H συνέχεια στην έρευνα

Στις 6 Αυγούστου η σύνταξη του κορυφαίου στον κόσμο επιστημονικού περιοδικού Nature δημοσίευσε άρθρο για την επιστημονική έρευνα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και την πρόοδο που συντελέστηκε τόσο στην αύξηση της χρηματοδότησής της όσο και στην περαιτέρω ανάπτυξή της, αποδίδοντας τα εύσημα στον πρώην υπουργό Ερευνας καθηγητή Κώστα Φωτάκη. Πράγματι, η πρόσφατη αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) των επιδόσεων στην καινοτομία των χωρών – μελών της ανέδειξε ότι η Ελλάδα ανέβηκε από το 61% του μέσου όρου της ΕΕ το 2011 στο 82% το 2018. Η Ελλάδα βελτιώθηκε σε καινοτόμες μικρομεσαίες επιχειρήσεις που συνεργάζονται με άλλες μεγαλύτερες διεθνώς, που αναπτύσσουν αυτόνομα καινοτόμες δραστηριότητες, που καινοτομούν τόσο στην οργάνωσή τους αλλά και στο μάρκετινγκ των προϊόντων τους. Υστερεί βέβαια στην ανάπτυξη πνευματικών δικαιωμάτων (πατέντες), στο έλλειμμα σε φιλικό προς την καινοτομία περιβάλλον και στη δημόσια αλλά και ιδιωτική χρηματοδότησή της.

Το περιοδικό Nature αποδίδει επίσης θετικό ρόλο στις παραπάνω επιτυχίες της χώρας μας στο νεοσυσταθέν από τον πρώην υπουργό κ. Φωτάκη Ελληνικό Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ). Είχα την τιμή να υπηρετήσω ως εκλεγμένο από την επιστημονική κοινότητα μέλος του συμβουλίου του ΕΛΙΔΕΚ. Η αξιοκρατική και ανεξάρτητη από την Πολιτεία λειτουργία του Ιδρύματος είναι μια πρωτόγνωρη πραγματικότητα για τα ακαδημαϊκά πράγματα της χώρας μας και αυτό πιστώνεται θετικά στον αρμόδιο υπουργό Ερευνας και στην προηγούμενη κυβέρνηση. Η προσφορά του διετούς βίου του ΕΛΙΔΕΚ στη χρηματοδότηση της βασικής επιστημονικής έρευνας είναι σημαντικότατη. Μέσα στο τρέχον έτος το ΕΛΙΔΕΚ θα έχει συμπληρώσει τη χρηματοδότηση συνολικά σε περίπου 2.000 ερευνητικές προτάσεις υποψήφιων διδακτόρων, μεταδιδακτορικών ερευνητών και καθηγητών/ερευνητών που υποστηρίζουν χιλιάδες νέους ερευνητές και έχουν ήδη συνεισφέρει στον επαναπατρισμό πολλών αξιόλογων νέων ερευνητών. Προφανώς έγιναν και λάθη στη λειτουργία του ΕΛΙΔΕΚ, εύλογα ενός νέου Ιδρύματος στην αρχή του, δίχως υποδομές, δίχως προσωπικό, το οποίο χτίζονταν παράλληλα με την αξιολογική διαδικασία χιλιάδων ερευνητικών προτάσεων. Πρεπει να διορθωθούν. Πολλά από αυτά δεν έγιναν αντιληπτά λόγω πίεσης και φόρτου εργασίας και προσπάθειας. Το ΕΛΙΔΕΚ οφείλει να λειτουργήσει όπως η επιστήμη, με αντικειμενική και δίκαιη διόρθωση των αποτυχιών του. Εξάλλου η επιστημονική έρευνα είναι η επιτυχής διαχείρηση των πολλαπλών αποτυχιών προς τη δυσεύρετη επιτυχία.

Είναι λυπηρό που ο κ. Φωτάκης δεν είναι μέλος της σημερινής Βουλής. Δυστυχώς ο κ. Τσίπρας προτίμησε να συμπεριλάβει στο ψηφοδέλτιο Επικράτειας του κόμματός του κορυφαία κομματικά στελέχη και όχι τον διαπιστωμένα κορυφαίο διεθνώς επιστήμονα υπουργό του, κατά γενική ομολογία και ένα από τα ελάχιστα επιτυχημένα μέλη της κυβέρνησής του. Οπως μου έγραψε πριν από τις εκλογές κορυφαίος έλληνας επιστήμονας της Διασποράς θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο για τη χώρα η νέα κυβέρνηση να χρησιμοποιούσε τον κ. Φωτάκη στην Ερευνα και τις σχετικες δομές της. Ο νέος Πρωθυπουργός έχει ήδη κάνει τη διαφορά σε πολλαπλές υπερβατικές πολιτικές επιλογές. Η χώρα χρειάζεται μεταρρυθμίσεις αλλά και συνέχεια, ιδιαίτερα στον νευραλγικό για την οικονομία και την ανάπτυξη τομέα της Ερευνας.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης