Δοτικός, ευαίσθητος, βαθιά ανθρώπινος

Ο Γιώργος Μπράμος γεννήθηκε στις 25 Μαΐου πριν από 67 χρόνια στην Τρίπολη της Αρκαδίας, την οποία αγαπούσε αλλά δεν τον χωρούσε. Τελειώνοντας το τότε εξατάξιο γυμνάσιο, ο ανήσυχος Γιώργος έφυγε για να σπουδάσει Νομικά στην Ιταλία. Η γειτονική μας χώρα ήταν πιο κοντά στην Ελλάδα, προσέφερε περισσότερες επιλογές σε σχολές και ήταν ο ιδανικός τόπος για όσους δεν άντεχαν τον κοινωνικό συντηρητισμό και τη δικτατορία των συνταγματαρχών.

Η Ιταλία ζούσε ακόμα στον απόηχο του Μάη του ’68, ήταν το πεδίο σύγκρουσης των ρευμάτων της Αριστεράς, η κοιτίδα του ευρωκομμουνισμού, η πατρίδα των εμβληματικών μορφών του Γκράμσι, του Τολιάτι, του Ινγκράο, του Μπερλινγκουέρ και ήταν μάρτυρας μιας ανήσυχης αλλά πλούσιας και ανθηρής έκρηξης στον πολιτισμό. Αυτή η Ιταλία ήταν που σαγήνεψε τον Γιώργο Μπράμο και αυτή τον ακολούθησε μέχρι την τελευταία του πνοή, καθώς γρήγορα αντιλήφθηκε ότι η νομική επιστήμη δεν ήταν ο δρόμος του, αλλά η κουλτούρα της και ιδιαίτερα ο κινηματογράφος της: Φελίνι, Αντονιόνι, Παζολίνι, αδελφοί Ταβιάνι, Μπερτολούτσι, Βισκόντι και τόσοι άλλοι μπήκαν στη ζωή του Γιώργου και μέσα από αυτόν στις παρέες μας.

Στη γειτονική μας χώρα, ο Γιώργος γρήγορα συνδέθηκε με το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, εντάχθηκε στο ΠΑΜ και στον Ρήγα Φεραίο, ό,τι πιο προοδευτικό υπήρχε εκείνη την περίοδο. Εκτελούσε δύσκολες και επικίνδυνες αποστολές πηγαινοερχόμενος (ως σύνδεσμος) Ιταλία – Ελλάδα. Και ήταν πάντα περήφανος για τη δράση του αλλά και πάντα σεμνός, ουδέποτε διανοήθηκε να επενδύσει πολιτικά και επικοινωνιακά σε αυτήν. Ο,τι έχουμε είναι από αφηγήσεις του σε μας, στους φίλους του. Μια τέτοια αφήγηση αποτύπωσε in memoriam ο Κυριάκος Αγγελάκος στο Facebook.

«Το 1970 επικηρύχθηκε από τη χούντα που ζήτησε την απέλασή του στην Ελλάδα. Συνελήφθη – μετά από προβοκάτσια χουντικών – από τις ιταλικές Αρχές και συνοδεία καραμπινιέρων τον έβαλαν στο καράβι στη Γένοβα για να τον στείλουν πακέτο στην Αθήνα γρήγορα και μουλωχτά. Αλλά το πλοίο δεν έφευγε. Είχε ειδοποιηθεί το σωματείο των λιμενεργατών του PCI (ΙΚΚ) κι ένας σύντροφος λιμενεργάτης είχε κρεμαστεί στον κάβο κι εμπόδιζε το πλοίο να αποπλεύσει. Μέσα στην αναμπουμπούλα κατάφεραν να απελευθερώσουν τον Γιώργο και να διαφύγει γλιτώνοντας τη γνωστή συνέχεια της Ασφάλειας, της δίκης και της φυλακής. Πολλά χρόνια αργότερα ο Γιώργος επισκέφθηκε ξανά τη Γένοβα σε ένα από τα πολλά ταξίδια του στην αγαπημένη του Ιταλία. Συναντήθηκε με τους παλιούς συντρόφους και φίλους του κι ένα βράδυ τον κάλεσαν σε μια γιορτή προς τιμήν του. Στο τραπέζι απέναντί του καθόταν ένας κοντός, γεροδεμένος πενηντάρης που τον κοιτούσε χαμογελαστός. Τότε ένας φίλος του Giorgio τούς σύστησε. Ηταν ο λιμενεργάτης που είχε κρεμαστεί στον κάβο για να εμποδίσει τον απόπλου του καραβιού».

Ηρθε κάποια στιγμή που ο Γιώργος έφυγε από την Ιταλία, αλλά άφησε εκεί τη μισή του καρδιά. Το καταλάβαινες στα γραπτά του, στην αναλυτική και σφαιρική του σκέψη, στην καθημερινότητά του, από τα πουράκια Anticο Toscana μέχρι τον espresso.

Ο Γιώργος ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητος, βαθιά ανθρώπινος και αγαπούσε με μια απέραντη αγνότητα τους φίλους τους οποίους δεν ξεχνούσε ποτέ. «Πάντα στα γενέθλιά μου ανακαλώ τους βιαστικούς και ακριβούς συνομήλικους φίλους μου. Τον Κυριάκο, τον Νίκο, τον Ανταίο, τον Θόδωρο. Την Αλίκη και τη Χρύσα. Κι έχω απέραντη ευγνωμοσύνη στη ΖΩΗ που ακόμα μου δωρίζεται» έγραψε τρεις μήνες πριν φύγει και αυτός έτσι ξαφνικά και απροειδοποίητα.

Λάτρευε τη ζωή, προσπαθούσε να τη ρουφήξει ακόμα και όταν ήταν στις μαύρες του ή θυμωμένος με την αδικία και την ανοησία. Αλλά αυτός ο θυμός δεν θόλωνε την πολιτική του σκέψη, δεν νόθευε την κριτική του που είχε πάντα ως αφετηρία το ήθος και τις αρχές της ανανεωτικής Αριστεράς.

Από το 1977 μεγάλωσε επαγγελματικά δίπλα σε όλους αυτούς που έβλεπες να κοσμούν με τη γραφή και τη διεισδυτική σκέψη τους τις σελίδες της «Αυγής»: τους πολυαγαπημένους Σοφιανό (Χρυσοστομίδη), Βασιλάκη (Κωνσταντινίδη), Θανάση Τσουπαρόπουλο, Λευτέρη Μαυροειδή, Τάσο Βουρνά και ακόμη τον Γρηγόρη Γιάνναρο, τον Θοδωρή Μιχόπουλο, τον Ανταίο Χρυσοστομίδη που έφυγαν και αυτοί νωρίς…

Και μετά, το καλοκαίρι του 1989, ήρθε η εμπειρία της τότε ΕΤ2 σε μια δύσκολη, αντίξοη και φορτισμένη πολιτικά συγκυρία. Ο Γιώργος τοποθετήθηκε διευθυντής Ειδήσεων, κράτησε με μαεστρία τις ισορροπίες, ξεπέρασε τις αντιδράσεις (που είχαν φτάσει μέχρι και σε λευκή απεργία) και έδωσε άλλο στίγμα γραφής με μοναδικό γνώμονα την ποιότητα και το δημοσιογραφικό κριτήριο. Τότε ήταν που μ’ έβαλε να βουτήξω στα πρωτόγνωρα βαθιά νερά της τηλεόρασης με την Ευγενία Χριστοπούλου ως συμπαρουσιάστρια και τη Δέσποινα Μακρινού ως αρχισυντάκτρια στο μαγκαζίνο που τον τίτλο του («Σάββατο οκτώμισι») ο Γιώργος εμπνεύσθηκε από την ταινία του Φελίνι.

Δοτικός, συνεργάσιμος, ανήσυχο πνεύμα, γνήσιος ευρωπαϊστής με μια σπάνια ευρυμάθεια που μοίραζε με την καρδιά του απλόχερα και με απόλυτη σεμνότητα, ο Γιώργος κατέβαζε συνεχώς ιδέες και αυτό αποτυπώθηκε παντού: ως κριτικός κινηματογράφου («Ελευθεροτυπία» και «Καθημερινή»), στο ελληνικό πρόγραμμα του Mega (1994-2001), στη Διεύθυνση Προγράμματος της ΕΡΤ (2002-2008) και στις συνεργασίες στη συγγραφή των σεναρίων στις πολυβραβευμένες ταινίες «Καλή πατρίδα, σύντροφε» του Λευτέρη Ξανθόπουλου, «Ο κλοιός» του Κώστα Κουτσομύτη, «Ο ήσυχος θάνατος» της Φρίντας Λιάππα και «Terra Incognita» του Γιάννη Τυπάλδου. Και βεβαίως στα βιβλία του «Μαύρα μάτια» (1999), «Ασπρα γένια» (2006), «Το ψέμα του λύκου» (2013).

«Ελα, τι γίνεται, τι μαθαίνεις;» ήταν οι πρώτες του φράσεις όταν σε έπαιρνε τηλέφωνο, που δεν θα ξαναχτυπήσει πια…

Θα μας λείψεις πολύ, Γιώργο Μπράμο!