Μια βραδιά με τον Αντρέα

Γράφω αυτές τις γραμμές «για τον δικό μου Αντρέα», ανήμερα του θανάτου του, 23 Ιουνίου, 23 χρόνια από σήμερα. Ομως η καρδιά μου χτυπάει πιο πίσω, στα «ηρωικά χρόνια» του αρχών του ’80, όταν εκείνος ήταν στο απόγειό του, ατίθασος και διονυσιακός πατέρας όλων μας, κι εγώ δεκατέσσερα, δεκαπέντε, δεκάξι.

Στο σπίτι μας, το ΠΑΣΟΚ ήταν ιερό. Ο άνεμος του επικού ’81 έπνεε ακόμη· ήταν χρόνια ευφορίας, ενθουσιασμού. Ο Αντρέας ήταν μορφή μυθική, βγαλμένη από τα έγκατα της ελληνικής ιστορίας αλλά και από τη χλεύη της. Ο πατέρας, που βέβαια ήταν στην τοπική Κλαδική, στου Ζωγράφου, μας μιλούσε σχεδόν καθημερινά γι’ αυτόν, για τις αλλαγές που σάρωναν τη χώρα, τις αυξήσεις στους μισθούς, τις μεταρρυθμίσεις στο οικογενειακό δίκαιο, την απελευθέρωση από το «λράτος της Δεξιάς». Με τον αδελφό μου ακούγαμε με καχυποψία: ο κόσμος των ενηλίκων είχε στα μάτια μας κάτι το γκροτέσκο, λες κι όλο αυτό το «θέατρο» της Αλλαγής να υπέκρυπτε κάτι ζοφερό, που κρυβόταν πίσω από ηρωικές αφηγήσεις για τη χούντα, ή άλλες που αρδεύονταν από παλιότερα, από τα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου, λεπτομερείς και μπερδεμένες αλλά και τραυματικές, ενώ όλα αυτά τα ποτάμια αδικίας και αίματος εξέβαλλαν φυσικά στη λαοθάλασσα των προεκλογικών συγκεντρώσεων του Αντρέα.

Και για μας, πάντως, το ΠΑΣΟΚ ήταν κάτι «καλό». Κάθε Σεπτέμβρη διοργάνωνε στα μέρη μας ένα τεράστιο «πάρτι», τη Γιορτή της Νεολαίας, στους χώρους της νεότευκτης τότε Πανεπιστημιούπολης του Ζωγράφου, σε μερικά τετραγωνικά χιλιόμετρα μπροστά από τη Φοιτητική Εστία. Τι ήταν αυτά τα φεστιβάλ; Οσοι έχουν εμπειρίες από τα αντίστοιχα της ΚΝΕ ξέρουν, αλλά και πάλι δύσκολα μπορεί να συλλάβει κανείς σήμερα τον μαζικό χαρακτήρα, το μέγεθος και τον ενθουσιασμό του ΠΑΣΟΚ εκείνων των χρόνων. Σουλατσάροντας ανάμεσα σε περίπτερα και «σκηνές», μπορούσε κανείς να χαζέψει βιβλία, δίσκους ή μικροπράγματα, μα κυρίως να «πέσει» πάνω σε μια συναυλία του Παύλου Σιδηρόπουλου, των Φατμέ ή σε ενός εντελώς άγνωστου πανκ συγκροτήματος που γέμιζε με ενέργεια και κακοφωνία μερικές δεκάδες τετραγωνικά μέτρα, καταλήγοντας στην πολυχρωμία μιας ημιυπαίθριας ντισκοτέκ, όπου κυριαρχούσαν «τα ξένα», με απόλυτο τραγούδι, που έπαιζε δύο και τρεις φορές μες στη βραδιά, το «Cat People» του Μπάουι – για εμάς το «Γκαζολίν».

