Αναλογικές προκλήσεις

Η ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης από την παρούσα Βουλή, καθώς και η ψήφιση νέου εκλογικού νόμου συνιστούν δύο κορυφαίες και καταλυτικές πολιτικές επιλογές, η δυναμική των οποίων αφορά τόσο την κυβέρνηση, όσο και την αντιπολίτευση. Η αναθεώρηση του άρθρου 32 Σ σχετικά με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας και η απεμπλοκή της από την πρόωρη διάλυση της Βουλής, καθώς και η ενδεχόμενη αναθεώρηση του άρθρου 54 Σ για τους όρους και προϋποθέσεις άμεσης εφαρμογής νέου εκλογικού νόμου, δεν είναι απλά διαδικασίες αναζήτησης συγκλίσεων και πλειοψηφιών μεταξύ των κοινοβουλευτικών ομάδων των κομμάτων, αλλά κυρίως επιλογές του σχεδίου για την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει η χώρα και η λειτουργία του πολιτικού συστήματος.

Για την απεμπλοκή της εκλογής ΠτΔ από την πρόωρη διάλυση της Βουλής  υπάρχει μία σχετική σύγκλιση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων. Οι διαφορές έγκεινται στη διαδικασία αναζήτησης συναίνεσης ως προς το πρόσωπο του ΠτΔ και σε περίπτωση αδυναμίας, στον απαιτούμενο αριθμό βουλευτών για την τελική εκλογή του ΠτΔ. Στο ζήτημα αυτό οι προτάσεις της ΝΔ και του ΚΙΝΑΛ, όπως κατατέθηκαν και συζητήθηκαν στην προηγούμενη Βουλή, έχουν αρκετά σημεία σύγκλισης. Και τα δύο κόμματα απέρριψαν, δια των εισηγητών τους, την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για επαναλαμβανόμενες ψηφοφορίες και σε περίπτωση αποτυχίας απευθείας εκλογή του ΠτΔ από τον λαό. Επομένως, σήμερα για την κυβέρνηση και το ΚΙΝΑΛ το μείζον πολιτικό διακύβευμα παραμένει η δυνατότητα εκλογής ΠτΔ με συναινέσεις στην τρίτη ψηφοφορία, ώστε να μην οδηγείται η χώρα σε πρόωρες εκλογές. Ο τελικά απαιτούμενος αριθμός βουλευτών (151 η 160) και η διαδικασία είναι ζήτημα διαλόγου και συγκλίσεων.

Καταλυτική, ωστόσο, είναι η αλλαγή του εκλογικού νόμου και η κατάργηση της απλής αναλογικής,  για την οποία έχουν δεσμευτεί η ΝΔ και το ΚΙΝΑΛ, ήδη από το 2016. Στο ζήτημα αυτό το διακύβευμα είναι ταυτόχρονα ο εκλογικός νόμος και η αποφυγή του κινδύνου προσφυγής σε εκλογές με απλή αναλογική, άρα σε διπλές εκλογές. Η απλή αναλογική στην παρούσα φάση δεν υπονομεύει μόνο τη σταθερότητα των κυβερνήσεων, αλλά στρεβλώνει και το περιεχόμενο της λαϊκής εντολής. Δεν είναι η απλή αναλογική αυτή που θα επιβάλλει τις συνεργασίες, αλλά η κουλτούρα των συναινέσεων.

Η αποκατάσταση της κανονικότητας στη χώρα δεν μπορεί να εξαρτάται από την περιπέτεια της απλής αναλογικής που επέβαλε ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο νέος εκλογικός νόμος πρέπει να διαφυλάττει την αναλογικότητα της έκφρασης της λαϊκής κυριαρχίας, αλλά και να εξασφαλίζει το πολιτικό αγαθό της  κυβερνησιμότητας. Επομένως, αν η κατάργηση της απλής αναλογικής είναι επιτακτική ανάγκη, είναι προδήλως εξίσου επιτακτική η ανάγκη διαμόρφωσης ενός εκλογικού συστήματος που θα επιτρέπει συμφωνίες και συγκλίσεις μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων που είναι ικανές να ανατάξουν τη χώρα, να αποτρέψουν κινδύνους νέας κρίσης, να θωρακίσουν τους θεσμούς της και να την οδηγήσουν στην ανάπτυξη. Εκεί, η πρόκληση και ευθύνη τόσο της κυβέρνησης, όσο και του ΚΙΝΑΛ είναι μεγάλες για την κατεύθυνση που θα πάρει η χώρα και όχι απλά για τον εκλογικό νόμο. Γιατί, οι πολιτικές δυνάμεις που αντιστάθηκαν στον πολιτικό τυχοδιωκτισμό του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να είναι οι πολιτικοί εγγυητές της επόμενης μέρας. Το πέρασμα στην εποχή της κανονικότητας δεν μπορεί να έχει πισωγυρίσματα.

Ο Θεόδωρος Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου