Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του πλανήτη, έχει στο υπέδαφός της μερικά από τα πλουσιότερα αποθέματα φυσικών πόρων στον κόσμο. Στα κοιτάσματά της περιλαμβάνονται κρίσιμες και πολύτιμες πρώτες ύλες όπως το λίθιο και τα σπάνια μέταλλα (REEs), τα οποία είναι απαραίτητα για τις πράσινες τεχνολογίες, αλλά και μεγάλες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με άρθρο τουν Jonathan Paul, αναπληρωτή καθηγητή Γεωεπιστημών στο Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, στον ιστότοπο The Conversation, τρία από τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας, κρυμμένα βαθιά κάτω από τον πάγο, θεωρείται ότι συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα παγκοσμίως. Η αξιοποίησή τους θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στην παραγωγή μπαταριών και ηλεκτρικών εξαρτημάτων, κρίσιμων για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.
Η τεράστια ενεργειακή και μεταλλευτική δυναμική της χώρας έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον από τη Δανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, που μελετούν τη βιωσιμότητα νέων δραστηριοτήτων εξόρυξης. Σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία, η βορειοανατολική Γροιλανδία ενδέχεται να διαθέτει περίπου 31 δισ. βαρέλια πετρελαίου, ποσότητα αντίστοιχη με τα αποδεδειγμένα αποθέματα των ΗΠΑ.
Παράλληλα, η περιοχή της Γροιλανδίας που δεν καλύπτεται από πάγο –σχεδόν διπλάσια από το Ηνωμένο Βασίλειο– αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα πέμπτο της συνολικής της έκτασης. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ύπαρξης τεράστιων, ακόμη ανεξερεύνητων αποθεμάτων κάτω από τον πάγο.
Ο γεωλογικός πλούτος της Γροιλανδίας συνδέεται με την πολυσύνθετη ιστορία της, που εκτείνεται σε τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια. Εκεί βρίσκονται από τα αρχαιότερα πετρώματα της Γης, καθώς και μεγάλοι όγκοι φυσικού σιδήρου και κοιτάσματα διαμαντιών, τα οποία παραμένουν ανεκμετάλλευτα λόγω των δυσκολιών εξόρυξης.
Η γεωλογική ποικιλία και τα αποθέματα ενέργειας
Η Γροιλανδία έχει υποστεί διαδοχικές περιόδους ορογένεσης, ρηγμάτων και ηφαιστειακής δραστηριότητας, διαδικασίες που δημιούργησαν πλούσια κοιτάσματα χρυσού, γραφίτη και πολύτιμων λίθων. Ο γραφίτης, απαραίτητος για την παραγωγή μπαταριών λιθίου, θεωρείται ακόμη «ανεπαρκώς διερευνημένος» σε σύγκριση με χώρες όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα.
Τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικών πόρων της Γροιλανδίας σχετίζονται με περιόδους ρηγμάτων, όπως η δημιουργία του Ατλαντικού Ωκεανού πριν από περίπου 200 εκατομμύρια χρόνια. Οι χερσαίες λεκάνες ιζημάτων, όπως η Jameson Land, φαίνεται να διαθέτουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρόμοιες με εκείνες της Νορβηγίας, αν και το υψηλό κόστος περιορίζει την εμπορική εκμετάλλευση.
Επιπλέον, μεταλλεύματα όπως ο μόλυβδος, ο χαλκός, ο σίδηρος και ο ψευδάργυρος υπάρχουν σε αφθονία στις περιοχές χωρίς πάγο και εξορύσσονται σε μικρή κλίμακα από τον 18ο αιώνα.
Τα σπάνια μέταλλα και η στρατηγική σημασία τους
Πολλά από τα κρίσιμα ορυκτά της Γροιλανδίας οφείλουν την ύπαρξή τους στην ηφαιστειακή της δραστηριότητα. Σπάνιες γαίες όπως το νιόβιο, το ταντάλιο και το υττέρβιο έχουν εντοπιστεί σε πυριγενή πετρώματα, παρόμοια με κοιτάσματα που αξιοποιήθηκαν στη νοτιοδυτική Αγγλία.
Η Γροιλανδία εκτιμάται ότι διαθέτει επαρκή αποθέματα δυσπροσίου και νεοδυμίου κάτω από τον πάγο, ικανά να καλύψουν πάνω από το ένα τέταρτο της μελλοντικής παγκόσμιας ζήτησης. Τα στοιχεία αυτά είναι καίρια για την παραγωγή ανεμογεννητριών, ηλεκτρικών κινητήρων και μαγνητών υψηλής θερμοκρασίας.
Η ανάπτυξη γνωστών κοιτασμάτων, όπως του Kvanefield στο νότιο τμήμα της χώρας, θα μπορούσε να επηρεάσει καθοριστικά την παγκόσμια αγορά σπάνιων γαιών, λόγω της περιορισμένης προσφοράς τους.
Το δίλημμα της ενεργειακής μετάβασης
Η παγκόσμια στροφή προς την καθαρή ενέργεια προέκυψε ως απάντηση στις επιπτώσεις της καύσης ορυκτών καυσίμων. Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή επηρεάζει άμεσα τη διαθεσιμότητα των φυσικών πόρων της Γροιλανδίας, πολλοί εκ των οποίων παραμένουν παγωμένοι κάτω από χιλιόμετρα πάγου.
Από το 1995 έχει λιώσει περιοχή ίση με την Αλβανία, και η τάση αυτή επιταχύνεται. Νέες τεχνικές, όπως τα ραντάρ διείσδυσης εδάφους, επιτρέπουν πλέον τον εντοπισμό του υπεδάφους κάτω από έως και 2 χλμ. πάγου, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για τα υπόγεια κοιτάσματα.
Ωστόσο, η εξερεύνηση κάτω από τον πάγο προχωρά αργά, ενώ η βιώσιμη εξόρυξη θεωρείται ακόμη πιο δύσκολη. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι σαφές: θα πρέπει η Γροιλανδία να εκμεταλλευτεί τον αυξανόμενο φυσικό της πλούτο για να στηρίξει την ενεργειακή μετάβαση ή να προστατεύσει το παρθένο περιβάλλον της από περαιτέρω επιβάρυνση;
Σήμερα, όλες οι δραστηριότητες εξόρυξης ρυθμίζονται αυστηρά από την κυβέρνηση της Γροιλανδίας, βάσει νομικού πλαισίου που ισχύει από τη δεκαετία του 1970. Ωστόσο, οι πιέσεις για χαλάρωση των κανονισμών και χορήγηση νέων αδειών αυξάνονται, καθώς η Ουάσιγκτον δείχνει ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το μέλλον του νησιού.