Για μένα και τους φίλους μου από το 2ο Γυμνάσιο Ζωγράφου, που βρισκόταν μερικές εκατοντάδες μέτρα από εκεί, όλος ο γυμνός χώρος πέριξ της Εστίας, με τις αχανείς αλάνες του και τους σκελετούς κτιρίων που θα ολοκληρώνονταν χρόνια μετά, ήταν ένας αχανής παιδότοπος, ήταν τα «λημέρια» μας. Στα δεξιά, σε μια πλαγιά περίπου διακόσια μέτρα απόσταση, είχαμε το «κρησφύγετό μας», ένα πεύκο που καθώς κύρτωνε από τον άνεμο και την κλίση της πλαγιάς σχημάτιζε μια τέλεια φωλιά. Είχαμε ρίξει ένα στρώμα που είχαμε βρει ποιος ξέρει πού, κρύβαμε κασετόφωνο, τσιγάρα, μαυροδάφνες, και σκοτώναμε τις ατελείωτες ώρες μας.

Εκεί, στα ιερά χώματα της εφηβείας μας, τα οποία είχαμε «σημαδέψει» με όλα τα πιθανά και απίθανα τελετουργικά, θα ερχόταν τώρα, στις 22 Σεπτεμβρίου του 1984, όχι απλώς κάποιο στέλεχος, αλλά για πρώτη φορά ο ίδιος ο Αντρέας (ο Αντρέας!). Ηδη από την προηγούμενη μέρα είχαν αρχίσει να στήνουν σκαλωσιές για την τεράστια εξέδρα, μόλις μερικές δεκάδες μέτρα απόσταση από το πεύκο μας, το «κρησφύγετο μας». Το γεγονός μάς είχε προκαλέσει μεγάλη έξαψη και ανάλογη ενόχληση.

Ηταν Σάββατο, το Ζωγράφου δονούνταν στους ρυθμούς του φεστιβάλ. Ολόκληρη η Λεωφόρος Παπάγου και η συνέχειά της, η Κουσίδου, είχαν πρασινίσει από τις σημαίες. Εμείς είχαμε πιάσει από νωρίς στασίδι στο θεωρείο μας, όχι στο «κρησφύγετο», αλλά στον 9ο όροφο της Εστίας, ένα μεγάλο μπαλκόνι με πανοραμική θέα, με την εξέδρα απ’ όπου θα μιλούσε ο Αντρέας «πιάτο» μπροστά μας. Πηγαίναμε κι εκεί σχεδόν καθημερινά, ειδικά όταν άνοιγε ο καιρός, πίναμε και καπνίζαμε και χανόμασταν σε ασαφείς φιλοσοφικές συζητήσεις. Είχαμε εφοδιαστεί με διπλή δόση μαυροδάφνης, τσιπς, γαριδάκια, φιστίκια κι ηλιόσπορους, αλλά κι ένα μπουκάλι βότκα ένεκα της περίπτωσης. Η διάθεσή μας ήταν χλευαστική και απορριπτική. Μας απωθούσε η ιδέα ότι θα συμπλέαμε με το πλήθος, ότι θα συντονίζαμε τη διάθεσή μας με «τον λαό», τους γονείς μας και τους θείους μας και τους καθηγητές μας.

Στις έξι το απόγευμα ήμασταν ζαλισμένοι, στις επτά είχαμε μεθύσει. Στις οκτώ και κάτι, όταν ανέβηκε ο Αντρέας στην εξέδρα, είχαμε κολλήσει στα κάγκελα ουρλιάζοντας συνθήματα μαζί με μερικές δεκάδες χιλιάδες ακόμη σταγόνες της λαοθάλασσας που πάφλαζε μπροστά στον Ηγέτη της, η μορφή του οποίου φώτιζε τη νύχτα καθώς φωτιζόταν από τους δεκάδες προβολείς, με τον πράσινο ήλιο στο βάθος να τον στεφανώνει. Ηταν ένας ροκ σταρ. Η ψυχή μας, πιο θερμή και ζωηρή και σίγουρη από τις άγουρες σκέψεις μας, είχε παραδοθεί στη μαγεία του. Ηταν λες και μετείχαμε σε μια τελετή εξαγνισμού: το κακό δεν υπήρχε, τίποτε δεν μπορούσε να μας αγγίξει, στα δεκάξι μας αισθανόμασταν να μας τρυπούν χιλιάδες βελόνες από χιλιάδες επιθυμίες, κερδίζοντας για μερικά λεπτά την πολύτιμη βεβαιότητα της αθανασίας, καθώς πετούσαμε από τον 9ο όροφο της Εστίας προς τον αχανή ορίζοντα.