Ο πολυπολικός κόσμος και η Ελλάδα

Η στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας στη Βορειοανατολική Συρία αποτελεί ακόμα μία πτυχή του καινούργιου, πολυπολικού κόσμου που δημιουργείται. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είτε δεν ενδιαφέρονται είτε δεν μπορούν πλέον να αναλάβουν τις πρωτοβουλίες του παρελθόντος, όταν η πρωτοκαθεδρία τους ήταν αδιαμφισβήτητη. Παρόλο που η διεθνής προσοχή στρέφεται στις επιλογές του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η αμερικανική εξωτερική πολιτική μάλλον χαρακτηρίζεται από συνέχεια από τη δεύτερη τετραετία του Τζορτζ Μπους του Νεότερου και μετά.

Το πολιτικό και οικονομικό κόστος της στρατιωτικής νίκης των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράκ το 2003 ανάγκασε τον Μπους να αναθεωρήσει το δόγμα του προληπτικού πολέμου, ενώ στη συνέχεια ο Μπαράκ Ομπάμα εστίασε στην Ασία, αφήνοντας μεγάλο γεωπολιτικό κενό στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Σήμερα, η Αμερική αναζητεί τρόπους να περιορίσει την τεχνολογική υπεροχή της Κίνας σε διάφορους τομείς και στέλνει διφορούμενα μηνύματα όσον αφορά την ουσιαστική ενασχόλησή της με άλλες διεθνείς εξελίξεις.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χάσει την αίγλη των περασμένων ετών. Διατηρούν, όμως, μεγάλο στρατιωτικό και οικονομικό προβάδισμα έναντι άλλων δυνάμεων, το οποίο θέλουν να αξιοποιήσουν για την «ανάσχεση» της Κίνας. Ρισκάρουν, έτσι, τη διαμόρφωση μιας νέας τάξης πραγμάτων χωρίς τον έλεγχό τους σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, ώστε να υλοποιήσουν τον βασικό τους στόχο μακροπρόθεσμα. Η επιτυχία της αμερικανικής στρατηγικής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου δεν θα επαναληφθεί απαραίτητα με τα σημερινά δεδομένα.

Η Ελλάδα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική. Η Τουρκία εκμεταλλεύεται στην πράξη την αμερικανική αδιαφορία ή αδυναμία στη Μέση Ανατολή και εξυπηρετεί το εθνικό της συμφέρον. Οσο χρήσιμη και αν είναι η σύσφιγξη των ελληνοαμερικανικών δεσμών, ουδεμία σύνδεση έχει με τη διαμόρφωση των τουρκοαμερικανικών σχέσεων ή την υλοποίηση της τουρκικής στρατηγικής στον πολυπολιτικό κόσμο.

H σταδιακή παρακμή μιας υπερδύναμης έχει απρόβλεπτες συνέπειες, τις οποίες η Ελλάδα καλείται να αξιολογήσει συστηματικά, ώστε να παραμείνει οχυρωμένη. Η κριτική εκ του ασφαλούς, η διαρκής πρόβλεψη θερμών επεισοδίων και ο εύκολος εθνικισμός ορισμένων ΜΜΕ κάθε άλλο παρά βοηθούν την προσπάθεια αυτή.

Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Begin Sadat Centre for Strategic Studies (Ισραήλ) και το ΕΛΙΑΜΕΠ και διδάσκων Διεθνών Σχέσεων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης