Ενα από {LF}τα αγαπημένα «Πρόσωπα» του Κασαβέτη

Η μία και μοναδική φορά στη ζωή μου που συνάντησα τον αμερικανό ηθοποιό Σίμορ Κασέλ που πέθανε την περασμένη Τρίτη σε ηλικία 84 ετών στο Λος Αντζελες, ήταν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1997 όπου είχε κάνει πρεμιέρα η ταινία του Ανδρέα Πάντζη «Η σφαγή του κόκορα».

Ο Κασέλ κρατούσε χαρακτηριστικό ρόλο σ’ εκείνη την ταινία, δίπλα στον πρωταγωνιστή Γιώργο Χωραφά (με τον οποίο μοιράστηκε μια άκρως τολμηρή ερωτική σκηνή) και τη Βαλέρια Γκολίνο. Το μόνο που θυμάμαι από τη συνάντησή μας η οποία έγινε βράδυ σε ένα μπαρ στον Μύλο όπου ο Κασέλ «κατέβαζε» το ένα ουίσκι μετά το άλλο, είναι να μου μιλά διαρκώς για τον Τζον Κασαβέτη και την άψογη συνεργασία που είχε με τον φίλο του. Συνέχεια, ο Τζον εκείνο, ο Τζον το άλλο. Κάτι παρόμοιο μου συνέβη πολλά χρόνια αργότερα στην Αθήνα όπου συνάντησα έναν άλλο ηθοποιό που ταυτίσθηκε με τις ταινίες του Κασαβέτη, τον Μπεν Γκαζάρα (είχε έρθει για το φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας). Και πάλι, ο Κασαβέτης ήταν το ένα και μοναδικό ζήτημα που θαρρείς απασχολούσε τον Γκαζάρα – να τελικά τι πραγματικά σημαίνει μεγάλος καλλιτέχνης.

Οι ρίζες του γεννημένου στο Ντιτρόιτ του Μίσιγκαν τον Ιανουάριο του 1935 Σίμορ Κασέλ ήταν καλλιτεχνικές, τουλάχιστον από την πλευρά της μητέρας του η οποία ήταν performer. Ο ρωσικής – γερμανικής καταγωγής πατέρας του ήταν ιδιοκτήτης νυχτερινού κέντρου. Από πολύ νωρίς οι Τέχνες φάνηκαν να ενδιαφέρουν τον Κασέλ ο οποίος σπούδασε υποκριτική στο American Theatre Wing και στο Actors Studio στη Νέα Υόρκη. Εκείνη την εποχή, στη δεκαετία του 1950, γνώρισε τον Κασαβέτη (που ήταν ήδη αστέρας της τηλεόρασης) και έμεινε μαζί του μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1984. Ο Κασέλ έπαιξε σχεδόν σε όλες τις ταινίες του Κασαβέτη, καθώς επίσης σε τηλεοπτικά επεισόδια σειρών όπως το The Lloyd Bridges Show που ο Κασαβέτης είχε σκηνοθετήσει.

O Σίμορ Kασέλ ήταν ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο του παγκόσμιου κινηματογράφου, ένας κατά βάση βοηθητικός ηθοποιός σε μεγάλες και μικρές παραγωγές, ο οποίος, ενίοτε, με σκηνοθέτες όπως ο Κασαβέτης, είχε τη δυνατότητα να αναδεικνύει την ποικιλομορφία του ταλέντου του. Να πηγαίνει ένα βήμα (ή πολλά βήματα) πιο πέρα απ’ όσο και ο ίδιος ακόμα πίστευε ότι μπορούσε να πάει. Ο Κασαβέτης εξάλλου ήταν εκείνος που του έδωσε την πρώτη ευκαιρία της καριέρας του επιλέγοντάς τον για το ντεμπούτο του στη σκηνοθεσία, το μικρό αριστούργημά του «Σκιές», που γυρίστηκε στους δρόμους της Νέας Υόρκης το 1958 (σημειωτέον το όνομα του Κασέλ δεν εμφανίζεται στους τίτλους των «Σκιών»). Και ίσως να μην είναι καθόλου τυχαίο που η μοναδική υποψηφιότητα για Οσκαρ που ο Σίμορ Κασέλ πήρε ποτέ στην καριέρα του ήταν και πάλι για δουλειά του σε ταινία του ελληνικής καταγωγής αμερικανού auteur, τα «Πρόσωπα» το 1969.

