Ένα νέο φαινόμενο που εντυπωσιάζει τους επιστήμονες καταγράφεται στις μεσογειακές σαύρες: μια «Hulk» σαύρα με έντονο πράσινο χρώμα φαίνεται να εξαλείφει άλλες χρωματικές παραλλαγές του είδους της, δείχνοντας πόσο γρήγορα μπορεί να καταρρεύσει η εξελικτική ισορροπία.
Χρωματικές μορφές που επιβίωναν για εκατομμύρια χρόνια εξαφανίζονται μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Ο λόγος είναι μια επιθετική και κυρίαρχη πράσινη σαύρα τοίχου, η οποία έχει εκτοπίσει τις υπόλοιπες χρωματικές παραλλαγές του ίδιου είδους.
Πολλά ζώα εμφανίζουν διαφορετικές χρωματικές παραλλαγές, γνωστές ως μορφές ή morphs. Οι διαφορές αυτές δεν είναι μόνο οπτικές· συνδέονται συχνά με εναλλακτικές στρατηγικές για την απόκτηση περιοχών, συντρόφων ή άλλων πλεονεκτημάτων.
Η κοινή σαύρα τοίχου (Podarcis muralis), που απαντάται σε όλη τη Μεσόγειο, παρουσιάζει τρία χρώματα στον λαιμό: λευκό, κίτρινο και πορτοκαλί. Για εκατομμύρια χρόνια οι μορφές αυτές συνυπήρχαν στους ίδιους πληθυσμούς, αποτελώντας κλασικό παράδειγμα εξελικτικής ισορροπίας. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science από ερευνητές του Πανεπιστημίου Lund, αυτή η ισορροπία έχει πλέον διαταραχθεί.
Καθώς οι «Hulk» σαύρες εξαπλώνονται στο περιβάλλον, τα κίτρινα και πορτοκαλί χρώματα του λαιμού εξαφανίζονται. Όπως αναφέρει ο φωτογράφος Roberto García Roa, η εξάπλωση αυτών των πράσινων σαυρών συνδέεται άμεσα με τη μείωση των άλλων μορφών.
«Βλέπουμε πώς η συνύπαρξη διαφόρων χρωματικών μορφών, κάτι που παρέμενε σταθερό για εκατομμύρια χρόνια, χάνεται μέσα σε ελάχιστο εξελικτικό χρόνο», δηλώνει ο Tobias Uller, καθηγητής εξελικτικής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Lund.
Κατάρρευση ενός σταθερού εξελικτικού συστήματος
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα χρώματος από περίπου 240 πληθυσμούς σαύρας τοίχου, που περιλάμβαναν περισσότερα από 10.000 άτομα. Τα αποτελέσματα είναι σαφή: οι λεγόμενες «Hulk» σαύρες, μεγαλύτερες, πιο επιθετικές και οπτικά ξεχωριστές, έχουν αλλάξει την εσωτερική ισορροπία του είδους.
Με την εξάπλωσή τους, οι κίτρινες και πορτοκαλί μορφές εξαφανίζονται, αφήνοντας μόνο τη λευκή να επιβιώνει. «Η επιθετική συμπεριφορά διαταράσσει τα ευαίσθητα κοινωνικά συστήματα που επέτρεπαν τη συνύπαρξη πολλών χρωματικών στρατηγικών», εξηγεί ο Tobias Uller.
Η μελέτη αναδεικνύει πόσο ευάλωτα μπορεί να είναι τα μακροχρόνια χρωματικά συστήματα μέσα σε ένα είδος. Η εξέλιξη δεν είναι πάντα σταδιακή ή σταθερή· μερικές φορές ένα κυρίαρχο χαρακτηριστικό μπορεί να αλλάξει ριζικά την ισορροπία.
«Δείχνοντας πώς χρωματικές παραλλαγές που συνυπήρχαν επί εκατομμύρια χρόνια εξαφανίζονται, κατανοούμε καλύτερα πώς η εμφάνιση νέων χαρακτηριστικών μπορεί να αλλάξει τον ανταγωνισμό στη φύση», καταλήγει ο Tobias Uller.
