Τέλος εποχής

Το αποτέλεσμα των προχθεσινών δημοτικών εκλογών στην Τουρκία είναι δεκτικό πολλών ερμηνειών. Τη δική του ερμηνεία έδωσε πρώτος ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις προχθεσινές δηλώσεις του. Η Συμμαχία του Λαού (Cumhur Ittifaki) του Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ) με το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσεως (ΜΗΡ) συγκέντρωσε την πλειοψηφία σε όλη την Τουρκία, και η επίδοσή του στις κατοικούμενες από Κούρδους ανατολικές και νοτιοανατολικές επαρχίες ήταν ανώτερες των προσδοκιών. Υπογραμμίζοντας την απουσία εκλογικών αναμετρήσεων για τα επόμενα τεσσεράμισι χρόνια, υποσχέθηκε δουλειά για τη βελτίωση της τουρκικής οικονομίας.

Οι δηλώσεις Ερντογάν είναι ωστόσο αδύνατον να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις για την επικράτηση των υποψηφίων της αντιπολιτεύσεως στους τρεις μεγαλύτερους μητροπολιτικούς δήμους της χώρας. Και αν η Σμύρνη παρέμενε στον έλεγχο της αντιπολιτεύσεως εδώ και δεκαετίες, είναι η πρώτη φορά από το 1994 που οι μητροπολιτικοί δήμοι της Κωνσταντινουπόλεως και της Αγκύρας χάνονται για τους ισλαμιστές και τους επιγόνους των.

Η απόφαση του φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP) να μην υποδείξει υποψήφιο στους μεγάλους μητροπολιτικούς δήμους της χώρας απεδείχθη καταλυτική για τις εξελίξεις. Αποφεύγοντας την ευθεία στήριξη των υποψηφίων του συνασπισμού της αντιπολιτεύσεως, η οποία θα τους εξέθετε στην κατηγορία ότι συνεργάζονται με τους κούρδους εθνικιστές και θα απομάκρυνε ικανό αριθμό τούρκων ψηφοφόρων, η ηγεσία του HDP στήριξε εμμέσως πλην σαφώς τους υποψηφίους της μείζονος αντιπολιτεύσεως. Εκατοντάδες χιλιάδες ψηφοφόρων κουρδικής καταγωγής που ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα της Τουρκίας ενίσχυσαν με την ψήφο τους τους υποψηφίους της Συμμαχίας του Εθνους (Millet Ittifaki) του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και του Καλού Κόμματος της Μεράλ Ακσενέρ.

Η επικράτηση του υποψηφίου της αντιπολιτεύσεως Μανσούρ Γιαβάς στην Αγκυρα ήταν εξαρχής πιθανότερη. Λόγω του ακροδεξιού πολιτικού παρελθόντος του ο κ. Γιαβάς κατόρθωσε να διεμβολίσει την εκλογική βάση του κυβερνητικού συνασπισμού. Στην επικράτησή του συνέβαλε ασφαλώς και ο τέως δήμαρχος Αγκύρας Μελίχ Γκιοκτσέκ, ο οποίος μετά θητεία είκοσι τριών συναπτών ετών εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση από τον κ. Ερντογάν τον Οκτώβριο του 2017. Ο ισχυρός εκλογικός μηχανισμός του τέως δημάρχου αυτήν τη φορά λειτούργησε εναντίον του κυβερνητικού υποψηφίου Μεχμέτ Οζχασεκί.

Εντυπωσιακότερη όμως ήταν η νίκη του Εκρέμ Ιμάμογλου στον μητροπολιτικό δήμο της Κωνσταντινουπόλεως. Εχοντας απέναντί του τον τέως πρωθυπουργό Μπιναλί Γιλντιρίμ και με χαμηλή αναγνωρισιμότητα ακόμη και εντός των ψηφοφόρων του CHP, ο δήμαρχος του δυτικού προαστίου της Κωνσταντινουπόλεως Μπεϊλίκντουζου κατόρθωσε να ανατρέψει τα προγνωστικά. Επιλέγοντας μια χαμηλών τόνων και στερημένη από προσωπικές αντιπαραθέσεις προεκλογική εκστρατεία, ο κ. Ιμάμογλου κατόρθωσε να μεταφέρει την πολιτική αντιπαράθεση επί της ουσίας, να υπογραμμίσει τις αποτυχίες της προηγουμένης δημοτικής Αρχής και να διατυπώσει συμφιλιωτικό πολιτικό λόγο. Ο πανικός του κρατικού μηχανισμού ενόψει της επικρατήσεως Ιμάμογλου αποτυπώθηκε στη διακοπή της ροής των αποτελεσμάτων από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Ανατολή ακριβώς τη στιγμή που φαινόταν ότι ο κ. Ιμάμογλου αποκτούσε το προβάδισμα. Η ψύχραιμη και αποφασιστική στάση του υποψηφίου της αντιπολιτεύσεως ενόσω επικρατούσε σύγχυση περί του εκλογικού αποτελέσματος ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το ηγετικό του προφίλ.

Παρ’ όλες τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες, η τουρκική αντιπολίτευση κατήγαγε μια σημαντική συμβολική νίκη και απέδειξε ότι οι τουρκικοί δημοκρατικοί θεσμοί δεν έχουν απαξιωθεί τελείως. Επιπλέον, βρήκε στο πρόσωπο του Εκρέμ Ιμάμογλου και μια πολιτική προσωπικότητα που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να διεκδικήσει ηγετικό ρόλο στην κεντρική πολιτική σκηνή. Αλλωστε και η εκλογή του κ. Ερντογάν στον θώκο του δημάρχου της Κωνσταντινουπόλεως ήταν το πρώτο του βήμα για την ηγεσία της Τουρκίας.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και Επιστημονικός Συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ.