Η ηθική του συμψηφισμού

Η συσχέτιση του Παύλου Πολάκη με τον Βαγγέλη Γιαννόπουλο που γίνεται τις τελευταίες ημέρες από διάφορες πλευρές, έχει ενδιαφέρον, αλλά είναι ατυχής. Οχι μόνο γιατί επιδιώκεται να βρεθεί ένα πολιτικό πρόσωπο του παρελθόντος που θα αντιστοιχεί στο παρόν που διαμορφώνει ο Πολάκης – και στην πολιτική δεν υπάρχουν αντίγραφα, αλλά κακέκτυπα. Ούτε γιατί μέσα από τη σύγκριση προσφέρεται επί της ουσίας ένα «άλλοθι» στον Πολάκη – αφού, έλα, μωρέ, όλα τα κόμματα και όλες οι εποχές έχουν τους Πολάκηδές τους. Κυρίως είναι ατυχής επειδή ο Πολάκης και ο Γιαννόπουλος δεν είναι πολιτικά προϊόντα από την ίδια μήτρα, έστω κι αν στον συλλογικό νου έχει καταγραφεί ως κυρίαρχο στοιχείο η αθυροστομία τους.

Για τον μακαρίτη Βαγγέλη Γιαννόπουλο έχω προσωπική εικόνα, η οποία σχηματίστηκε όχι τόσο από την πολυετή δημόσια παρουσία του στην πολιτική και τη δικηγορία, αλλά μέσα από αρκετές ώρες προσωπικών συζητήσεων, επαγγελματικών ή ιδιωτικών. Τον έζησα ως υπουργό Δικαιοσύνης σε μια εποχή μεγάλων συγκρούσεων με πολιτικούς αντιπάλους, με δικαστές και δικηγόρους. Ισως εκείνη η περίοδος μάλιστα – στην τελευταία πενταετία του προηγούμενου αιώνα – να ήταν και αυτή που δημιούργησε τη γενικότερη εικόνα για το δικό του πολιτικό καλούπι. Μία δεκαετία νωρίτερα τον ρόλο Γιαννόπουλου μάλλον είχε στο ΠΑΣΟΚ ο Μένιος Κουτσόγιωργας. Με τον Παύλο Πολάκη δεν «κουτελωθήκαμε» ποτέ, κατά τη δική του προσέγγιση. Μόνο μέσα από τη δημόσια εικόνα του καταλήγω σε συμπεράσματα, αλλά δεν έχω αμφιβολία ότι ο Γιαννόπουλος δεν θα απέφευγε τον πειρασμό να τον «στολίσει». Ανεξάρτητα από το εάν θα το έκανε με βιτριολικό τρόπο ή με πνευματώδες χιούμορ – που ο Πολάκης δεν φαίνεται να διαθέτει στο ελάχιστο. Ο Γιαννόπουλος, ακόμη κι όταν έδειχνε να ξεφεύγει από τα όρια, δεν πουλούσε μαγκιά. Δεν απειλούσε να θάψει κάποιον «δυο μέτρα κάτω από τη γη», δεν θεωρούσε ότι «έχει» κανέναν, ακόμη κι αν έβλεπε σαν «ξεγάνωτους τενεκέδες» όσους είχε μπροστά του. Ηταν ισχυρογνώμων, αλλά όχι ξεροκέφαλος και αμετακίνητος σε μια θέση. Αναγνώριζε ότι είχε αδικήσει κάποιους με τους οποίους συγκρούστηκε, ενώ δεν ήθελε τα πράγματα στο υπουργείο του να βαλτώνουν. Επί των ημερών του τα νομοσχέδια δεν γέμιζαν τα συρτάρια και μια σειρά από εκκρεμότητες δεκαετιών (από τη μετεγκατάσταση του Εφετείου της Αθήνας, την ανέγερση σύγχρονων σωφρονιστικών καταστημάτων και νέων δικαστικών κτιρίων ανά τη χώρα έως το ειδικό μισθολόγιο των δικαστών) βρήκαν λύση. Μια σύγκριση με τη σημερινή κατάσταση στα δημόσια νοσοκομεία θα μπορούσε να αρκεί και για τη δική του σύγκριση με τον εμμονικό Πολάκη. Και σε κάθε περίπτωση ο Βαγγέλης Γιαννόπουλος ποτέ δεν θα ήταν προσβλητικός και κυνικός μπροστά σε μια κατάσταση που προκαλεί ήδη δεκάδες θανάτους, όπως η γρίπη.

Η σύγκριση και, πολύ περισσότερο, η επιχείρηση ταύτισης με τον Βαγγέλη Γιαννόπουλο στην πραγματικότητα ευνοεί τον Πολάκη. Είναι ακόμη μία προσπάθεια συμψηφισμού, που φαίνεται πως ο αναπληρωτής υπουργός Υγείας την έχει ανάγκη αυτή την περίοδο. Πολιτικά στριμωγμένος από τις πρακτικές του κι ένα δάνειο που προκαλεί ερωτήματα, είναι πρόδηλο ότι προσπαθεί να ξεφύγει από την πίεση που αισθάνεται ότι προέρχεται πλέον και από μια στριμωγμένη κυβέρνηση. Το τηλεφώνημα στον Γιάννη Στουρνάρα, όπως και η διαρροή της συζήτησης, κυρίως δείχνει ότι έγιναν επειδή ο Πολάκης βλέπει ως «σωσίβιο» τον συμψηφισμό. Είναι το μόνο που επιζητούσε μέσα από τους αλαλαγμούς για τα δάνεια της Μαρίας Σπυράκη ή του Aδωνη Γεωργιάδη. Το «όλοι ίδιοι είναι» που ξόρκιζαν μέχρι πρότινος ο ΣΥΡΙΖΑ και ο αναπληρωτής υπουργός είναι πλέον ο στόχος. Ολα τα άλλα, όπως οι διαβεβαιώσεις περί καθαρότητας, ακεραιότητας και πολιτικής ηθικής, δεν έχουν αυτή την ώρα ιδιαίτερη σημασία. Οι Αγγλοσάξονες άλλωστε, που μετρούν τέσσερις αιώνες κοινοβουλευτισμού, έχουν ήδη αποφανθεί πως αν διαβεβαιώνεις ότι είσαι ηθικός, όπως και μετριοφρόνων, δεν είσαι.