«Κουζουλοί» πολεμιστές της ηρωοτόκου Κρήτης!

Εντύπωση και ερωτηματικά είχε προκαλέσει η μεγάλη συμμετοχή των Κρητών σε όλες τις διαδηλώσεις κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών. Δεν ήταν τυχαία η συμμετοχή τους, ούτε και μικρή. Ηταν ανάλογη με τους ακατάλυτους δεσμούς από τα προχριστιανικά χρόνια μέχρι τον Μακεδονικό Αγώνα.

Σύμφωνα με τον Στράβωνα, οι Κρήτες που είχαν συνοδεύσει τον Μίνωα στη Σικελία καταδιώκοντας τον Δαίδαλο, έφυγαν μετά τον εκεί θάνατο του Μίνωα και «ύστερον πεζή παρελθόντας τον Αδρία μέχρι Μακεδονίας, Βοττιαίους προσαγορευθήναι». Στη Βοττιαία επίσης κατέφυγαν κατά την ίδια παράδοση Κρήτες από την Κνωσό, με αρχηγό τον Βόττωνα. Η Βοττιαία ή Βοττία ή Βάτεια ήταν περιοχή της Μακεδονίας, που βρισκόταν μεταξύ του Αξιού, του Λουδία και του Θερμαϊκού Κόλπου.

Στη Βοττιαία αναμείχθηκαν Κρήτες, Αθηναίοι και Θράκες της Πιερίας. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι κοντά στη λίμνη Βόλβη, ο στρατηγός του Ξέρξη, Αρτάβαζος, το 479 π.Χ., κατέσφαξε τους Βοττιαίους που επαναστάτησαν. Στο ίδιο μέρος βρισκόταν και «ο Κρητών τόπος», στον οποίο υπήρχε φρούριο και κατοικούνταν από κρητικούς πρόσφυγες, που είχαν εκπατριστεί από τους Ενετούς. Εκτιμάται ότι αυτό προφανώς συνέβη κατά την Κρητική επανάσταση των Χορτατζών 1269-1273, στα πρώιμα δηλαδή χρόνια της Βενετοκρατίας. Πλησίον της Θεσσαλονίκης υπήρχε τόπος με το όνομα «Κρητήνσιον». Κρήτες υπολογίζεται ότι είχαν ιδρύσει το χωριό Αξός στον νομό Πέλλας, που μας μεταφέρει στο ομώνυμο χωριό της επαρχίας Μυλοποτάμου. Επιφανής ναύαρχος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στις νικηφόρες εκστρατείες του υπήρξε ο Νέαρχος από τη Λητώ, ο «Κρης Οδυσσεύς» κατά τον γάλλο ιστορικό G. Rade (Γ. Παναγιωτάκης archive.patris.gr).

Πριν ακόμη ξεσπάσει ο Μακεδονικός Αγώνας, ο Μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης έγραφε στον τότε πρωθυπουργό Ανδρέα Ζαΐμη: «Στείλτε μου πενήντα άνδρες Κρητικούς να ενωθούν με τους αγέρωχους καπεταναίους Στρεμνιώτη και Κώττα, για να αντιμετωπίσουν τις βουλγαρικές ορδές».

ΜΕΓΑΛΗ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ. Ο ιστορικός Γεώργιος Μόδης γράφει: «Εζητούντο άνδρες να παλέψουν, να αγωνισθούν και να παίξουν τη ζωή των δια τη σωτηρίαν των αδελφών μας Μακεδόνων και ολόκληρος η Κρήτη είχε μεταβληθεί σε έμπεδο του Μακεδονικού Αγώνα».

Ο ιστορικός Χατζής αναφέρει: «Πρώτη η ηρωοτόκος Κρήτη εις αριθμόν και ποιότητα μαχητών. Ολοι γενναίοι με την πλήρη σημασία της λέξεως. Επώδυνον εμπειρίαν λαμβάνουν οι βούλγαροι κομιτατζήδες εκ της πολεμικής πείρας, της τόλμης, της μοναδικής ευστοχίας των όπλων των Κρητών». Ο καθηγητής Λαούρδας γράφει: «Στην προσφορά του αίματος η Κρήτη έχει τη μερίδα του λέοντος. Οι Κρητικοί είναι αύτοι που σήκωσαν το μεγαλύτερο μέρος του Αγώνα και που πλήρωσαν με το αίμα τους την υπεράσπιση των δικαίων της Μακεδονίας».

Ο στρατηγός Μαζαράκης: «Οι Κρήτες είχαν ως κύριον έργον το μάχεσθαι με περιφρόνηση προς τον θάνατον και εν τη μάχη απαράμιλλοι». Χαρακτηρίζει δε ανυπόφορον τη γενναιότητά των. Παραμένει όμως να δούμε ποια ήταν τα ερεθίσματα εκείνα που ώθησαν την πληθωρική παρουσία των Κρητικών στη Μακεδονία, όταν μάλιστα στο νησί δεν είχαν διαλυθεί ακόμη τα σύννεφα της σκλαβιάς.

