Το πραγματικό χάσμα είναι άλλο

Πρόσφατα ακούσαμε μια θλιβερή ιστορία. Οι νεότερες γενιές Αυστραλών τα πάνε χειρότερα από τους γονείς, σύμφωνα με μια μελέτη του Grattan Institute. Σπάει έτσι η παράδοση που θέλει κάθε γενιά να τα πηγαίνει καλύτερα από την προηγούμενη.

Η κουβέντα για το χάσμα γενεών μάς είναι οικεία. Το πραγματικό χάσμα όμως είναι άλλο. Και απορρέει από την (επαν)εμφάνιση μιας «περιουσιακής» κοινωνίας όπου ο κρίσιμος παράγων για την επιτυχία κάποιου είναι ο πλούτος, και ιδιαίτερα ο κληρονομούμενος πλούτος.

Οπως έχει σημειώσει ο Τομά Πικετί, η οικονομία που προέκυψε από το χάος της Υφεσης και των δύο Παγκοσμίων Πολέμων χαρακτηριζόταν από μια πρωτοφανή ισότητα τόσο ως προς τα εισοδήματα όσο και ως προς τις ευκαιρίες. Ομως αυτή η εποχή τελειώνει. Η πραγματική διαχωριστική γραμμή, όπως και στον 19ο αιώνα, δεν είναι ανάμεσα στους ηλικιωμένους και τους νέους, αλλά ανάμεσα σε αυτούς που κατέχουν και ελέγχουν κεφάλαιο και σ’ εκείνους που στηρίζονται στους μισθούς.

Καθώς ο συνολικός πλούτος κατ’ άτομο αυξάνεται, η σημερινή νέα γενιά θα έπρεπε να γίνει τελικά κατά μέσο όρο πλουσιότερη από τη σημερινή παλιότερη γενιά. Ομως η κατανομή του πλούτου είναι όλο και πιο άνιση. Το αποτέλεσμα είναι ο μέσος άνθρωπος να έχει λιγότερο πλούτο απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Αυτό συμβαίνει ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ολα τα κέρδη έχουν μεταβιβαστεί στα νοικοκυριά που βρίσκονται στο άνω 20% της κατανομής εισοδήματος, με τη μερίδα του λέοντος να πηγαίνει στο πλουσιότερο 1%.

Οπως δείχνει ο κατάλογος του Forbes για τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Αυστραλία, στο ανώτατο άκρο της κατανομής πλούτου η περιουσιακή κοινωνία έχει ήδη φτάσει: από τους 10 πλουσιότερους, οι 7 είναι είτε άνδρες άνω των 80 είτε κληρονόμοι πάμπλουτων γονέων.

Το χαρακτηριστικό της περιουσιακής κοινωνίας, κεντρικό στην πλοκή πολλών μυθιστορημάτων του 19^ου αιώνα, είναι ο βασικός ρόλος της κληρονομιάς και η ισχύς των μεγαλύτερων επί των νεότερων των οποίων τις τύχες ελέγχουν. Αυτές οι ανισότητες πλέον επανέρχονται. Η κυρίαρχη σύγκρουση είναι μεταξύ αυτών που κατέχουν κεφάλαιο και των υπολοίπων.

Ο Τζον Κουίγκιν είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