[Ενστάσεις] Το γαίμαν μας νερό

Σαν χθες ήταν η επέτειος της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο, το 1974. Ηταν το αποτέλεσμα ενός ελληνικού εγκλήματος – της επιλογής του στρατιωτικού καθεστώτος της Ελλάδας να οργανώσει και να εκτελέσει, πέντε ημέρες νωρίτερα, στρατιωτικό πραξικόπημα εναντίον του νόμιμου προέδρου της Κύπρου, του αρχιεπισκόπου Μακαρίου.

Ηταν, όμως, ένα έγκλημα οι ρίζες του οποίου βρίσκονται στην πάγια ιδεολογική θέση «του Ελληνισμού» απέναντι στους άλλους, οι οποίοι ανέκαθεν αντιμετωπίζονταν είτε ως ενοχλητικοί διαφορετικοί είτε ως υλικό προς αναγκαστική ενσωμάτωση. Μπορεί το 1974 να βρέθηκαν οι πρόθυμοι ηλίθιοι της χούντας του Ιωαννίδη, αλλά το ιδεολογικό υπόστρωμα είχε προετοιμαστεί στη μεταπολεμική Ελλάδα – και ήδη, με σταθερά βήματα, οδηγούσαν την Κύπρο, ανεξάρτητο κράτος από τον Φεβρουάριο του 1959, προς την καταστροφή.

Η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν ένα ενδιαφέρον πείραμα συνύπαρξης δύο διαφορετικών εθνικών κοινοτήτων που είχαν μια υποχρέωση: να συμβιώσουν, ξεχνώντας το στερεότυπο της ανέκαθεν εχθρότητας ανάμεσά τους. Το πείραμα είχε την εξής σύνθεση: ελληνοκύπριος πρόεδρος, τουρκοκύπριος αντιπρόεδρος. Συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων κατά 30% στις δομές του κράτους και στη δημόσια διοίκηση. Ξεχωριστές εκλογές για τα μέλη της Βουλής. Και από την αρχή υπονομεύθηκε πρωτίστως από τον ελληνικό εθνικισμό. «Ενωσις, τζ ας γενή το γαίμαν μας αυλάτζιν» ήταν το σύνθημα που έδωσε το έναυσμα σε μια ακόμα εφαρμογή της αθάνατης ελληνικής ξεροκεφαλιάς προς την καταστροφή.

Σαράντα δύο χρόνια μετά το 1974, η Κύπρος συνεχίζει να είναι κομμένη στα δύο, συνεχίζει να έχει στα εδάφη της στρατό κατοχής. Η ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση (έργο πρωτίστως του Κώστα Σημίτη) ήταν μια ευκαιρία λύσης του προβλήματος. Αυτή η λύση δεν έγινε δυνατή το 2004 – εξαιτίας της πολιτικής του τότε προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου, αλλά και λόγω της αδυναμίας του τότε πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή να υπερβεί τα στερεότυπα, να κάνει δηλαδή πολιτική.

Η ιστορία του Κυπριακού είναι η ιστορία του Ελληνισμού: χαμένες ευκαιρίες, επιπολαιότητες, ανεδαφικές στοχεύσεις και ήττες, συνεχείς και αλλεπάλληλες.