«Με πλησιάζουν πολλοί που δεν διαβάζουν κόμικς»

Σε μία από τις πάνω αίθουσες του Μουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς ο Αντώνης Νικολόπουλος, γνωστός ως σκιτσογράφος Soloup, εκθέτει το υλικό από το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο «Ο συλλέκτης». Τα σχέδιά του μαζί με απόπειρες ζωγραφικής, στόρι μπορντ, γλυπτικές φιγούρες από χαρτοπολτό που βγαίνουν από τις σελίδες της ιστορίας του μοιάζουν να θέλουν να πουν πολλά στον θεατή τους. Για τα παραμύθια που άλλα δείχνουν και άλλα λένε, για ανθρώπους της διπλανής πόρτας, για τα ταξί που μεταφέρουν ιστορίες από τη μία άκρη της πόλης στην άλλη. Ανάμεσά τους ο Soloup ξεφυλλίζει το βιβλίο των επισκεπτών με τις υπαινικτικές εκμυστηρεύσεις από όσους συμπάσχουν με τον «Συλλέκτη» του. Οπως δείχνουν οι σελίδες με τα σχόλιά τους, ο δημιουργός του συνέθεσε το γκράφικ νόβελ της σύγχρονης κοινωνίας.

«Οι επιρροές μου ξεκίνησαν από γαλλικά, χιουμοριστικά κόμικς. Στα γκράφικ νόβελ έχω επηρεαστεί από το “Μaus” του Αρτ Σπίγκελμαν, τις δουλειές του Τζόε Σάκο και της Μαριάνε Σατραπί. Οταν στην Αμερική θέλησαν να πουν ότι τα κόμικς θυμίζουν μυθιστόρημα και λογοτεχνία, τα θέματά τους είναι βαριά από το Ολοκαύτωμα έως τον πόλεμο της Παλαιστίνης και της Γιουγκοσλαβίας, προέκυψε η γενιά αυτή των γκράφικ νόβελ. Τα κόμικς είναι το μέσο, τα γκράφικ είναι ένα κομμάτι από αυτή τη βεντάλια, μια υποκατηγορία. Ανήκω σε εκείνους που κάνουν σενάριο και σκίτσο μόνοι τους. Σπούδασα Πολιτικές Επιστήμες στο Πάντειο, έκανα μουσική, πιάνο, σαξόφωνο και τζαζ. Είχα όμως μια φοβία με την υπερέκθεση και τις μουσικές μπάντες. Τα τελευταία χρόνια τιμωρούμαι, αφού έφτασα στο σημείο να κάνω και live drawing. Με μια κάμερα drone πάνω από την οθόνη όπου κάνω σκίτσο, ακολουθώ τη μουσική. Γίνεται αφήγηση και πιο εικαστικό το γεγονός που συνειρμικά ακολουθεί τη μουσική». Εξηγεί πως συμπράττει με τη βοκαλίστρια Αγγελική Τουμπανάκη και τον ντράμερ Ηλία Δουμάνη του σχήματος Jazztronica.

Οταν η καλλιτεχνική τους συνάντηση εξελίσσεται επί σκηνής σε πραγματικό χρόνο: παράξενοι ήχοι, εφέ και βοκαλισμοί μεταπλάθονται την ίδια στιγμή σε χρώματα, σκιές και γραμμές.

Η πρώτη του εμπειρία ήταν στο Μέγαρο Μουσικής, σε μια συναυλία για τη Μικρά Ασία. «Στην αρχή το θέαμα ξεκίνησε με τα σμυρναίικα τραγούδια. Αρχισα να σχεδιάζω την αποβάθρα της Σμύρνης και να κάνω σπίτια και κτίρια γύρω από αυτήν. Καθώς άρχισαν τα μοιρολόγια, έκανα καπνούς. Φανταστείτε ένα τεράστιο χέρι να γεμίζει την οθόνη μέσα στην αίθουσα και με το κάρβουνο να μουντζουρώνει τα παστέλ σε κόκκινο και κίτρινο χρώμα του πρωταρχικού σκίτσου. Στο τέλος της συναυλίας είχα καταστρέψει το σκίτσο από το κάρβουνο. Ο κόσμος έβγαινε έξω σοκαρισμένος από τη συναισθηματική φόρτιση της βραδιάς. Δεν το περίμεναν αυτό το εν εξελίξει αφήγημα. Και για εμένα ήταν πρωτόγνωρο αυτό το κινούμενο σχέδιο που έγινε ζωντανά με τη συμμετοχή του κοινού. Είχε πολλή ενέργεια όλη αυτή η διαδικασία…».