Οι «Σκιές» και τα «Πρόσωπα» ήταν οι αγαπημένες ταινίες τόσο του Κασέλ όσο και του Κασαβέτη. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι στα «Πρόσωπα» για τα οποία κέρδισε τη μεγαλύτερη διάκριση της καριέρας του, ο Κασέλ δεν ήταν μόνον ηθοποιός. Αντιθέτως, λόγω του περιορισμένου συνεργείου των «Προσώπων» που δεν ξεπερνούσε τα επτά άτομα, ο ηθοποιός έκανε τα πάντα! Στο βιογραφικό του αναφέρεται ότι υπήρξε βοηθός κάμεραμαν αλλά και φωτιστής!

Ο ίδιος είχε πει ότι η διαδικασία γυρισμάτων αυτής της ταινίας ήταν πολύ διασκεδαστική γιατί πρώτον δεν είχαν τη δέσμευση των συνδικάτων και δεύτερον είχαν την ελευθερία να κάνουν ό,τι ήθελαν, όπως το ήθελαν και όποτε το ήθελαν. «Κάνω σινεμά με επικεφαλής τον Τζον Κασαβέτη στη σκηνοθεσία, σήμαινε μπαίνουμε ολοκληρωτικά μέσα σε αυτό που πάμε να δημιουργήσουμε» μου είχε πει σ’ εκείνη τη συνάντησή μας στο μπαρ της Θεσσαλονίκης ο Σίμορ Κασέλ.

Και όμως, στο σύνολό τους, οι κινηματογραφικές και τηλεοπτικές εμφανίσεις του Σίμορ Κασέλ ξεπερνούν τις 210! Κι εκεί θα βρούμε τα πάντα, από εμφανίσεις σε τηλεοπτικές σειρές όπως η «Μάχη» και το «FBI», μικρούς ρόλους σε μεγάλες παραγωγές όπως για παράδειγμα η «Ανήθικη πρόταση» όπου υποδύθηκε τον σοφέρ του Ρόμπερτ Ρέντφορντ αλλά και μεγάλους ρόλους όπως εκείνος του παραγωγού του Στιβ Μπουσέμι στην ανεξάρτητη σινεφίλ κωμωδία του Αλεξάντερ Ρόκγουελ «Δύο μέσα στη σούπα» που με τα χρόνια απέκτησε cult χαρακτήρα. Για την ακρίβεια, ο Κασέλ ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους νεαρούς σκηνοθέτες του αμερικανικού ανεξάρτητου κινηματογράφου, διότι δεν είχε πολλές απαιτήσεις και του άρεσε πραγματικά αυτό που έκανε. Μάλιστα, λέγεται ότι ήταν ικανός να παίξει με μισθό αντίστοιχο με το κόστος ενός αεροπορικού εισιτηρίου αν έβρισκε αρεστό το σενάριο που του είχαν προτείνει! «Ανεξάρτητο φιλμ σημαίνει σκέψη και δεν υπάρχει ανεξάρτητη σκέψη στις παραγωγές των μεγάλων στούντιο» είχε πει κάποτε ο Κασέλ. «Ακριβώς επειδή τα χρήματα είναι λίγα, οι δημιουργοί των ανεξάρτητων ταινιών είναι αναγκασμένοι να πουν μια ιστορία σημαντική για τους ίδιους, μια ιστορία που θα ήθελαν να δουν στην οθόνη, μια ιστορία με ανθρώπινους χαρακτήρες τους οποίους αγαπούν και φροντίζουν».