Κλοπιμαία {LF}ή δανεικά Γλυπτά;

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποκαθηλώθηκαν κατά τις αρχές του 19ου αιώνα και μεταφέρθηκαν στο Βρετανία το 1806, δεκαπέντε μόλις χρόνια πριν από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης και περίπου 2.300 χρόνια μετά τη σύλληψή τους. Σε συμβολικό επίπεδο, αποτελούν τομή στην ιστορία της γλυπτικής και συνδέονται με την πολιτισμική έκρηξη του 5ου αιώνα, τη φιλοσοφία, την ποίηση, το θέατρο και, τελικά, τη Δημοκρατία και τον ουμανισμό της Δύσης. Στη σύγχρονη εποχή απέκτησαν έναν επιπλέον συμβολισμό. Συνδέθηκαν με τους αγώνες για την απελευθέρωση των σύγχρονων Ελλήνων: όταν η Επανάσταση ερχόταν και οι ιδέες του Νεοελληνικού Διαφωτισμού είχαν δώσει το διακριτικό στίγμα τους, τα Γλυπτά έφευγαν.

Ετσι αναμενόμενο ήταν η επιστροφή των Γλυπτών να λάβει χαρακτήρα ιστορικό, πολιτικό και φιλοσοφικό, πέρα από τον πρώτο και κύριο, τον αισθητικό. Προσεγγίστηκε από πολλούς πολιτικούς επιστήμονες, νομικούς και καλλιτέχνες, με μια πλειάδα δηλώσεων που κατέγραφαν την ανάγκη επιστροφής των εκπάγλου καλλονής αετωμάτων, μετοπών και της ζωφόρου, ως ζητούμενο για κάθε πολίτη του σύγχρονου κόσμου.

Πριν από λίγες ημέρες ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης γνωστοποίησε στον βρετανικό Τύπο την πρόθεσή του να αποστείλει επιστολή στο Βρετανικό Μουσείο προκειμένου τα Γλυπτά να επιστραφούν για λίγο, ως δανεικά, για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, το 2021. Το σχέδιο περιλαμβάνει την άμεση επιστροφή τους στο Βρετανικό Μουσείο. Ετσι ο Πρωθυπουργός διαφοροποιήθηκε από την «εθνική γραμμή» δεκαετιών και παραγνώρισε τον εθνικό και παγκόσμιο συμβολισμό των Γλυπτών, ζητώντας να χρησιμοποιήσει τα Γλυπτά σε μια επέτειο, την οποία μοιραία θα σκιάσει η ανάμνηση της κλοπής τους.

Ας πούμε, όμως, ότι το Βρετανικό Μουσείο αποδεχθεί την πρόταση Μητσοτάκη με μια γκρίζα δήλωση των δύο πλευρών σχετικά με την ιδιοκτησία των Γλυπτών. Και τα Γλυπτά έρθουν. Οταν ολοκληρωθούν οι εκδηλώσεις για την Ελληνική Επανάσταση, θα αποκοπούν ξανά από τα υπόλοιπα διασωθέντα του γλυπτού διακόσμου, από το άλλο τους μισό, από την κοιτίδα τους – το θαύμα της καλλιτεχνικής δημιουργίας δεν υποτάσσεται σε συμφωνίες κυρίων. Τότε η στιγμή της επαναφοράς στο Βρετανικό Μουσείο, άραγε, δεν θα είναι ένας δεύτερος γύρος βαρβαρότητας, μες στη γιορτή, ύστερα από δύο αιώνες; Δεν θα είναι μια βίαιη ενέργεια εις βάρος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, αυτή τη φορά με την υπογραφή της ελληνικής πολιτείας; Δεν θα είναι μια προσβολή, και όχι τιμή, για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση; Δεν θα νομιμοποιηθεί πολιτικά η κλοπή, ακριβώς μια στιγμή που θα αποτελεί μια αφορμή να καταγγελθεί;

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν μπορεί να είναι δανεικά στην Ελλάδα. Είναι κλοπιμαία. Γι’ αυτό, αν είναι να ενωθούν και πάλι, θα πρέπει να είναι για να μην ξαναχωρίσουν.

Ο Ανδρέας Μπελεγρής είναι αναπληρωτής διευθυντής του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