Όνειρα που μοιάζουν πιο ζωντανά και ρεαλιστικά, σε αντίθεση με άλλα που είναι συγκεχυμένα ή δύσκολο να θυμηθούμε, φαίνεται πως σχετίζονται με τον συνδυασμό προσωπικών χαρακτηριστικών και κοινών εμπειριών ζωής, σύμφωνα με νέα έρευνα του IMT School for Advanced Studies Lucca.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Communications Psychology, ανέλυσε περισσότερες από 3.700 αναφορές ονείρων και καθημερινών εμπειριών από 287 συμμετέχοντες ηλικίας 18 έως 70 ετών. Για δύο εβδομάδες, οι συμμετέχοντες κρατούσαν ημερήσια αρχεία, ενώ οι ερευνητές συνέλεγαν λεπτομερή δεδομένα για τις συνήθειες ύπνου, τις γνωστικές δεξιότητες, την προσωπικότητα και το ψυχολογικό τους προφίλ.
Η Tεχνητή Νοημοσύνη αποκαλύπτει τη δομή των ονείρων
Για την ανάλυση του μεγάλου αυτού συνόλου δεδομένων, χρησιμοποιήθηκαν προηγμένα εργαλεία επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (NLP). Οι μέθοδοι αυτές επέτρεψαν τη συστηματική μελέτη του νοήματος και της δομής των περιγραφών των ονείρων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα όνειρα δεν είναι τυχαία ή χαοτικά, αλλά αντικατοπτρίζουν μια σύνθετη αλληλεπίδραση μεταξύ ατομικών χαρακτηριστικών όπως η τάση για αφηρημένη σκέψη, το ενδιαφέρον για τα όνειρα και η ποιότητα ύπνου και εξωτερικών επιρροών, όπως μεγάλα κοινωνικά γεγονότα, π.χ. η πανδημία COVID-19.
Συγκρίνοντας τις περιγραφές των καθημερινών εμπειριών και των ονείρων, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο εγκέφαλος δεν αναπαράγει απλώς την πραγματικότητα κατά τη διάρκεια του ύπνου, αλλά τη μετασχηματίζει. Γνωστά περιβάλλοντα, όπως χώροι εργασίας, νοσοκομεία ή σχολεία, δεν εμφανίζονται ακριβώς όπως είναι, αλλά επαναπροσδιορίζονται σε έντονες και πολυδιάστατες σκηνές που συνδυάζουν διαφορετικά στοιχεία και εναλλαγές προοπτικής.
Η διαδικασία αυτή δείχνει ότι τα όνειρα αναδομούν ενεργά την πραγματικότητα αντί να την αντικατοπτρίζουν παθητικά, συνδυάζοντας μνήμες με φανταστικά ή αναμενόμενα γεγονότα και δημιουργώντας νέες, συχνά σουρεαλιστικές, αφηγήσεις.
Η προσωπικότητα και τα γεγονότα ζωής επηρεάζουν το ύφος των ονείρων
Δεν ονειρεύονται όλοι με τον ίδιο τρόπο. Όσοι έχουν μεγαλύτερη τάση για αφηρημένη σκέψη ανέφεραν όνειρα πιο αποσπασματικά και μεταβαλλόμενα, ενώ όσοι θεωρούν ότι τα όνειρα έχουν νόημα και σημασία, βίωναν πιο πλούσια και καθηλωτικά περιβάλλοντα ύπνου.
Η μελέτη εξέτασε επίσης πώς τα μεγάλης κλίμακας γεγονότα επηρεάζουν το περιεχόμενο των ονείρων. Δεδομένα που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια του lockdown λόγω της πανδημίας (COVID-19), από το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης και συγκρίθηκαν με τα ευρήματα της ομάδας του IMT, έδειξαν ότι τα όνειρα εκείνης της περιόδου ήταν πιο συναισθηματικά έντονα και συχνά περιλάμβαναν θέματα περιορισμού και εγκλεισμού. Με την πάροδο του χρόνου, καθώς οι άνθρωποι προσαρμόζονταν, αυτά τα μοτίβα μειώνονταν, υποδεικνύοντας ότι το περιεχόμενο των ονείρων εξελίσσεται μαζί με την ψυχολογική προσαρμογή στις αλλαγές της ζωής.
Τα όνειρα ως δυναμική νοητική διαδικασία
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα όνειρα δεν αποτελούν απλή αντανάκλαση των εμπειριών μας, αλλά μια δυναμική διαδικασία που διαμορφώνεται από το ποιοι είμαστε και τι βιώνουμε», εξηγεί η Valentina Elce, ερευνήτρια στο IMT School και κύρια συγγραφέας της μελέτης. «Συνδυάζοντας μεγάλης κλίμακας δεδομένα με υπολογιστικές μεθόδους, καταφέραμε να εντοπίσουμε πρότυπα στο περιεχόμενο των ονείρων που ήταν έως τώρα δύσκολο να αποκαλυφθούν».
Επίσης, η μελέτη υπογραμμίζει επίσης τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πρόοδο της έρευνας για τα όνειρα. Τα μοντέλα NLP κατάφεραν να αναλύσουν το νόημα και τη δομή των αναφορών με ακρίβεια παρόμοια με εκείνη των ανθρώπινων αξιολογητών. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να διευκολύνει τη μελέτη θεμάτων όπως η συνείδηση, η μνήμη και η ψυχική υγεία σε μεγαλύτερη και πιο συνεπή κλίμακα.
Τέλος, η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το BIAL Foundation και το TweakDreams ERC Starting Grant και πραγματοποιήθηκε στο IMT School for Advanced Studies Lucca, σε συνεργασία με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης και το Πανεπιστήμιο του Camerino.
Πηγή:ScienceDaily
