[Αγιογραφίες] Ταμπού

Ηταν μια πράξη αυτοσυγκράτησης. Με την αυτοεξαίρεσή της από τον πειθαρχικό έλεγχο της εισαγγελέως Τσατάνη, η Βασιλική Θάνου φαινόταν να αναγνωρίζει εμμέσως ότι δεν είχε ασκήσει τη δίωξη σε πολιτικό κενό. Οτι η απόφασή της να ασκήσει για πρώτη φορά σε αυτή τη φορτισμένη υπόθεση τη νεαρή πειθαρχική της αρμοδιότητα εγγραφόταν σε ένα εκρηκτικό πολιτικό φόντο. Σε ένα κάδρο όπου δεσπόζει ακατάβλητη η μορφή του Δημήτρη Παπαγγελόπουλου.

Αυτό που φαινόταν ως όψιμη χειρονομία αυτοσυγκράτησης της προέδρου του Αρείου Πάγου εξουδετερώθηκε την επομένη με ένα πύρινο ανακοινωθέν. Αντί να στηρίξει την απόσυρσή της διά της σιωπής, η Θάνου ένιωσε την ανάγκη να την εξηγήσει δημοσίως με νομικά επιχειρήματα. Αλλά, ως συνήθως, δεν έμεινε στα νομικά επιχειρήματα. Αναζωπύρωσε την κουβέντα για τη μήνυσή της κατά του Σταύρου Τσακυράκη. Και, με την ευκαιρία, επαίνεσε τον εαυτό της για την «ευσυνειδησία» της που «εμποδίζει μεγάλα διαπλεκόμενα συμφέροντα».

Η τάση της να εκφράζεται με δημόσιες δηλώσεις μπορεί να είναι πρωτοφανής για πρόεδρο του Αρείου Πάγου, δεν έχει πάντως πια τη δύναμη να εκπλήσσει. Η Θάνου έδειξε από την αρχή ότι θα εμπότιζε το λειτούργημά της με τη ζέση της πρότερης συνδικαλιστικής της σταδιοδρομίας. Αυτή η κεκτημένη ταχύτητα εξηγεί ίσως και το γεγονός ότι νιώθει την άνεση να επιστρατεύει ρητορικά σχήματα – περί διαπλοκής και όχι μόνο – που μοιάζουν δανεισμένα από το ρεπερτόριο της κυβέρνησης.

Το ενδιαφέρον είναι ότι με αυτή την ασυνήθιστη εξωστρέφεια η Θάνου πιστεύει ότι προστατεύει τον θεσμό που υπηρετεί. Πιστεύει ότι ο θεσμός του προέδρου του Αρείου Πάγου προστατεύεται με μηνύσεις, επιστολές πολιτικής ορμήνιας σε κόμματα και δελτία Τύπου που διατυμπανίζουν την αξία του συντάκτη τους.  

Τα αποτελέσματα αυτής της προστασίας είναι ήδη ορατά. Με τον εξωδικαστηριακό ακτιβισμό του, ο θεσμός έχει γίνει αντικείμενο της τρέχουσας πολιτικής κριτικής. Εχει κατέβει από την έδρα στην αρένα.

Ο τρόπος με τον οποίο η Θάνου νέμεται το κύρος του θεσμού «της» δεν είναι μοναδικός. Εντάσσεται σε μία σειρά κορυφαίων λειτουργών της Πολιτείας που σπάνε οι ίδιοι τα θεσμικά ταμπού, την ώρα που τα επικαλούνται ως απαράβατα. Δεν χρειάζεται να θυμηθεί κανείς την πρόεδρο της Βουλής που διέλυε την κοινοβουλευτική διαδικασία στο όνομα του Κανονισμού. Ούτε χρειάζεται να επικαλεστεί την τάση ανώτατων πολιτειακών παραγόντων που δηλώνουν περιορισμένοι στον ρυθμιστικό τους ρόλο, την ώρα που εντάσσουν σε αυτόν τα πάντα: από αντιμνημονιακά και αντικαπιταλιστικά κηρύγματα μέχρι την πατερναλιστική καθοδήγηση των πολιτικών αρχηγών.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα πρόσωπα πάντα ξεβάφουν πάνω στα αξιώματα. Θα μπορούσε να πει ότι το πρόβλημα δεν είναι συστημικό, αν δεν έβλεπε στα πρόσωπα την τυπολογία μιας εξουθενωμένης δημοκρατίας.