Στο μεταξύ, στο φωτεινό ευρύχωρο καφέ του μουσείου, μια επισκέπτρια της έκθεσης πλησιάζει το τραπέζι μας για να του μιλήσει και να ρωτήσει πότε θα γίνει κάποια παράλληλη εκδήλωση – ομιλία. Κι αφού τον συγχαίρει, απομακρύνεται. Ο Soloup που φοβόταν τον κόσμο – όπως ο ίδιος παραδέχεται – βρέθηκε στο επίκεντρό του. Πρώτα με το «Αϊβαλί», τη μετάφρασή του στα αγγλικά, την παρουσίασή του στην Οξφόρδη και στη γαλλική Κλερμόν Φεράν. Και τώρα με πεταλούδες, γραμματόσημα, αριθμούς κυκλοφορίας ταξί, λύκους και Κοκκινοσκουφίτσες. Ο Αντώνης Νικολόπουλος άγγιξε μία από τις σύγχρονες ευαίσθητες χορδές. Γονείς χωρισμένοι, παιδιά στη διαιτησία της κηδεμονίας, τραυματικές σχέσεις αγάπης, απώλειας, σιωπής, θυμού, απουσίας, θλίψης, μοναξιάς. «Οταν έφτιαχνα το βιβλίο, ακολουθούσα το αφηγηματικό μου ένστικτο. Υπάρχει όμως ένα κεφάλαιο, “Οι μαύρες τρύπες”, που αναφέρεται στις απώλειες και από άλλους παράγοντες εκτός χωρισμού: έναν θάνατο, μια παρεξήγηση από έναν φίλο. Και έτσι φαίνεται ότι αγγίζει πολύ κόσμο».

Ο ίδιος δείχνει ψύχραιμος. Ή μάλλον ίσιος, καθώς το σχέδιό του και η ιστορία του ανοίγουν πολλές κλειστές πόρτες. Και είναι πολλοί εκείνοι που τον επισκέπτονται στο inbox της σελίδας του στο Facebook αφήνοντας τις δικογραφίες από τους πολέμους κηδεμόνων. «Το ενδιαφέρον είναι ότι με πλησιάζουν πολλοί που δεν είχαν διαβάσει κόμικς. Τα γκράφικ νόβελ αγγίζουν ανθρώπους που αναζητούν βιβλία. Με αυτό το τελευταίο μου, που αφορά ένα κοινωνικό θέμα, νόμιζα ότι το κοινό θα ήταν μικρό. Συνέβη το αντίθετο. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν διαμεσολαβητές μεταξύ ζευγαριών και παιδιών, όπως κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, και τα ζευγάρια που χωρίζουν άσχημα δεν έχουν επαφή μεταξύ τους. Ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ή στην Αμερική υπάρχουν μηχανισμοί και φορείς που συμβάλλουν ώστε τα διαζύγια να γίνονται ομαλά. Εδώ πηγαίνεις στο δικαστήριο όπου, πριν από την υπόθεση που αφορά τη σχέση με την πρώην σύντροφό σου και το παιδί σας, ο ίδιος δικαστής έχει ασχοληθεί με κάποιον που έκλεψε ή σκότωσε. Η έννοια της συνεπιμέλειας και η επαφή του παιδιού με τους δύο γονείς, ο επιμερισμός χρόνου και ευθυνών και στους δύο γονείς δεν είναι δεδομένα στην Ελλάδα. Εχουμε μια προκάτ απόφαση που λέει ότι το παιδί πάει με τη μητέρα – συνήθως. Εκτός αν η μητέρα είναι ναρκομανής ή δολοφόνος, αλλά και πάλι…».

