη τάξη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί σε εφαρμογή η νομοθετική ρήτρα που αναγκάζει τον βρετανό πρωθυπουργό να ζητήσει από την ΕΕ νέα επέκταση της καταληκτικής προθεσμίας διαπραγματεύσων μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2020. Ο πρωθυπουργός συμμορφώθηκε με το γράμμα του νόμου κι έστειλε την σχετική επιστολή. Ομως αμέσως μετά έστειλε και μία δεύτερη που στην ουσία εκφράζει την αντίθεσή του στην επέκταση της προθεσμίας την οποία ζήτησε με την πρώτη. Υπό κανονικές συνθήκες, τα παραπάνω θα μπορούσαν να αποτελέσουν σενάριο ευφάνταστης κωμικής σειράς, όμως στη Βρετανία του Brexit οι σεναριογράφοι πολιτικών κωμικών σειρών αντιμετωπίζουν σκληρό ανταγωνισμό.

Ποιοι είναι όμως οι χαμένοι και οι κερδισμένοι από τις τελευταίες εξελίξεις;

Οι μεγάλοι χαμένοι είναι οι Βορειοϊρλανδοί Δημοκράτες Ενωτικοί (DUP), οι οποίοι χάνουν πλέον τη θέση επιρροής που είχαν μέχρι τώρα. Η δυσμενής θέση στην οποία περιήλθαν δεν έγκειται μόνο στο γεγονός ότι ο Τζόνσον συμφώνησε μία λύση η οποία είναι αντίθετη με κόκκινες γραμμές τους (η Βόρειος Ιρλανδία θα παραμένει «ευθυγραμμισμένη» με την ΕΕ για τέσσερα επιπλέον χρόνια μετά το πέρας της προβλεπόμενης από τη συμφωνία μεταβατικής περιόδου, 31 Δεκεμβρίου 2020) ούτε στο ενδεχόμενο ότι η συμφωνία μπορεί να περάσει χωρίς τη συναίνεσή τους. Το πιο προβληματικό γι’ αυτούς στοιχείο είναι ότι η συμφωνία ουσιαστικά κλειδώνει την «ευθυγράμμιση» της Βορείου Ιρλανδίας με την ΕΕ και μετά τα τέσσερα χρόνια αφού το Κοινοβούλιό της μπορεί με απλή πλειοψηφία να εγκρίνει την επέκταση του status quo αφαιρώντας ουσιαστικά το βέτο από το DUP.

Χαμένοι είναι μάλλον και οι Εργατικοί του Κόρμπιν. Μολονότι η στάση τους είναι ισορροπημένη, πολιτικά φαίνεται να χάνουν και από τα δύο στρατόπεδα του Brexit: Από τη μία μεριά οι αντιμαχόμενοι την έξοδο θεωρούν τη στάση των Εργατικών και τις λύσεις που υποστηρίζουν ως ημίμετρα. Από την άλλη οι θιασώτες της εξόδου, πολλοί εκ των οποίων βρίσκονται σε εκλογικές περιφέρειες που παραδοσιακά ελέγχουν οι Εργατικοί, θεωρούν ότι αν οι τελευταίοι καταψηφίσουν πάλι τη συμφωνία θα υπονομεύσουν την έξοδο.   Οι κερδισμένοι: Καταρχάς ο Μπόρις Τζόνσον. Ο πρωθυπουργός κατάφερε να φέρει το παιχνίδι ακριβώς εκεί που θέλει: Ενα αδιέξοδο από το οποίο μπορεί να βγει ενισχυμένος και να συνεχίσει από εκεί που άφησε τις διαπραγματεύσεις με την ΕΕ. Βασικό στοιχείο του σχεδίου ήταν να μην επωμιστεί τον ρόλο του «κακού» η ΕΕ αλλά οι εσωτερικοί του αντίπαλοι. Ετσι στις επερχόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές (που φαίνονται αναπόφευκτες) με το αφήγημα ότι ο ίδιος είναι ο γνήσιος εκφραστής του Brexit που το «κατεστημένο» δεν τον αφήνει να εφαρμόσει, θα μπορέσει συσπειρώσει τους ψηφοφόρους που επιθυμούν την έξοδο. Κερδισμένος είναι επίσης ο ιρλανδός πρωθυπουργός. Μία μικρή χώρα με αρωγούς την ΕΕ και το διεθνές δίκαιο κατόρθωσε να κερδίσει μία σημαντική παραχώρηση από το Ηνωμένο Βασίλειο: τον καθορισμό του de facto τελωνειακού συνόρου της ΕΕ με το ΗΒ στην ιρλανδική θάλασσα.

Τέλος κεδισμένοι εμφανίζονται και οι Σκωτσέζοι Εθνικιστές. Η αναγνώριση ειδικού καθεστώτος για τη Βόρεια Ιρλανδία ενισχύει το αφήγημά τους για τον παραγκωνισμό της Σκωτίας από τις διαπραγματεύσεις με ΕΕ και για την ανάγκη νέου δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της χώρας (αφού πλέον μπορούν να ισχυρίζονται ότι υπάρχει λύση για αποφυγή «σκληρού» συνόρου κατά το μοντέλο της Β. Ιρλανδίας).

Ο δρ Αρης Γεωργόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Δημοσίου και Ευρωπαϊκού Δικαίου, της Νομική Σχολής του Πανεπιστημίου του Νότιγχαμ