«Κακό αγόρι», «Μικρός Πάμπλο» και «Μορδίσκο»: Στο στόχαστρο των ΗΠΑ τρεις αρχηγοί καρτέλ ναρκωτικών

Η πρώτη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Γουστάβο Πέτρο είχε άμεσο αποτέλεσμα, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες και Κολομβία ανακοίνωσαν κοινή επιχείρηση για την καταδίωξη τριών ισχυρών βαρόνων των ναρκωτικών στη χώρα της Λατινικής Αμερικής.

Οι τρεις άνδρες, παρότι προέρχονται από διαφορετικά περιβάλλοντα, φέρονται να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διακίνηση ναρκωτικών στην Κολομβία, τη χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή κοκαΐνης παγκοσμίως.

Η δράση τους τροφοδοτεί τον μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο που διαρκεί πάνω από έξι δεκαετίες, προκαλώντας αμέτρητες τραγωδίες. Επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, βομβισμοί, εκτοπισμοί πληθυσμών και απαγωγές εφήβων για στρατολόγηση παραμένουν καθημερινότητα σε πολλές περιοχές.

Οι καταζητούμενοι στις ΗΠΑ, γνωστοί με τα προσωνύμια Τσικίτο Μάλο, Ιβάν Μορδίσκο και Παμπλίτο, κινούνται στην παρανομία, αποφεύγοντας τη σύλληψη.

Ο Τσικίτο Μάλο και το Clan del Golfo

Ο Γιοβάνις δε Χεσούς Άβιλα Βιγιαδιέγο, γνωστός ως Τσικίτο Μάλο («κακό αγόρι»), ανέλαβε την ηγεσία του καρτέλ Clan del Golfo μετά τη σύλληψη του προκατόχου του, Οτονιέλ, τον Οκτώβριο του 2021.

Ο Οτονιέλ —κατά κόσμον Ντάιρο Αντόνιο Ούσουγα— συνελήφθη σε επιχείρηση που θεωρήθηκε το πιο ισχυρό πλήγμα κατά των καρτέλ μετά τον θάνατο του Πάμπλο Εσκομπάρ το 1993. Μετά την έκδοσή του στις ΗΠΑ και την καταδίκη του σε 45 χρόνια κάθειρξη, ο Τσικίτο Μάλο επικράτησε στους εσωτερικούς συσχετισμούς και επιχείρησε να αναδιοργανώσει την οργάνωση.

Η Clan del Golfo, που προέκυψε από τις στάχτες παραστρατιωτικών ομάδων της δεκαετίας του 1980 και 1990, εκτιμάται ότι αριθμεί 6.000 έως 7.000 μέλη και δραστηριοποιείται στη διακίνηση κοκαΐνης, την παράνομη εξόρυξη χρυσού και τη διακίνηση μεταναστών.

Σύμφωνα με την Ελίζαμπεθ Ντίκινσον του International Crisis Group, ο Τσικίτο Μάλο «σκέφτεται σαν επιχειρηματίας» και έχει συμβάλει στην εδραίωση του καρτέλ. Οι αντίπαλοί του συνήθως έχουν μοιραία κατάληξη· ο «Σιόπας» δολοφονήθηκε το 2023, ενώ ο «Γκονσαλίτο» πνίγηκε πρόσφατα σε ποτάμι.

Μετά την ανακοίνωση της συνεργασίας Ουάσιγκτον – Μπογοτά, η οργάνωση διέκοψε τις ειρηνευτικές συνομιλίες με την κυβέρνηση Πέτρο, που διεξάγονταν στο Κατάρ.

Ο Ιβάν Μορδίσκο και οι διαφωνούντες των FARC

Ο Νέστορ Γρεγόριο Βέρα, γνωστός ως Ιβάν Μορδίσκο, ήταν αξιωματικός μέσου επιπέδου στις Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας (FARC) όταν υπογράφηκε η ειρηνευτική συμφωνία του 2016. Αρνήθηκε όμως να την αποδεχθεί και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ισχυρούς κακοποιούς της χώρας.

Ηγείται της ομάδας EMC («κεντρικό γενικό επιτελείο» των FARC), που δραστηριοποιείται στη διακίνηση ναρκωτικών και στην αποψίλωση δασών για κτηνοτροφία. Η κυβέρνηση Πέτρο έχει ανακοινώσει αμοιβή σχεδόν ενός εκατομμυρίου δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στη σύλληψή του.

Τον Απρίλιο του 2023 εμφανίστηκε δημόσια στη ζούγκλα, με πολυτελές θωρακισμένο όχημα και οπλισμό ισραηλινής κατασκευής, ανακοινώνοντας την έναρξη διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση. Ωστόσο, οι συνομιλίες δεν προχώρησαν.

Ο Παμπλίτο και ο Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης

Ο Παμπλίτο (Γουστάβο Ανίβαλ Χιράλδο), επικεφαλής του Μετώπου Ντομίνγκο Λαΐν του Στρατού Εθνικής Απελευθέρωσης (ELN), εκπροσωπεί τη σκληρή πτέρυγα των γκεβαριστών ανταρτών.

Ο ELN, που ιδρύθηκε το 1964 εμπνεόμενος από τον Ερνέστο Τσε Γκεβάρα, αριθμεί περίπου 5.800 μέλη και δραστηριοποιείται σε πάνω από το 20% των δήμων της Κολομβίας. Χρηματοδοτείται μέσω διακίνησης ναρκωτικών, παράνομων μεταλλείων και απαγωγών για λύτρα.

Σύμφωνα με το InSight Crime, ο Παμπλίτο είναι ο σημαντικότερος διοικητής του ELN σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο. Αν και είχε συμμετάσχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες στην Αβάνα το 2018, οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν το 2019 μετά την επίθεση με παγιδευμένο αυτοκίνητο στη Μπογοτά, που κόστισε τη ζωή σε 23 ανθρώπους. Ο Παμπλίτο φέρεται να είχε διατάξει την ενέργεια αυτή.