Μέσα σε μόλις 48 ώρες, ένα μωρό 18 μηνών μετατράπηκε σε ένα παιδί χωρίς ενέργεια. Ο μικρός Ruben υπέφερε από σοβαρή αφυδάτωση εξαιτίας του ροταϊού, μιας από τις πιο κοινές αιτίες διάρροιας και εμετού στα βρέφη και στα μικρά παιδιά. Η κατάστασή του επιδεινώθηκε τόσο, ώστε χρειάστηκε νοσηλεία και ενδοφλέβια χορήγηση υγρών για να μπορέσει να ανακτήσει δυνάμεις και να αντιμετωπίσει τη λοίμωξη.
Ο Lopman, επιδημιολόγος λοιμωδών νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο Emory, ζούσε τότε στο Λονδίνο, το 2008 – πέντε χρόνια πριν το Ηνωμένο Βασίλειο εγκρίνει το εμβόλιο που προλαμβάνει τον εξαιρετικά μεταδοτικό ιό. Ο Ruben τελικά ανάρρωσε. «Ήταν τρομακτικό», θυμάται ο Lopman. «Μου θύμισε πόσο σοβαρή μπορεί να είναι αυτή η ασθένεια για κάθε παιδί».
Ο ροταϊός, εποχικός όπως και η γρίπη, παρουσιάζει από τον Ιανουάριο αυξημένα κρούσματα στις ΗΠΑ. Οι γιατροί εκφράζουν ανησυχία ότι η μείωση των εμβολιασμών μπορεί να οδηγήσει σε πιο σοβαρές περιπτώσεις και μεγαλύτερη έξαρση τα επόμενα χρόνια.
Μειούμενοι εμβολιασμοί και αύξηση κρουσμάτων
Η Δρ. Stephanie Deleon, αναπληρώτρια αρχίατρος και παιδίατρος στο Oklahoma Children’s OU Health, παρακολουθεί από κοντά την έξαρση. Όπως εξηγεί, τα τελευταία δύο μήνες υπάρχει συνεχής ροή παιδιών με ροταϊό που χρειάζονται νοσηλεία, χωρίς να φαίνεται κάμψη.
Τα πρώτα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό περίπου 38,3°C και εμετούς, οι οποίοι υποχωρούν μέσα σε μία ημέρα, ακολουθούμενοι όμως από έντονη διάρροια – έως και πάνω από 20 επεισόδια ημερησίως. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία, πέρα από την ενυδάτωση και την υποστηρικτική φροντίδα, με τα συμπτώματα να διαρκούν 3 έως 8 ημέρες.
Οι περισσότεροι ασθενείς που νοσηλεύονται είναι πολύ μικροί για να έχουν εμβολιαστεί ή δεν έχουν ολοκληρώσει τις δόσεις. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του CDC, το 73,8% των παιδιών στις ΗΠΑ είναι εμβολιασμένα, ποσοστό που μειώνεται σταθερά τα τελευταία οκτώ χρόνια. «Τα ανεμβολίαστα παιδιά διατρέχουν σαφώς μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης», τόνισε η Deleon.
Ένα ανθεκτικό «στομαχικό» νόσημα
Ο ροταϊός είναι δύσκολο να εξαλειφθεί, ακόμη και με σχολαστικό πλύσιμο των χεριών. «Ο ιός επιβιώνει για πολύ καιρό στις επιφάνειες», εξηγεί η Δρ. Yvonne Maldonado, καθηγήτρια Παγκόσμιας Υγείας και Λοιμωδών Νοσημάτων στο Stanford. Ο ιός μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε, αλλά είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, προκαλώντας συχνά ανάγκη για νοσηλεία.
«Το πρόβλημα με τον ροταϊό είναι ότι προκαλεί εμετούς», είπε ο Δρ. Paul Offit, διευθυντής του Vaccine Education Center στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Φιλαδέλφειας. «Είναι δύσκολο να ενυδατώσεις ένα παιδί που κάνει συνεχώς εμετούς, γι’ αυτό χρειάζεται ενδοφλέβια αγωγή».
Ο Offit θυμάται ότι στο νοσοκομείο του έβλεπε έως και 400 παιδιά ετησίως με σοβαρή αφυδάτωση από ροταϊό και δεν ξεχνά ποτέ το περιστατικό ενός 9μηνου κοριτσιού που πέθανε. Αυτή η εμπειρία, όπως λέει, τον ώθησε να συμβάλει στην ανάπτυξη του εμβολίου RotaTeq, ενός από τα δύο εγκεκριμένα εμβόλια κατά του ιού.
