Επίμονος και εφευρετικός

Η ευλαβική εμμονή του στα τρία «Α», δηλαδή, στην Αξιολόγηση, την Αξιοκρατία και την Αριστεία, που διαχρονικά αποτέλεσαν για τον ίδιο στάση ζωής, τον Απρίλιο του 2018 τον οδήγησαν εκτός του νεοσύστατου τότε Ελληνικού Διαστημικού Οργανισμού (ΕΛΔΟ). Κι ας είχε περάσει μόλις ένας μήνας από την πανηγυρική εγκατάστασή του στη θέση του προέδρου!

Ο Σταμάτης Κριμιζής, ο κορυφαίος έλληνας αστροφυσικός που διετέλεσε επί δεκαετίες διευθυντής ερευνητικών προγραμμάτων της ΝASA, μετέχοντας σε κάθε ερευνητική αποστολή της, ήταν το πιο πολύτιμο asset της «ελληνικής ΝΑΣΑ», που επιχειρούσε να στήσει η προηγούμενη πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής.

Ωστόσο, η ακτινοβολία της προσωπικότητας του καθηγητή και ακαδημαϊκού, που μπροστά του υποκλίνεται η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, φαίνεται ότι δεν «ζυγίστηκε» σωστά από τον πρώην υπουργό Νίκο Παππά και τους συνεργάτες του, που λίγο μετά την τοποθέτησή του στο τιμόνι του ΕΛΔΟ, επιχείρησαν να του ψαλιδίσουν τις αρμοδιότητες. Κάπως έτσι, ο καθηγητής Κριμιζής τα… βρόντηξε αμέσως από τον ΕΛΔΟ, καταγγέλλοντας αναξιοκρατία, εξοστρακισμό των άξιων και βόλεμα ημετέρων.

Σήμερα, ο Σταμάτης Κριμιζής επιστρέφει στον «τόπο του εγκλήματος» όχι για να πάρει ρεβάνς, αλλά για συνδράμει ουσιαστικά στον σχεδιασμό της νέας διαστημικής πολιτικής της Ελλάδας.

Η επιστροφή του αυτή, πιστώνεται στον νέο υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκο Πιερρακάκη, που έπεισε τον Κριμιζή να αποδεχτεί την πρότασή του, να αναλάβει καθήκοντα άμισθου συμβούλου του υπουργείου.

Αλλωστε, ενώπιον του Σταμάτη Κριμιζή υποκλίνεται ολόκληρη η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Σημαντικό στέλεχος του διαστημικού προγράμματος των ΗΠΑ, διετέλεσε καθηγητής στο φημισμένο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς στη Βαλτιμόρη και είναι ο μοναδικός επιστήμονας στον κόσμο με συμμετοχή στην εξερεύνηση όλων των σωμάτων του ηλιακού συστήματος.

Οι πολλαπλές και εξαιρετικά σημαντικές βραβεύσεις του, το γεγονός ότι επί προεδρίας Κλίντον του προτάθηκε να αναλάβει τη διεύθυνση της NASA, πρόταση την οποία αρνήθηκε για να παραμείνει ενεργός ερευνητής, είναι ελάχιστα από τα «παράσημα» που «μιλούν» για το επιστημονικό βεληνεκές του έλληνα καθηγητή.
Ο ίδιος θεωρεί ως εχέγγυα της αξιοκρατίας, την αριστεία και τη διαρκή αξιολόγηση. Αυτή είναι, κατά την άποψή του, η συνταγή της προόδου και της επιτυχίας, ατομικής και συλλογικής.

Στην περίπτωση του νεοσύστατου υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, είναι ακριβώς ο άνθρωπος που με το επιστημονικό κύρος και τη διεθνή αναγνώριση, μπορεί να εγγυηθεί τη σοβαρότητα ενός πρωτόγνωρου εγχειρήματος, όπως είναι η θεσμική και οργανωμένη είσοδος της Ελλάδας, ως πλήρως ενεργού μέλους, στον τάχιστα αναπτυσσόμενο τομέα της διαστημικής τεχνολογίας.

Ο λόγος που ο Σταμάτης Κριμιζής θεωρείται ιδανική επιλογή, κατ’ ουσίαν έχει να κάνει με τη νοοτροπία του, η οποία παραμένει βαθιά ελληνική, με ρίζες που φτάνουν ως τον πολυμήχανο Οδυσσέα!

Κατά βάση, ο Κριμιζής διέπρεψε με τη νοοτροπία του πάμπτωχου και «ξεγραμμένου» μετανάστη, που ξενιτεύεται με μοναδικά «όπλα» του το μυαλό, την επιμονή, την εργατικότητα και την εφευρετικότητα.

Σχεδόν από το ξεκίνημα της ζωής του, μεγαλώνοντας στα χρόνια της Κατοχής στον Βροντάδο της Χίου, σε μια πρακτικά μητριαρχική κοινωνία, καθώς οι άντρες ήταν είτε ναύτες, είτε μετανάστες, ο Σταμάτης Κριμιζής έμαθε να κάνει πολλά με τα απολύτως ελάχιστα.

Κάπως έτσι, λοιπόν, ο Κριμιζής, έφυγε από τη Χίο στα 18 του χρόνια για να σπουδάσει στην Αμερική. Εκανε μεταπτυχιακά και διδακτορικό στην Αστροφυσική, μέχρι που συνάντησε τον μέντορά του, τον περίφημο Τζέιμς Βαν Αλεν, τον αποκαλούμενο και γκουρού των αμερικανικών αποστολών στο Διάστημα.

Ο ίδιος έχει εξομολογηθεί, ότι στάθηκε «τρομερά τυχερός», καθώς η πιο δημιουργική φάση της ζωής του συντονίστηκε απόλυτα με την έκρηξη του ενδιαφέροντος για το Διάστημα, κυρίως από το μέσον της δεκαετίας του ’60 και μετά.
Παρ’ όλα αυτά, το μεγαλύτερο «σοκ» στη διαστημική κοινότητα, ο Κριμιζής δεν το προκάλεσε με τις ευφυείς συσκευές που επινοούσε και κατασκεύαζε. Το όνομα Κριμιζής ακούστηκε «δυνατά», όταν κατάφερε να δώσει «ρέστα» στη NASA: Το 1996, σε μια ειδική τελετή, ο Σταμάτης – Τομ Κριμιζής παρέδωσε στον τότε επικεφαλής της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας, τραπεζική επιταγή με το ποσό επιστροφής των 38 εκατ. δολαρίων. Χάρη στη συνετή διαχείριση και την ολοκληρωτική εξάντληση των διαθεσίμων πόρων, είχε καταφέρει να στείλει στο Διάστημα το διαστημόπλοιο NEAR (Near Earth Asteroid Rendezvous), δαπανώντας μόλις 112 εκατ. δολάρια από τα 150 εκατ., που είχε προϋπολογίσει η NASA για τη συγκεκριμένη αποστολή.

Σχεδόν όλα τα projects που διηύθυνε ο Κριμιζής από το Τμήμα Διαστήματος του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, ολοκληρώνονταν πάντα γρηγορότερα σε σχέση με το χρόνο που χρειάζονταν άλλα διαστημικά κέντρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε το πασίγνωστο πρόγραμμα Discovery της NASA, αρχικού προϋπολογισμού 1 δισ. δολαρίων. Ο Κριμιζής το ολοκλήρωσε με λιγότερα από 450 εκατ. δολάρια!
Ετσι, οι εργασίες του ίδιου και της ομάδας του, αποτέλεσαν το καλό παράδειγμα του τριαδικού συνθήματος «ταχύτερα, καλύτερα, φθηνότερα». Μιας φιλοσοφίας που έδωσε τεράστια ώθηση στην ανάπτυξη της διαστημικής τεχνολογίας, αρχικά στις ΗΠΑ και πολύ γρήγορα σε όλο τον κόσμο.