Ο καθηγητής Βαβούσκος, πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, γράφει: «Οι εκ διαφόρων τμημάτων του ελληνικού χώρου προσελθόντες ενταύθα, ηνωμένοι με τους Μακεδόνας αγωνιστάς εις μίαν κοινήν πανεθνικήν προσπάθειαν, εξεδίωξαν τα κομιτάτα, αποκατέστησαν την εμπιστοσύνην απάντων, ξένων και ημετέρων, και εξησφάλισαν τα δίκαια του Εθνους εις την απ’ αιώνων ελληνίδα γην της Μακεδονίας».

Και όμως λίγο πριν από την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων ο μέγας οραματιστής και δημιουργός της νεώτερης Ελλάδος Ελευθέριος Βενιζέλος εξαίρει την ιστορική σημασία του Μακεδονικού Αγώνα και υποδεικνύει το χρέος των επιγόνων: «Οι Μακεδονικοί Αγώνες επιβάλλουν λόγοι εθνικοί να γίνει το Ευαγγέλιον της ελληνικής φυλής… Αξίζει να στεφανωθεί ο αμυντικός εθνικός εκείνος αγώνας, ο οποίος έσβησε την ντροπή του 1897, διότι το παράδειγμα των ηρωικών εθελοντών εξύπνησε και αναθάρρησε το αποθαρρημένον Εθνος. Να είναι παράδειγμα των μεταγενεστέρων».

«Πολέμησαν οι παράτολμοι αυτοί αγωνιστές, οι αθεράπευτοι ρομαντικοί, οι ωραίοι, οι «κουζουλοί», σ’ έναν αγώνα πολυμέτωπο, άδολα, ανυστερόβουλα» (Νίκος Καζαντζάκης). Στους 6.025 Μακεδόνες και εθελοντές οι 3.556 ήταν Κρήτες Από τους τρεις γενικούς αρχηγούς μόνο ο Παύλος Μελάς δεν ήταν Κρητικός και από τους είκοσι πολίτες αρχηγούς οι 14 ήταν Κρήτες και από τους 82 αρχηγούς Σωμάτων οι 19 ήταν Κρητικοί. Μετά τον θάνατο του Παύλου Μελά γενικός αρχηγός ορίστηκε ο ανθυπολοχαγός Γεώργιος Κατεχάκης (Καπετάν Ρούβας από την Πόμπια Ηρακλείου).

Αυτοί που έμειναν για πάντα στη μακεδονική γη

Αρχηγοί – οπλαρχηγοί 13

Ομαδάρχες 12

Εθελοντές οπλίτες – πράκτορες 639

Εθελοντές σε Σώματα Κρητικών 108

Σύνολο 769

Η άμεση ανταπόκριση των Κρητών στον πόλεμο για συμμετοχή στον Μακεδονικό Αγώνα συνδέεται με τους μακροχρόνιους και εξαντλητικούς πολέμους κατά των Τούρκων κατακτητών. Εβλεπαν τον αγώνα των Μακεδόνων και δικό τους αγώνα.

Το εξέφρασε σ’ ένα λυρικό ξέσπασμα ο μακεδονομάχος Παύλος Γύπαρης:

Αχ! Οποιος έζησε σκληρά σ’ αγέρα σκλαβωμένο

Κι έφαγε με αίμα το ψωμί και δάκρυα ζυμωμένο,

Οποιος της μαύρης της σκλαβιάς δοκίμασε τον πόνο

Σκλαβιά και πόνο τι θα πει εκείνος ξέρει μόνο.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ. Γεννήθηκε στη Βάμο Χανίων το 1887. Μετά το τέλος των γυμνασιακών σπουδών, το 1906, έλαβε μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα. Διακρίθηκε για το θάρρος και την ανδρεία του στην περιοχή της Φλώρινας και του Μοναστηρίου, εμφανιζόμενος ως δάσκαλος για να καλύψει τον ρόλο του πράκτορα του Κομιτάτου του Μακεδονικού Αγώνα. Θα συλληφθεί από τις τουρκικές αρχές και θα φυλακιστεί μέχρι το 1911.

Μετά την απελευθέρωσή του πήγε στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής, όπου εξέδωσε εβδομαδιαία ελληνόγλωσση εφημερίδα. Μετά την κήρυξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου θα επιστρέψει στην Ελλάδα και θα καταταγεί εθελοντής.

Το 1914 θα εγκατασταθεί στην Αθήνα και θα αρχίσει τη δημοσιογραφία από την εφημερίδα «Πατρίς», της οποίας αργότερα έγινε διευθυντής. Το 1922 με πολιτικά στελέχη του Ελευθερίου Βενιζέλου ίδρυσε την εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα». Ακολούθησαν το 1926 ο «Οικονομικός Ταχυδρόμος» και το 1929 τα «Αθηναϊκά Νέα».

(Οι απόγονοι των κρητών μακεδονομάχων μετείχαν σε όλες τις εκδηλώσεις κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών. Είναι όλοι «ακροδεξιοί» λαϊκιστές κατά δήλωση Τσίπρα προς τον Μακρόν! Τσίπρας χωρίς τσίπα!…)

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος – συγγραφέας.
Βιβλία: Το τετράτομο «Η περιπέτεια του κοινοβουλευτισμού», «Η Ελλάδα των δανείων και των χρεοκοπιών», «Από τον Οθωνα στην καγκελάριο Μέρκελ – 180 χρόνια οι Γερμανοί στην Ελλάδα», «Η Ευρώπη και η Ελλάδα – Από την κρίση στην ελπίδα» (εκδόσεις Πατάκη)