ΔΕΛΦΙΝΙΑ

Ο κανόνας είναι απλός. Στο δημοψήφισμα οι πολίτες απαντούν σε άλλο ερώτημα αντί αυτού που τίθεται. Και απαντούν συνήθως «όχι». Δηλαδή το δημοψήφισμα απελευθερώνει θυμό. Και επιβεβαιώνει την τάση του εκλογικού σώματος να καταψηφίζει αντί να ψηφίζει.

Ελπίζει κανείς ότι όλα αυτά δεν θα ισχύσουν σήμερα στη Βρετανία. Οτι στην πιο ώριμη και μακρόβια κοινοβουλευτική δημοκρατία της Ευρώπης θα υπερισχύσει η λογική. Αλλά και η προοδευτική προδιάθεση του νησιωτικού αυτού έθνους. Αλλωστε, δεν εξέλεξε πρόσφατα το Λονδίνο τον πρώτο μουσουλμάνο δήμαρχο μεγάλης πόλης, δείχνοντας τον δρόμο για την πολυπολιτισμική σύνθεση; Η ελπίδα είναι ότι η τάση αυτή θα επιβεβαιωθεί σήμερα το βράδυ. Οτι η ψήφος του «ναι» θα βγει μέσα από τα αφρισμένα κύματα της προεκλογικής εκστρατείας σαν το λαμπερό πτερύγιο του δελφινιού.

Υπάρχει όμως και η άλλη ανάγνωση. Το δημοψήφισμα, αντί να προκαλέσει διάλογο και λύση, έφερε διχασμό και πόλωση. Η μάχη ανάμεσα στους «in» και «out» βάφτηκε με το αίμα μιας βουλευτού των Εργατικών. Ηταν κάτι αδιανόητο σε μια χώρα όπου οι αστυνομικοί δεν οπλοφορούν και οι πολιτικοί κινούνται χωρίς προστασία στις περιφέρειές τους – οι οποίες είναι όλες μονοεδρικές. Ο ευρωσκεπτικισμός – που ξεκίνησε ως πρόβλημα των Συντηρητικών – δηλητηρίασε διά του δημοψηφίσματος τη βρετανική πολιτική ζωή όπου, πιθανότατα, τίποτε δεν θα είναι το ίδιο από απόψε.

Μόνο ένα πολύ καθαρό αποτέλεσμα – προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση – θα δώσει λύση με ουσιαστική πολιτική νομιμοποίηση. Μόνο που αν η λύση είναι το Brexit, είναι φανερό ότι η Ευρώπη θα ζήσει έναν μετασχηματισμό εφάμιλλο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου αλλά με μια διαφορά: δεν θα είναι θετικός.