Πώς οι κεντρικές τράπεζες θα παραμείνουν ανεξάρτητες

Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 άλλαξε τον ρόλο των κεντρικών τραπεζιτών, όπως επίσης την κλίμακα και το πεδίο εφαρμογής της πολιτικής τους. Η χρηματοοικονομική σταθερότητα αναδεικνύεται σήμερα ως ο πρωταρχικός στόχος των κεντρικών τραπεζών. Και τα επιτόκια σε αρκετές πλούσιες χώρες θα παραμείνουν κάτω από το μηδέν για κάποιο χρονικό διάστημα. Αυτό σημαίνει ότι οι πρωτοβουλίες των κεντρικών τραπεζιτών θα είναι πιο ορατές και πολιτικά ευαίσθητες από όσο ήταν προ δεκαετίας. Ταυτόχρονα, όμως, η εξέλιξη αυτή απειλεί εκθετικά μια από τις μεγαλύτερες θεσμικές καινοτομίες του 20ού αιώνα, που είναι η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αντιμετώπιζαν καλύτερα τις πολιτικές παρεμβάσεις αν περιορίζονταν στο στενό καθήκον τους να φροντίζουν για τη σταθερότητα των τιμών. Σφάλλουν. Οι κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να αποφύγουν την επιτακτική ανάγκη να ανακτήσουν τον αρχικό τους ρόλο των θεματοφυλάκων της χρηματοοικονομικής σταθερότητας.

Κατ’ αρχάς η σταθερότητα των τιμών δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Δεν είναι παρά ένας πυλώνας της μακροοικονομικής σταθερότητας που χρειάζονται οι κοινωνίες. Η χρηματοοικονομική σταθερότητα είναι ένας δεύτερος πυλώνας, τη σημασία του οποίου ανέδειξε η πρόσφατη κρίση. Αναπόφευκτα οι κεντρικοί τραπεζίτες ενεπλάκησαν σε συζητήσεις με πολιτικούς, οικονομικές και ρυθμιστικές αρχές για τον ρόλο τους στην κοινωνία. Η εμπλοκή αυτή ήταν απαραίτητη για τη διατήρηση της ανεξαρτησίας τους.

Στη μετά την κρίση εποχή οι κυβερνήσεις και οι πολίτες θα συνεχίσουν να εκχωρούν περισσότερες εξουσίες σε έναν μη εκλεγμένο, ανεξάρτητο θεσμό όπως είναι οι κεντρικές τράπεζες. Για αντίβαρο αυτές θα πρέπει να γίνουν πιο διαφανείς και ελέγξιμες. Ετσι θα διατηρήσουν τη νομιμοποίησή τους. Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι μια δημόσια διαβούλευση που θα καταλήξει σε μια συμφωνία-πλαίσιο για τους στόχους των κεντρικών τραπεζών, τα πολιτικά εργαλεία και τους επικοινωνιακούς μηχανισμούς τους. Ενδεχόμενη αποτυχία του διαλόγου θα θέσει σε κίνδυνο όχι μόνο την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας αλλά και τη χρηματοοικονομική σταθερότητα και την ευημερία ολόκληρης της κοινωνίας.

Ο Πάτρικ Μπόλτον είναι καθηγητής στο Columbia Business School

O Στίβεν Τσεκέτι είναι καθηγητής στο Brandeis International Business School