Θέατρο σχολείο

Παρόλο που τα τελευταία χρόνια μοιράζομαι τη θεατρική κριτική με την παλιά μου μαθήτρια στο Λύκειο Μυρτώ Λοβέρδου, νιώθω σχεδόν προδότης, αφού, χωρίς να παίρνω άδεια από την εφημερίδα μου πενήντα χρόνια σε λίγο, το πολύ που θα έχω στη διάθεσή μου είναι πενήντα εβδομάδες, πενήντα Δευτέρες, πενήντα κριτικές, ενώ μέσα στη χρονιά ανεβάζονται γύρω στις χίλιες παραστάσεις!

Είναι πολλοί όσοι συχνά απαξιώνουν μια πρωτεύουσα όπως η Αθήνα που τολμά να έχει σχεδόν διπλάσιες παραστάσεις τον χρόνο από το Λονδίνο, το Βερολίνο, το Παρίσι και τη Μόσχα, αφήνω τη Νέα Υόρκη, το Πεκίνο, το Τόκιο που διαθέτουν υποτριπλάσιες παραστάσεις από τις αθηναϊκές. Προσωπικά διαφωνώ με τους πνευματικούς ανθρώπους αλλά και τους οικονομικούς παράγοντες που κατακρίνουν ή ειρωνεύονται την πληθώρα των παραστάσεων.

Ξαναγράφω ότι αισθάνομαι δυστυχής επαγγελματικά που δεν μπορώ να παρακολουθήσω ούτε το ένα δέκατο των προσφερόμενων σκηνοθεσιών.

Οταν ξεκίνησα σ’ αυτό το εκδοτικό συγκρότημα τη θεατρική κριτική, διαδεχόμενος τον μεγάλο Αγγελο Τερζάκη, είχα τη δυνατότητα να καλύψω όλες τις τρέχουσες παραστάσεις των δύο σεζόν, χειμώνα και καλοκαίρι (το καλοκαίρι μάλιστα τις παραστάσεις στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου).

Τότε ήταν το Εθνικό Θέατρο, το Θέατρο Τέχνης, ο Μουσούρης, η Κυρία Κατερίνα, ο Λογοθετίδης, η Καρέζη, η Βουγιουκλάκη, ο Ηλιόπουλος με τον Φωτόπουλο και σε λίγα χρόνια το Ανοιχτό Θέατρο του Γιώργου Μιχαηλίδη, το Αμφιθέατρο του Ευαγγελάτου, το θέατρο Στοά των Πρωτοψάλτη – Παπαγεωργίου, το Θέατρο Ερευνας του Ποταμίτη και βέβαια δύο και τρία θέατρα με επιθεώρηση και συχνά η Λυρική Σκηνή με οπερέτες.

Κάνω μια παρένθεση για να απορήσω πώς το τότε Εθνικό Θέατρο με την Κεντρική Σκηνή και με τη Δεύτερη (που ιδρύθηκε για να ανεβάζει νεοελληνικά έργα, εγκαινιάστηκε με Καμπανέλλη) δημιουργούσε μαζί με του Κουν συνεχή καλλιτεχνικά θέματα προς συζήτηση δημόσια και τώρα με περίπου έξι σκηνές περνάει ντούκου, συχνά ούτε στα ψιλά των εφημερίδων.

Ο Κουν μάς μύησε στο αμερικανικό θέατρο, ο Μουσούρης είχε θίασο όπου πρωταγωνιστούσαν μαζί, εκτός από τον ίδιο, η μεγάλη Μανωλίδου, ο Χορν, η Λαμπέτη, η Χατζηαργύρη, ο Τζόγιας, η Μεταξά και άλλοτε η Βαλάκου, η Καρέζη, η Βουγιουκλάκη, αφού οι δύο τελευταίες χρίστηκαν πρωταγωνίστριες από τον Μουσούρη.

Η Κατερίνα είχε πρωταγωνιστή τον Αλεξανδράκη.

Λίγο χρόνο μετά, ο θίασος Βασίλη Διαμαντόπουλου – Μαρίας Αλκαίου, δύο υποκριτικών θηρίων, ανέβασε Καμπανέλλη (που ξεσήκωσε σχόλια) και πρώτη φορά τον «Γαλιλαίο» του Μπρεχτ πριν ο Μπρεχτ γίνει μόδα. Και βέβαια μας γνώρισε τον Ισπανό Κασόνα.

Ο Ευαγγελάτος, που στα 21 χρόνια του είχε ιδρύσει (1962) τη Νεοελληνική Σκηνή και μας γνώρισε τον «Χάση» του Γουζέλη αλλά και τον «Αίγισθο» του Κάλβου (!), δημιούργησε το Αμφιθέατρο και έκανε το κρητικό και επτανησιακό παλιό θέατρο θέατρο ρεπερτορίου επεκτείνοντας το νεοελληνικό θέατρο τρεις αιώνες πίσω!

Ο Μιχαηλίδης στο Ανοιχτό Θέατρο ανέβασε Μπρεχτ, Μπομαρσέ, Σαίξπηρ, Βέντεκιντ και τρία νέα έργα του Καμπανέλλη, αλλά και τολμηρά έργα του Παύλου Μάτεσι.

Οσον αφορά τη νέα γενιά πριν και μετά τη χούντα, αλλά κυρίως κατά τα σκοτεινά χρόνια των ηλιθίων που μας καβάλησαν, το ελληνικό θέατρο λειτούργησε σαν γιάφκα. Τότε ο Κουν ανέβασε Σκούρτη, Αναγνωστάκη, Κεχαΐδη και τους σπουδαίους αντισυστημικούς πολωνούς και τσέχους συγγραφείς.

Αν οι ηλίθιοι που μας καβάλησαν γνώριζαν γραφή και ανάγνωση καλλιτεχνικού έργου, αν έπαιρναν χαμπάρι τι ήταν το έργο του Χάντκε («Γκάσπαρ») που σκηνοθέτησε με τον Τσακίρογλου ο Ευαγγελάτος στη Νέα Σκηνή του Εθνικού, θα έστελναν εξορία μεταφραστή, σκηνοθέτη, πρωταγωνιστή και διευθυντή του Εθνικού. Ο τελευταίος ανέβασε μέσα στη χούντα στο Εθνικό τον «Γαλιλαίο» του Μπρεχτ. Οφείλουμε κάποτε να τιμήσουμε την τόλμη του Φράγκου, σπουδαίου λόγιου, συνεργάτη του Καραντινού στο ΚΘΒΕ, που υποχρεώθηκε ως δημόσιος υπάλληλος να διευθύνει το Εθνικό και τους έδωσε πολλές πισώπλατες μαχαιριές. Εφερε στο Εθνικό τον κομμουνιστή Κατράκη και την αριστερή Βαλάκου, χωρίς να υπογράψουν βέβαια δήλωση! Ετσι ο Κατράκης για πρώτη φορά έπαιξε Προμηθέα και Οιδίποδα στην Επίδαυρο και η Βαλάκου Ηλέκτρα.

Σήμερα, στην πλημμύρα των χιλίων παραστάσεων, πως να εντοπίσει κανείς το καινούργιο, το καινοτόμο, έστω το υποσχόμενο αιρετικό;