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΑΖΥΓΙΑ. Πόσο έτοιμη είναι η πλευρά των πατεράδων στην Ελλάδα να διασφαλίσουν την ισορροπημένη ζωή των παιδιών τους; Εχουν εξοικειωθεί με τα πρακτικά ζητήματα; «Συνήθως στην Ελλάδα ένας πατέρας χάνει κάθε δικαίωμα στο παιδί του. Χρειάστηκε έρευνα πριν κάνω το βιβλίο. Στα διαζύγια, ένα 20% με 30% είναι τα κακά διαζύγια, χωρίς δηλαδή συναίνεση. Μιλάμε για καλούς και κακούς γονείς. Σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία με τα πρότυπα στις συνθήκες της σύγχρονης ζωής η ψυχολογία των ανθρώπων είναι παντού ίδια. Το πρόβλημα είναι η γονεϊκή αποξένωση. Γι’ αυτό και στα επιστημονικά βιβλία μιλάνε για τον γονέα που έχει την επιμέλεια, όχι για άνδρες και γυναίκες. Τώρα μου στέλνουν στο μέιλ δικόγραφα. Κυρίως είναι οι πατεράδες που μου τα στέλνουν. Μαζεύω απίστευτο υλικό. Αυτά τα δικόγραφα με τον παραλογισμό της στεγνής νομικής γλώσσας που μιλάνε για κακή διατροφή του παιδιού με σουβλάκια, έλλειψη εκκλησιασμού του κ.λπ. Για να καταλήξουν στο ότι έχουν ανάγκη μεγαλύτερης διατροφής.

Υπάρχουν και γυναίκες που επικοινωνούν μέσω αλληλογραφίας για να μοιραστούν τις ιστορίες τους. Αλλοτε είναι μητέρες που οι γιοι τους αντιμετωπίζουν ένα κακό διαζύγιο ή είναι σύντροφοι ενός άνδρα διαζευγμένου με παιδί που αντιμετωπίζει θέμα γονεϊκής αποξένωσης. Μάλιστα, έχουν και καλή σχέση με το παιδί του συντρόφου τους και γίνονται και εκείνες θύματα αυτής της κατάστασης».

Πώς ασχολήθηκε με τους χωρισμούς μετά το «Αϊβαλί»; «Ο Συλλέκτης – Διονύσης είναι παντού. Το σημαντικό δεν είναι αν είναι αληθινές ιστορίες αυτές, όσο ότι υπάρχει το πρόβλημα και επιδεινώνεται. Η περίπτωση του Διονύση έχει δικαστική απόφαση που του επιτρέπει να βλέπει το παιδί, όμως η μητέρα του πραξικοπηματικά το βάζει σε ταξί και δεν το βλέπει ποτέ. Και όταν ένα παιδί που βρίσκεται στο Δημοτικό δεν έχει επαφή με τον πατέρα του – παράνομα μάλιστα -, υπάρχει κόστος μεταξύ γονέα και παιδιού. Μετά ακούς για αυτοδικία και μιλάς για “πα-τέρας”. Πόσο απέχει η μελαγχολία, η αρρώστια, το ψυχολογικό στρες λόγω στενοχώριας. Η σχέση ενός γονέα με το παιδί του είναι μοναδική. Ειδικά για το παιδί. Η βιβλιογραφία μιλά για το σύνδρομο της Στοκχόλμης. Ο γονέας που έχει την επιμέλεια και φροντίζει τη διατροφή του, τον ύπνο του, το σχολείο είναι στον ρόλο του θύτη. Το παιδί εξαρτάται από αυτόν, βλέπει το φιλικό, καλό του πρόσωπο και ταυτίζεται με αυτόν, θεωρώντας τον γονέα που δεν βλέπει ως τον “κακό λύκο”».