Η «κόρη» τα κατάφερε

Η ερώτηση ήταν τόσο συχνή στις παρέες των θεατρόφιλων – «Είδες την παράσταση της κόρης του Ευαγγελάτου;» – που θα μπορούσες να πιστέψεις ότι δεν έχει όνομα, παρά μόνο επίθετο. Εσπευδαν να πάνε στο θέατρο, επαινούσαν το αποτέλεσμα, το πρότειναν σε άλλους, αλλά ως ένα έργο που είχε σκηνοθετήσει «η κόρη του Ευαγγελάτου».

Κι ήταν εκείνη, μόνη της, που με χαμηλούς τόνους και σταθερά βήματα, χωρίς να διαφημίζει, αλλά και χωρίς να αποποιείται τη βαριά οικογενειακή της κληρονομιά – παππούς της ο συνθέτης και αρχιμουσικός Αντίοχος, πατέρας της ο ακαδημαϊκός, πανεπιστημιακός δάσκαλος και σκηνοθέτης Σπύρος και μητέρα της η ηθοποιός Λήδα Τασοπούλου – κατάφερε να κερδίσει τη θέση της στο θεατρικό στερέωμα. Και να γίνει η Κατερίνα Ευαγγελάτου. Η σκηνοθέτιδα του «Ρήσου» – της πρώτης παράστασης που δόθηκε στον αρχαιολογικό χώρο του Λυκείου του Αριστοτέλη – του «Φάουστ», της «Αλκηστης», του «Βόιτσεκ», της «Κωμωδίας των παρεξηγήσεων». Και τώρα η νέα και πολλά υποσχόμενη καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου.

Ντετέκτιβ. Εγκληματολόγος. Αρχαιολόγος. Αυτές ήταν οι απαντήσεις που έδινε από τα παιδικά της χρόνια ως την εφηβεία της η Κατερίνα Ευαγγελάτου όταν τη ρωτούσαν τι θα γίνει όταν μεγαλώσει. Το θέατρο δεν το είχε ψηλά στις επιλογές της κι ας είχε κάνει την πρώτη της περιοδεία όταν ήταν μόλις σαράντα ημερών. Κι ας είχε ζητήσει από τους γονείς της να ανέβει στο θεατρικό σανίδι σε ηλικία μόλις έξι ετών. Κι ας είχε περάσει τους χειμώνες της στα καμαρίνια του Αμφι-Θεάτρου της οδού Αδριανού και τα καλοκαίρια της στο κοίλον της Επιδαύρου. Μέχρι τη στιγμή που ένιωσε ότι δεν τη χωρούν τα έδρανα της Φιλοσοφικής. Και θέλησε να δοκιμάσει την τύχη της στον κόσμο που γνώριζε από παιδί, τον θεατρικό. Επιλογή που για όποιον «διαβάζει» τη ζωή της Κατερίνας Ευαγγελάτου φαντάζει προφανής. Η ίδια ωστόσο έχει επανειλημμένως υποστηρίξει ότι ο τρόπος που επέλεξε να σπουδάσει και να πορευτεί στην τέχνη είναι αποτέλεσμα καθαρά προσωπικών και διόλου εύκολων επιλογών.

Στην αρχή ο δρόμος της την οδήγησε πάνω στη σκηνή, όπως τη μητέρα της. Αποφοίτησε πρώτη από τη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Το ένστικτό της όμως της έδειξε ότι έπρεπε να ακολουθήσει τα ίχνη του πατέρα της: τη σκηνοθεσία. Από ένα σεμινάριο σκηνοθεσίας στο Λονδίνο βρέθηκε στη Μόσχα για ανάλογες σπουδές έχοντας μάθει ρωσικά μέσα σε δυο μήνες.

Νέα, άπειρη και αγχωμένη, όπως λένε όσοι μοιράστηκαν εκείνες τις πρώτες απόπειρες μαζί της πριν από 13 χρόνια, αναρωτιόταν διαρκώς: «Μα ποιος θα έρθει να μας δει; Δεν μας ξέρει κανένας». Κι όμως, εκείνη η «Ερωτευμένη νεκρή» άντεξε για τρεις σεζόν. Κι η διαδρομή της προς την επιτυχία είχε μόλις αρχίσει.

Κι εκείνες οι παιδικές επιλογές επαγγελματικού προσανατολισμού; Οπως έδειξε η ιστορία, διόλου τυχαίες δεν ήταν. Διότι η αναγνωρισμένη πλέον σκηνοθέτιδα έχει την έρευνα στο αίμα της. Ψάχνει με την επιμονή ενός ντετέκτιβ και την προσοχή ενός αρχαιολόγου τα έργα που θα ανεβάσει και δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο κείμενο, το οποίο έχει μάθει να σέβεται, χωρίς αυτή η στάση της να βάζει φρένο στις τολμηρές σκηνοθετικές λύσεις που υιοθετεί.

Η επιλογή της για τη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Φεστιβάλ ήταν κάτι που ψιθυριζόταν καιρό. Ωστόσο όλοι εκείνοι που της δίνουν ψήφο εμπιστοσύνης – δικαίως και είναι οι περισσότεροι – είχαν μια δεύτερη σκέψη. Η ενασχόλησή της με τη διοίκηση ενός θεσμού (ο οποίος δεν στερείται γραφειοκρατικών αγκυλώσεων και σαφώς αποτελεί πεδίο πιέσεων από πολλές διαφορετικές πλευρές για ρουσφέτια ημετέρων) μήπως αποτελέσει τροχοπέδη για την εξέλιξή της, ως σκηνοθέτιδας, μιας και βρίσκεται σε μια από τις πλέον δημιουργικές της περιόδους; Ο τρόπος ωστόσο που η ίδια φαίνεται να αντιμετωπίζει και τα νέα της καθήκοντα μοιάζει με εκείνον που προσεγγίζει τις παραστάσεις που σκηνοθετεί: σαν ένα ακόμη εγχείρημα που εξελίσσεται, και δεν ολοκληρώνεται απαραιτήτως βάσει του αρχικού σχεδιασμού, αλλά επηρεάζεται από το γεγονός ότι εμπλέκονται σε αυτό άνθρωποι με τις δικές τους ιδέες, όπως ακριβώς συμβαίνει με τους ηθοποιούς. Αλλωστε ξεκαθάρισε κατά την παραλαβή των καθηκόντων της ότι το Φεστιβάλ θα αποτελέσει για εκείνη μια παράλληλη ενασχόληση με την καλλιτεχνική της δράση. Σε κάθε περίπτωση οι οιωνοί δείχνουν πως κερδισμένος θα βγει ο θεσμός και κατά συνέπεια το κοινό που παρακολουθεί το Φεστιβάλ, καθώς η Κατερίνα Ευαγγελάτου δεν είναι μόνο μια καλλιτέχνιδα με βαθιά παιδεία, καταξιωμένη, με εμπειρία από τον διεθνή χώρο και φρέσκες ιδέες, αλλά γέννημα θρέμμα του φορέα τον οποίο καλείται να υπηρετήσει.

Η πιο πρόσφατη εικόνα της στο μυαλό μου είναι από το μεσημέρι της Πέμπτης. Φτάνει με μικρή καθυστέρηση στη μεγάλη αίθουσα της ιταλικής πρεσβείας στην Αθήνα για μια συνάντηση με ανθρώπους που ασχολούνται με τον πολιτισμό. Το βλέμμα της καθαρό, οι τρόποι της διακριτικοί, το χαμόγελό της σεμνό. Η ψηλόλιγνη κορμοστασιά της και το κομψό της ντύσιμο είναι αρκετά για να κερδίσει όλα τα βλέμματα, ακόμη και των εκτός συνόρων καλεσμένων που ενδέχεται να αγνοούσαν την ιδιότητά της. Μόνο που κάποιες στιγμές ξεχνιέται. Μια συνήθεια αμηχανίας αποκαλύπτει μια αδιόρατη ανασφάλεια: το απαραίτητο συστατικό που βρίσκεται στη γενετική αλυσίδα κάθε καλλιτέχνη.