Επίθεση Βενιζέλου σε Τσαλδάρη

Στο έκτο μέρος έγινε εκτενής αναφορά στη νέα σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών υπό την προεδρία του Ζαΐμη και στο ναυάγιο των διαπραγματεύσεων για οικουμενική κυβέρνηση. Το έβδομο μέρος παρουσιάζει την απάντηση του Βενιζέλου από το βήμα της Βουλής στον Τσαλδάρη σχετικά με κατηγορίες που του είχε προσάψει στη σύσκεψη καθώς είχε υπονοήσει πως ο λόγος που ο Βενιζέλος επιθυμούσε την οικουμενική ήταν επειδή ήθελε να μοιραστεί τις ευθύνες της αποτυχημένης οικονομικής πολιτικής του με τα άλλα κόμματα.

Από το βήμα της Βουλής ο Ελευθέριος Βενιζέλος επεσήμανε: «Κατά τας δύο συνεδριάσεις (σ.σ.: του συμβουλίου των αρχηγών) όλοι οι άλλοι αρχηγοί εδήλωσαν ότι αποδέχονται την συγκρότησιν Οικουμενικής (…) Μόνον ο κ. Τσαλδάρης ηρνήθη οριστικώς να μετάσχη τοιαύτης κυβερνήσεως. Τα επιχειρήματα που προέβαλεν είναι το εν ασθενέστερον από το άλλο. Κανένα δεν αντέχει εις την πλέον πρόχειρον ανασκευήν. Ο κ. Τσαλδάρης υπεστήριξεν ότι εφ’ όσον δεν υποβάλω την παραίτησίν μου η Οικουμενική θα εκαλείτο κυρίως εις συνέχισιν του κυβερνητικού μου έργου.

Απήντησα ότι είμαι πρόθυμος να υποβάλω αυτοστιγμεί την παραίτησίν μου εάν ο Τσαλδάρης εδέχετο να δηλώση ότι δέχεται την συγκρότησιν Οικουμενικής. Εδήλωσα ακόμη ότι θα ήμουν πρόθυμος να αναστείλω τας εργασίας της Βουλής και να καταρτίσω επιτροπήν, εις ην το κόμμα μου να μη διαθέτη μόνον την πλειοψηφίαν. Με απορίαν μου όμως είδον επαναλαμβανόμενον το επιχείρημα τούτο εις τας δηλώσεις του κ. Τσαλδάρη.

Δεύτερον επιχείρημα το οποίον αντέταξεν είναι ότι διά της Οικουμενικής θα συνετρίβοντο τα πολιτικά κόμματα εις περίοδον καθ’ ην ο τόπος έχει ανάγκην εφεδρειών πολιτικών κομμάτων. Είναι περίεργον ότι το επιχείρημα τούτο επικαλείται ο κ. Τσαλδάρης προς απόκρουσιν της Οικουμενικής, ήτις θα ειργάζετο εν μέσω της καλλιτέρας ατμοσφαίρας, και προτιμά να στερηθή η χώρα τας πιθανότητας της νίκης και να διεξαχθή ο αγών από ένα μόνο κόμμα το οποίον δεν ημπορεί παρά να προσδοκά ότι θα αποτύχη, αφού και με την σύμπραξιν όλων των κομμάτων φοβείται την αποτυχίαν.

Η μόνη ικανοποίησις την οποίαν περιμένει είναι να κληθή ύστερα εκείνος να συλλέξη τα ερίφια. Επιτρέψατέ μοι να προσθέσω ότι είναι τραγικόν, ότι ένας αρχηγός μεγάλου κόμματος ημπορεί εις μίαν κρίσιμον περίπτωσιν να σκέπτεται ούτω. Διά να βεβαιωθήτε, αντί της Οικουμενικής, ήτις κατ’ αυτόν θα έφθειρε όλον τον πολιτικόν κόσμον, συνέστησε κυβέρνησιν ευρυτάτου συνασπισμού. Ο κ. Τσαλδάρης αποκρούει μεν την Οικουμενικήν, συνιστά όμως την κυβέρνησιν ευρυτάτου συνασπισμού η οποία δεν ημπορεί παρά να πιστεύη ο κ. Τσαλδάρης ότι θα φθαρή πολύ ευκολώτερον, διότι η φθορά αυτή δεν τον ανησυχή, εφ’ όσον δεν θα επεκταθή εις το Κόμμα του.

Ο κ. Τσαλδάρης συνέστησε και την κυβέρνησιν ειδικοτήτων. Η πρότασις απεκρούσθη παρ’ όλων διότι δεν θα ήτο καθόλου ενισχυτικόν του κύρους του πολιτικού κόσμου να δηλώση αδυναμίαν διακυβερνήσεως του πολιτικού σκάφους εις ώρας τρικυμίας.

Αυτά είναι τα επιχειρήματα του κ. Τσαλδάρη. Πολλοί φίλοι μου με επέκριναν διότι επιδιώξας την συγκρότησιν Οικουμενικής έδωσα την εντύπωσιν ανθρώπου ορρωδούντος προ των ευθυνών. Πρέπει να βεβαιώσω τους φίλους μου ότι είχα βολιδοσκοπήσει προηγουμένως το έδαφος. Συνωμίλησα με πλείστους των φίλων του κ. Τσαλδάρη, οι οποίοι με εβεβαίωσαν ότι πολλοί Λαϊκοί θα συνίστων εις τον κ. Τσαλδάρην την αποδοχήν της προτάσεώς μου.

Εκρινα επομένως ότι είχον καθήκον, εφ’ όσον ενόμιζα ότι η συγκέντρωσις όλου του πολιτικού κόσμου ηδύνατο ν’ αντιμετωπίση καλύτερον την καταιγίδα, να επιχειρήσω την συγκρότησιν της Οικουμενικής.

Ηδη μένω εις την θέσιν μου χωρίς να παραγνωρίζω τας δυσκολίας που αντιμετωπίζω. Η επίκρισις των κυβερνητικών μέτρων και ενεργειών θα είνε εύκολος διότι και θυσίαι θα ζητηθούν και λάθη δεν ημπορούν ν’ αποφευχθούν (…) Οπωσδήποτε η κυβέρνησίς μου παραμένει εις την θέσιν της με την πλήρη πεποίθησιν επί την νίκην. Γνωρίζω ότι το κυβερνητικόν έργον θα δημιουργήση χιλιάδες δυσαρεστημένων, αλλ’ όπως δεν εδίστασα να αντιμετωπίσω την δυσαρέσκειαν του προσφυγικού κόσμου δεν θα διστάσω και τώρα να εκτελέσω το καθήκον μου. Το Λαϊκόν Κόμμα αρνούμενον να συμμετάσχη εις την προσπάθειαν αυτήν δεν κάνει λάθος;».

Aντιδράσεις. Μετά τον λόγο του πρωθυπουργού πραγματοποιήθηκε δεκάλεπτη διακοπή. Μόλις άρχισε ξανά η συνεδρίαση, ο πρόεδρος της Βουλής Θ. Σοφούλης ανακοίνωσε ότι ο πρωθυπουργός δεν θα μπορέσει να παραστεί στην αγόρευση του αρχηγού του Λαϊκού Κόμματος Π. Τσαλδάρη. Η αντίδραση του τελευταίου ήταν έντονη:

Τσαλδάρης: Αυτός ο τρόπος απάδει προς κάθε αξιοπρέπειαν.

Σοφούλης: Αντελήφθητε και μόνον σας τον κόπον του.

Τσαλδάρης: Καθήμεθα και ακούομεν τον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως εις όλας τας αγορεύσεις του. Αλλά το Λαϊκόν Κόμμα δεν εξαρτά την ύπαρξίν του εκ του Προέδρου της Κυβερνήσεως αλλ’ εκ του λαού και είμαι βέβαιος ότι ο κ. Πρόεδρος της Κυβερνήσεως με την πολιτικήν του νέας δυνάμεις προσφέρει εις το κόμμα μου.

Μαρής: Ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως εδήλωσεν ότι λόγω αδιαθεσίας δεν δύναται να παρακολουθήση την αγόρευσιν του αρχηγού του Λαϊκού Κόμματος. Ουδείς υποχρεώνει τον αξιότιμον Αρχηγόν να απαντήση απόψε.

Παπαναστασίου: Να τερματισθή η συζήτησις αυτή, ίνα προχωρήσωμεν εις άλλο θέμα.

Σοφούλης: Υποβάλλεται πρότασις περί τροποποιήσεως του Νόμου περί εκλογής βουλευτών. Δέχεται η Βουλή να καταρτισθή μια επιτροπή υπό την προεδρίαν εμού;

Ακολουθεί ζωηρό επεισόδιο στην αίθουσα της Βουλής. Πολλοί βουλευτές φωνάζουν όχι, όχι…

Τσαλδάρης: Δεν επιτρέπεται να υποβάλλωνται ούτω αι προτάσεις.

Μαντάς: Είναι αίσχος!

Ακούγεται έντονος θόρυβος από τους βουλευτές και διαμαρτυρίες.

Μαντάς: Δεν ηθέλησα να θίξω το Προεδρείον. Είπα ότι η υποβολή της προτάσεως ούτω αποτελεί αίσχος.

Σοφούλης: Παρακαλώ την Βουλήν να μου επιτρέψη να τον ανακαλέσω εις την τάξιν.

Τσαλδάρης: Κατόπιν των τοιούτων ανωμαλιών δε δύναμαι να συνεργάζομαι πλέον.

Ο Τσαλδάρης και οι βουλευτές του σηκώνονται από τα έδρανα και το Λαϊκό Κόμμα αποχωρεί από την αίθουσα της Βουλής.

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος – συγγραφέας