Το CDC εκτιμά ότι 40.000 έως 50.000 νοσηλείες παιδιών αποτρέπονται κάθε χρόνο χάρη στα εμβόλια, τα οποία χορηγούνται από τους δύο μήνες ζωής. Μελέτες δείχνουν ότι 9 στα 10 παιδιά που εμβολιάζονται προστατεύονται από σοβαρή νόσηση, ενώ 7 στα 10 δεν θα νοσήσουν καθόλου.
Αμφισβήτηση και ανησυχίες για την ανοσία
Παρά τα θετικά δεδομένα, στις αρχές του έτους ο Υπουργός Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών Robert F. Kennedy Jr. ανακοίνωσε αλλαγές στο πρόγραμμα παιδικών εμβολιασμών, αφαιρώντας το εμβόλιο κατά του ροταϊού και προτρέποντας τους γονείς να συμβουλευτούν τον γιατρό τους πριν αποφασίσουν. Αν και οι αλλαγές ανεστάλησαν από ομοσπονδιακό δικαστή, οι γιατροί ανησυχούν ότι τέτοιες κινήσεις ενισχύουν τη διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια.
«Οι νέοι γονείς λαμβάνουν αντικρουόμενα μηνύματα και δεν ξέρουν πού να στραφούν», σημειώνει η Maldonado. Η Δρ. Monica Gandhi, ειδική στις λοιμώξεις στο UCSF, προειδοποιεί ότι, παρότι οι θάνατοι από τον ροταϊό είναι σπάνιοι στις ΗΠΑ, η άρνηση εμβολιασμού μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις σοβαρές επιπλοκές. «Η νοσηλεία ενός παιδιού είναι μια επώδυνη και δαπανηρή εμπειρία – γι’ αυτό δημιουργήθηκαν τα εμβόλια», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Lopman, που στο παρελθόν μελετούσε τον ροταϊό για το CDC, δηλώνει ότι δεν συνδέει την πρόσφατη αύξηση των κρουσμάτων με τις αλλαγές πολιτικής, ωστόσο ανησυχεί πως η πτώση των εμβολιασμών μπορεί να οδηγήσει περισσότερες οικογένειες να βιώσουν ό,τι πέρασε ο ίδιος με τον γιο του. «Πρόκειται για ένα πραγματικά εξαιρετικό εμβόλιο, με αποδεδειγμένη ασφάλεια και ξεκάθαρα οφέλη», υπογραμμίζει.
Τι είναι ο ροταϊός
Ο ροταϊός είναι ένας ιός που προκαλεί γαστρεντερίτιδα – φλεγμονή του στομάχου και των εντέρων – και αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες σοβαρής διάρροιας σε βρέφη και μικρά παιδιά σε όλο τον κόσμο. Ανήκει στην οικογένεια των Reoviridae και προσβάλλει κυρίως το πεπτικό σύστημα, πολλαπλασιαζόμενος στα επιθηλιακά κύτταρα του λεπτού εντέρου. Η λοίμωξη προκαλεί συνήθως οξεία διάρροια, συνοδευόμενη από έμετο, πυρετό και αφυδάτωση, ιδιαίτερα σε παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών.
Η μετάδοση του ιού γίνεται κυρίως μέσω της κοπρανοστοματικής οδού, δηλαδή μέσω μολυσμένων χεριών, παιχνιδιών ή αντικειμένων. Επίσης, μπορεί να εξαπλωθεί μέσω μολυσμένων τροφίμων ή νερού. Ο ροταϊός είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώσει για πολλές ώρες ή ακόμη και ημέρες σε διάφορες επιφάνειες. Αυτή η ανθεκτικότητα τον καθιστά εξαιρετικά μεταδοτικό, ειδικά σε χώρους όπως παιδικοί σταθμοί και νοσοκομεία.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μία έως τρεις ημέρες μετά την έκθεση στον ιό. Ξεκινούν με ξαφνικό έμετο και ακολουθεί υγρή διάρροια που μπορεί να διαρκέσει από τέσσερις έως οκτώ ημέρες. Η αφυδάτωση είναι ο βασικός κίνδυνος, συχνά οδηγώντας σε ανάγκη νοσηλείας. Σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα και καθαρό νερό, ο ροταϊός ευθύνεται για σημαντικό ποσοστό θανάτων παιδιών εξαιτίας της διάρροιας.
