Οι βεντέτες στην Κρήτη έχουν σημαδέψει την ιστορία του νησιού με αίμα, πόνο και εκδίκηση, στο όνομα μιας τιμής που πολλές φορές θεωρήθηκε ανώτερη από την ανθρώπινη ζωή. Οι αιματηρές αυτές υποθέσεις, άλλοτε για λόγους έρωτα και άλλοτε για παλιές διαφορές, άφησαν πίσω τους δεκάδες θύματα και οικογένειες βυθισμένες στο πένθος.
Μία από τις πιο γνωστές υποθέσεις της δεκαετίας του ’80 στο Ρέθυμνο ξεκίνησε από ερωτική αντιζηλία. Ο Γιάννης Βενιαράκης δολοφόνησε τον 27χρονο Μανόλη Παπαδόσηφο μέσα σε καφετέρια της πόλης, συγκλονίζοντας την τοπική κοινωνία.
Ο Βενιαράκης καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, ωστόσο πέντε χρόνια αργότερα άσκησε έφεση. Η νέα δίκη ορίστηκε στον Πειραιά, ώστε να αποφευχθούν επεισόδια. Εκεί, μέσα στη δικαστική αίθουσα, ο πατέρας του θύματος πυροβόλησε και σκότωσε εν ψυχρώ τον δράστη μπροστά στους δικαστές. Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο Γιάννης Παπαδόσηφος είχε κρύψει το όπλο στη γενειάδα του, το μοναδικό σημείο που δεν ελέγχθηκε από την αστυνομία.
«Ήμουν μέσα και καθόμουνα και περίμενα να βρω ευκαιρία να τον σκοτώσω, αλλά προχώρησε το δικαστήριο και εκείνη την ώρα είπα τώρα είναι η ώρα του. Πετάχτηκα και τον σκότωσα. Ανακούφιση ένιωσα γιατί σκότωσα το φονιά του παιδιού μου», είχε δηλώσει ο ίδιος.
Βορίζια – 27 Αυγούστου 1955
Στις 27 Αυγούστου 1955, στα Βορίζια, χωριό στους πρόποδες του Ψηλορείτη, το πανηγύρι του Αγίου Φανουρίου μετατράπηκε σε μακελειό. Ιδιοκτήτης καφενείου αποφάσισε να λύσει τις διαφορές του με έναν δασοφύλακα εν μέσω του γλεντιού, με αποτέλεσμα τραγικά γεγονότα.
Ο απολογισμός ήταν έξι νεκροί και δεκάδες τραυματίες. Εκτός από σφαίρες, χρησιμοποιήθηκε και χειροβομβίδα. Ανάμεσα στους τραυματίες ήταν και η μικρή τότε Κατίνα Λιτίνα, που έχασε την όραση από το ένα μάτι.
«Και πετάνε τη χειροβομβίδα και λέω σεισμός είναι. Και χτυπά και ένα βλήμα στα μάτια», είχε αφηγηθεί η ίδια. Από εκείνη την ημέρα, η Κατίνα Λιτίνα φορά μόνο μαύρα ρούχα.
Βορίζια – Νοέμβριος του ’25
Εβδομήντα χρόνια αργότερα, το ίδιο χωριό βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο. Τον Νοέμβριο του ’25, δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε νέα αιματηρή βεντέτα στα Βορίζια, αυτή τη φορά με καλάσνικοφ και εκρηκτικά. Οι Αρχές μίλησαν για σύγχρονη βεντέτα, ενώ οι κάτοικοι έκαναν λόγο για παλιά χρέη.
Η μακροβιότερη βεντέτα στην Κρήτη ξεκίνησε το 1910, ανάμεσα στις οικογένειες Σαρτζετάκη και Πενταράκη, με τραγικό απολογισμό 119 νεκρούς. Ο κύκλος του αίματος κράτησε πάνω από 70 χρόνια.
Έκλεισε το 1985, όταν ο τότε βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Βαγγέλης Πεντάρης, με καταγωγή από την οικογένεια των Πενταράκηδων, υπερψήφισε στη Βουλή τον Χρήστο Σαρτζετάκη για Πρόεδρο της Δημοκρατίας — μια συμβολική πράξη συμφιλίωσης που έβαλε τέλος σε δεκαετίες εχθρότητας.
