Παντοδύναμη αδυναμία

Κανένας στρατηγός δεν θέλει να αγωνίζεται σε δύο μέτωπα ταυτόχρονα. Για τον λόγο αυτό, κλείνει το ένα μέτωπo, προκειμένου να ασχοληθεί με το άλλο. Αυτή η διαχρονική αλήθεια επαναλαμβάνεται στη σημερινή πολιτική σκηνή. Είναι γι’ αυτό που κόμματα του Κέντρου έχουν εγγενείς δυσκολίες – αφού εξ ορισμού έχουν δύο μέτωπα ανοικτά ταυτόχρονα. Είναι ίσως για αυτόν τον λόγο που και τα δύο κόμματα εξουσίας επέλεξαν πρώτα να αντιμετωπίσουν την απειλή από το Κέντρο. Εχοντας πρώτα εξασθενίσει και μετά εξαφανίσει αυτόνομες παρουσίες του Κέντρου οι δύο πόλοι εξουσίας, αφιερώνεται ο κάθε πόλος στο οικείο του άκρο.

Η πορεία αυτή δεν ήταν νομοτελειακή. Στη Γαλλία ήταν το Κέντρο του Μακρόν που υπερίσχυσε, ενώ στη Δυτική Ευρώπη οι νεοπαγείς δυνάμεις των Πρασίνων και Φιλελευθέρων φαίνεται ότι έχουν το πάνω χέρι σήμερα. Στην Ελλάδα, ενώ το Ποτάμι αρχικά φαινόταν να έχει απαντήσεις για τα προβλήματα της Δράσης, υπέστη φθορά και τελικά αποσύρεται – τουλάχιστον στις βουλευτικές εκλογές. Η έλλειψη αυτόνομης εκπροσώπησης του Κέντρου ήδη οδηγεί τα άλλα κόμματα σε διευθετήσεις (ή ξεκαθαρίσματα λογαριασμών) προκειμένου να στρέψουν τη προσοχή τους στο άλλο μέτωπο. Με αυτή τη λογική ολοκληρώνεται το πρόγραμμα εκκαθαρίσεων στο ΚΙΝΑΛ. Η απομάκρυνση της κεντρώας απειλής όμως σημαίνει ότι (πέραν κάποιων οργανωτικών κινήσεων που έγιναν ήδη) ο λόγος των δύο μεγάλων κομμάτων θα στραφεί στη σαγήνευση των δύο άκρων – της Δεξιάς για τη ΝΔ και της Αριστεράς για τον ΣΥΡΙΖΑ.

Με άλλα λόγια, έχοντας σιγουρέψει το Κέντρο, η αντιπαράθεση μετακομίζει στα άκρα. Το κάθε κόμμα εξουσίας δεν διεκδικεί ψήφους κατευθείαν από το άλλο, αλλά από δορυφορικά σχήματα στα δεξιά και αριστερά. Αυτό δημιουργεί μια παράδοξη κατάσταση. Ενώ το έπαθλο της αντιπαράθεσης είναι η εξουσία, η ίδια η αντιπαράθεση δεν θα αφορά το κύριο επίδικο: δηλαδή το πώς θα κυβερνηθεί η χώρα. Η εκλογική διαδικασία θα ξεκαθαρίσει ποιος θα πάρει την εξουσία, όχι τι θα την κάνει.

Το παράδοξο του 2019 είναι ότι, ενώ η διακυβέρνηση εξαρτάται από αποφάσεις στο Κέντρο, η εκλογική διαδικασία θα κριθεί στα άκρα. Αφού η αντιπαράθεση (στο μέτρο που γίνεται) αποσιωπά συγκεκριμένες προτάσεις, όταν έλθει η ώρα αυτές να υλοποιηθούν, θα φανεί ότι η δυνατότητα μεγάλων αλλαγών είναι περιορισμένη. Ενώ ο νικητής θα έχει ποσοτική υπεροπλία, θα πάσχει από ποιοτική αδυναμία.

Η κατάσταση της επόμενης μέρας θα χαρακτηρίζεται από «παντοδύναμη αδυναμία». Αν, βεβαίως, το μέγιστο που επιδιώκεται είναι «ήπια προσαρμογή», δεν πειράζει. Αν η χώρα, όμως, απαιτεί μεταρρυθμίσεις, η ασάφεια στον προσδιορισμό τους ίσως αποκτήσει καταλυτική σημασία. Οι εκλογές θα ξεκαθαρίσουν ποιος έχει την εντολή. Οχι όμως ποια είναι η εντολή αυτή.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά