Pax Erdogana

Το βασικό ερώτημα μετά την τουρκική εισβολή στη Συρία είναι πού θα σταματήσει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Προσωπικά θα σταθώ σε εννέα σημεία:

1. Οταν αντιληφθεί ότι έχει επιτύχει ένα σημαντικό ποσοστό κερδών στη στρατηγική εξίσωση, στη μεγάλη εικόνα κέρδους/ζημίας για τον ίδιο και τη χώρα του. Απαιτώντας μέρισμα που υπερβαίνει κατά πολύ τον λόγο κέρδους/ζημίας στη Συρία.

2. Παραμένω μετά λόγου γνώσης επιφυλακτικός ως προς τις μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις. Τις μέρες αυτές διαψεύδονται όσοι προέβλεπαν εδώ και χρόνια την «αμέριστη στήριξη» ΗΠΑ και άλλων προς τους Κούρδους.

3. Μέχρι τώρα η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας δεν αποθαρρύνει την επέκταση της στρατιωτικής εισβολής. Ισως επιβάλλει την επιτάχυνσή της. Η Τουρκία δεν ενεργεί συναισθηματικά. Είχε εκτιμήσει το πιθανό κόστος. Τα λεγόμενα αντίμετρα. Μέχρι στιγμής εκτιμά ότι είναι ανεκτά.

4. Τα Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν συμφώνησαν ούτε στην ελάχιστη – σύμφωνα με τη Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών – αντίδραση (έκφραση ανησυχίας, έκκληση αυτοσυγκράτησης, αποφυγής ανθρωπιστικών ζημιών κ.λπ.). Ρωσία, Κίνα, ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία ενεργούν με βάση το συμφέρον τους. Οχι ως θεματοφύλακες της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας (ΟΗΕ). Με διαφορετικό σήμερα βαθμό ευθύνης. Πρόσθετος λόγος που κάνει τον πρόεδρο Ερντογάν να νιώθει μέχρι στιγμής «κυρίαρχος του παιχνιδιού».

5. Για την Αγκυρα, κάθε προηγούμενο εισβολής, κατοχής και χρήσης στρατιωτικής βίας αποτελεί καλό πρότυπο. Η στήριξη του ΝΑΤΟ -δηλώσεις Γενικού Γραμματέα του – στην τουρκική επέμβαση στη Συρία υπονομεύει συνολικά τη γνωστή θέση της Συμμαχίας κατά της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και το τετελεσμένο γεγονός της απόσχισης της Κριμαίας. Αλλωστε η Συμμαχία ουδέποτε καταδίκασε τη συνεχιζόμενη τουρκική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο. Δύο μέτρα και δύο σταθμά. Καταδικάζουμε σωστά τη Ρωσία όταν εισβάλλει στην Ουκρανία. Απαλλάσσουμε όμως την Τουρκία…

6. Περιέργως σήμερα τόσο η Τουρκία όσο και οι Κούρδοι της Συρίας θεωρούν την Ουάσιγκτον ως ασυνεπή σύμμαχο. Παρά τις συχνές προσπάθειες αποκατάστασης, ο κλονισμός της εμπιστοσύνης της Αγκυρας προς την Ουάσιγκτον χρονολογείται ήδη από την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ (2003). Με τη δημιουργία εκεί αυτοδιοικούμενης Περιφερειακής Κουρδικής Αρχής. Τι να προσθέσω για τα συναισθήματα των Κούρδων σήμερα;

7. Με την αποτελεσματική στήριξή της στο Συριακό καθεστώς του Ασαντ, τη σχέση εμπιστοσύνης με την Τουρκία του Ερντογάν και με την αναγκαστική σήμερα στροφή των Κούρδων της Συρίας προς τη Μόσχα, η Ρωσία και προσωπικά ο Βλαντίμιρ Πούτιν μεγιστοποιεί τα κέρδη. Αξιοποιεί τα λάθη και την αστάθεια των άλλων. Επιβεβαιώνεται ως σταθερός και αξιόπιστος εταίρος. Η εκτίμηση αυτή δεν περιορίζεται πλέον στη Μέση Ανατολή. Το έργο των αμερικανών διπλωματών στην Ευρώπη θα είναι εφεξής δυσχερέστερο.

8. Η Τουρκία των φιλοδυτικών Κεμαλιστών εισέβαλε στην Κύπρο. Με τον «Αττίλα 1» στις 24 Ιουλίου και τον «Αττίλα 2» στις 14 Αυγούστου 1974 επέτυχε τους στόχους που είχε θέσει. Δημιούργησε παράνομο, αλλά «τετελεσμένο γεγονός». Οι Τούρκοι εδώ και 45 χρόνια λένε ότι «το Κυπριακό λύθηκε το 1974». Σήμερα ο μη Κεμαλιστής πρόεδρος Ερντογάν μετέρχεται των ιδίων πρακτικών στη Συρία.

9. Δεν είμαι σε θέση να προβλέψω πότε θα σταματήσει η πολεμική επιχείρηση ή πώς θα επιδιώξει να διαμορφώσει την επόμενη ημέρα με βάση τα νέα «τετελεσμένα». Η εμπειρία δείχνει ότι δύσκολα ακυρώνεται στο τραπέζι των ειρηνευτικών συνομιλιών το «τετελεσμένο» των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αυτό είναι το κυριότερο και πλέον οδυνηρό. Πρόκειται για την επικίνδυνη πραγματικότητα που επιχειρεί διά της στρατιωτικής βίας να επιβάλει η Pax Erdogana.

Ο Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς είναι πρέσβης επί τιμή