Πολιτική μελαγχολία

Οι κοινωνικοί μετασχηματισμοί, η μετάβαση δηλαδή από έναν τρόπο οικονομικής, ιδεολογικής και διοικητικής κατάστασης και αναπαραγωγής μιας κοινωνίας σε έναν άλλο, δεν γίνονται ποτέ χωρίς κραδασμούς και ρήξεις. Μια τέτοια περίπτωση ήταν η μετάβαση από τη δικτατορία στη Μεταπολίτευση. Τότε υπήρξε μια τομή στη συνέχεια της εγχώριας κοινωνίας, περισσότερο βέβαια στο πολιτικό επίπεδο, με την εγκαθίδρυση των κοινοβουλευτικών θεσμών, των αρχών του κράτους δικαίου, την επικύρωση του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ το 1981 επιβεβαίωσε την πολιτική αυτή τομή και επεξέτεινε τον κοινωνικό εκσυγχρονισμό της χώρας. Παρά τις έντονες κομματικές συγκρούσεις δε, στο διάστημα τριών δεκαετιών περίπου, οι κοινοβουλευτικοί και συνταγματικοί θεσμοί άντεξαν και ποτέ δεν κινδύνευσε η πολιτική και κοινωνική σταθερότητα. Ολα αυτά τα χρόνια η ελληνική κοινωνία αναπτύχθηκε οικονομικά και πολιτισμικά, κατασκεύασε εντυπωσιακά έργα υποδομής, εισήλθε στον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και κατέκτησε ένα υψηλότατο επίπεδο διαβίωσης. Η Μεταπολίτευση υπήρξε η πλέον καλύτερη περίοδος της ιστορίας της χώρας σε όλα τα επίπεδα.

Η περίοδος αυτή όμως είχε και τις σκοτεινές της πλευρές. Η προσοδοθηρική σχέση αρκετών κοινωνικών στρωμάτων με το κράτος, ο κομματισμός, η διαφθορά, η μετατροπή του συνδικαλισμού στον δημόσιο τομέα σε αδίστακτο συντεχνιασμό, ο ευρύτατος δανεισμός και ο υπερκαταναλωτισμός, η ανάπτυξη και η εδραίωση μιας κουλτούρας απόλαυσης δικαιωμάτων χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις ήταν κάποιες από αυτές. Δυστυχώς, οι εχθροί της δημοκρατίας και πολλοί αφελείς μαζί τους, υπερτόνισαν αυτές τις παθογένειες και νομιμοποίησαν έτσι τον αντιδραστικό πολιτικό και ιδεολογικό τους λόγο.

Οπως κάθε ιστορική περίοδος όμως, έτσι και η Μεταπολίτευση έφθασε στο τέλος της και αυτό ήταν βίαιο και εκκωφαντικό. Η αρχή του τέλους της ήταν βέβαια η οικονομική κρίση, που σταδιακά μετατράπηκε σε συνολική και δομική. Η κρίση εκδηλώθηκε με την αδυναμία δανεισμού του Δημοσίου και την επιβολή, εξ αυτού του λόγου, των μνημονιακών πολιτικών. Η ουσία της κρίσης όμως είναι το γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία αδυνατούσε και αδυνατεί ακόμα να αναπαραχθεί με τους τρόπους που αναπαραγόταν στο παρελθόν. Δυστυχώς, αυτό το γεγονός δεν φαίνεται να το έχει αντιληφθεί η συντριπτική πλειοψηφία του πολιτικού προσωπικού. Σχεδόν όλα τα μεγάλα κόμματα συμπεριφέρονται σαν να είναι δυνατή η επιστροφή στον απολεσθέντα παράδεισο της προ κρίσης εποχής. Ο μόνος πολιτικός στον χώρο της συντηρητικής παράταξης ο οποίος συνέλαβε τα μηνύματα της νέας εποχής, είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, που προσπαθεί, απελπιστικά μόνος όμως, να διατυπώσει έναν σύγχρονο φιλελεύθερο λόγο. Δυστυχώς, η κυβερνώσα, για λίγο τουλάχιστον ακόμα, εκδοχή της Αριστεράς, αλλά και το ΚΙΝΑΛ, όπως εκφράζεται διά της ηγετικής του ομάδας, είναι οι τελευταίοι σπασμοί της τελειωμένης ήδη Μεταπολίτευσης. Χρησιμοποιούν πολιτικάντικες διαχειριστικές πρακτικές, αναμηρυκάζουν συνθήματα και αναλύσεις του παρελθόντος, δίνουν μάχες οπισθοφυλακών. Οσοι ελάχιστοι διατυπώνουν έναν άλλο πολιτικό λόγο, όπως ο Βαγγέλης Βενιζέλος, τίθενται με συνοπτικές διαδικασίες εκτός του κομματικού τους χώρου.

Ετσι, με την υποτιθέμενη ριζοσπαστική Αριστερά ηττημένη και την Κεντροαριστερά, που ήταν ιστορικά ο φορέας του πολιτικού και πολιτισμικού εκσυγχρονισμού της χώρας, πολλαπλά αφυδατωμένη, η διαμόρφωση της επερχόμενης νέας Μεταπολίτευσης θα γίνει υπό την ηγεμονία της Νέας Δημοκρατίας, με ό,τι αυτό σημαίνει. Οι υπόλοιποι, όσοι τουλάχιστον ενδιαφέρονται για μια μελλοντική σύγχρονη  Κεντροαριστερά, ας συνεχίσουν να εργάζονται, θεωρητικά και πολιτικά για να συλλάβουν τις νέες και πολλές αντιθέσεις και τα αντίστοιχα κοινωνικά αιτήματα.

Ο Κώστας Καρακώτιας είναι νομικός – συγγραφέας