Αναθεώρηση σε περισυλλογή

Η κοινοβουλευτική Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος ξεκίνησε τις εργασίες της. Τα μέλη της μετέχουν στην ανώτατη δικαιοπαραγωγική λειτουργία που προβλέπει η έννομη τάξη, την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Η συζήτηση σε μεγάλο βαθμό είχε στραμμένα τα βλέμματά της στο χθες. Τι και γιατί ψήφισαν οι βουλευτές της προηγούμενης Βουλής, ποιες κατευθύνσεις προέκριναν, ποια περαιτέρω κίνητρα λάνθαναν στις επιλογές τους. Ολα αυτά είναι κατανοητά. Αλλά τώρα προέχει το περιεχόμενο των νέων διατάξεων. Οπως έχουμε εξηγήσει στο παρελθόν, η προηγούμενη Βουλή δεν έχει εξουσία να δεσμεύσει την επόμενη στις δικαιοπολιτικές κατευθύνσεις. Μπορεί μόνο να ορίσει τις προς αναθεώρηση διατάξεις και να προσδιορίσει ειδικότερα το θεματικό αντικείμενο αναθεώρησης. Ετσι, κήρυξε αναθεωρητέα τη διάταξη για το δεύτερο στάδιο στη διαδικασία εκλογής Προέδρου, αφού δηλαδή δεν επιτευχθούν 180 ψήφοι. Η σημερινή Βουλή δεν δεσμεύεται ως προς τη ρύθμιση της διαδικασίας. Δεσμεύεται όμως στο ότι μόνο η Βουλή μπορεί να εκλέξει τον Πρόεδρο, διότι αυτό ορίζεται στο άρθρο 30 που δεν κρίθηκε αναθεωρητέο.

Εάν όμως δεν υπάρχει δέσμευση στην κατεύθυνση, υπάρχει καθήκον ο προσδιορισμός των νέων ρυθμίσεων να γίνει με θεσμική σωφροσύνη. Μάλιστα ένας λόγος για τον οποίο δεν πρέπει να δεσμεύει η κατεύθυνση, είναι ακριβώς για να μπορεί υπεύθυνα η νέα Βουλή να επιλέξει εκείνες τις λύσεις που προστάζει η θεσμική υπευθυνότητα.

Ετσι λοιπόν η νέα Βουλή καλείται να ορίσει πώς θα πορευθεί η διαδικασία εκλογής Προέδρου αν δεν επιτευχθούν στην τρίτη ψηφοφορία 180 ψήφοι. Να ορίσουμε ότι πέντε μέρες μετά θα γίνει τέταρτη ψηφοφορία όπου θα αρκούν 151 ψήφοι, δεν στοιχεί με τη λογική των προηγούμενων τριών ψηφοφοριών (που ορίζονται στη μη αναθεωρητέα διάταξη του άρθρου 32 παρ. 3). Και, όπως έχουν επισημάνει έγκριτοι δάσκαλοι και συνάδελφοί μας, δημιουργεί τον κίνδυνο συνειδητής επιλογής προσώπων που δεν συγκεντρώνουν ευρύτερη αποδοχή.

Από την άλλη πλευρά, ενδέχεται η λύση των 151 ψήφων να καταστεί αναπόφευκτη, εάν η αντιπολίτευση δεν συνδράμει στην επιλογή προσωπικότητας ευρείας αποδοχής. Αφού όμως θέτουμε αντικίνητρα στην αντιπολίτευση (αποκλείοντας τη δυνατότητα πρόωρης διάλυσης της Βουλής), δεν είναι εύλογο να αναζητήσουμε αντικίνητρα και για τη συμπολίτευση; Οι πέντε ημέρες δεν είναι αντικίνητρο. Θα μπορούσε να είναι η παράταση της θητείας του απερχόμενου Προέδρου για ικανό διάστημα, που θα διακοπεί εάν στο μεταξύ συγκεντρωθούν 180 ψήφοι. Θα μπορούσε να είναι κάποια άλλη λύση που δεν έχουμε ακόμη σκεφτεί. Το καθήκον μας επιτάσσει να αναζητήσουμε την προσήκουσα λύση. Γνωρίζοντας ότι βασική λειτουργία του Συντάγματος είναι να μας προφυλάσσει από την παθολογία των θεσμών. Η οποία μπορεί να εκδηλωθεί σε πέντε, δέκα ή δεκαπέντε χρόνια από σήμερα.