[Εισαγωγικά] Τα φτερά του Ικαρου

Οι πρωθυπουργοί είναι σαν τον Ικαρο. Εκεί που νομίζουν πια ότι μπορούν να πετάξουν και όλα είναι εφικτά, τα κέρινα φτερά τους αρχίζουν να λιώνουν στον ήλιο. Η κρίση που προκάλεσε η υπόθεση Μουζάλα δείχνει ότι ο Αλέξης Τσίπρας αρχίζει να δέχεται την πίεση της πολιτικής βαρύτητας. Κοινώς, δεν του βγαίνει όπως πριν. Μάλιστα, η συζήτηση στη Βουλή την Τρίτη θα είναι μια πρόσθετη ευκαιρία για να μετρηθούν η υπολειπόμενη πρωθυπουργική ισχύς αλλά και η αντοχή του κυβερνητικού σχηματισμού.

Η πολιτική συνεύρεση Τσίπρα – Καμμένου εκδηλώθηκε το 2013 – μάλιστα η οικογενειακή φωτογραφία δημοσιοποιήθηκε την εβδομάδα της κυπριακής τραπεζικής κρίσης. Η συμμαχία ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ ήταν μια κυκλωτική κίνηση που μπέρδεψε τα άλλα κόμματα και άλλαξε τον συσχετισμό δυνάμεων της ελληνικής πολιτικής. Ο Καμμένος διεμβόλισε τη ΝΔ για λογαριασμό της Κουμουνδούρου, αποσπώντας κρίσιμο κομμάτι της λαϊκής Δεξιάς. Η επόμενη τριετία έγραψε Ιστορία. Τα άκρα συναντήθηκαν στη βάση. Ενώ στην κορυφή στήθηκε μια γέφυρα για να περάσουν με τις αποσκευές τους ορισμένες εμβληματικές φυσιογνωμίες – ονόματα δεν λέμε – του νεοκαραμανλισμού.

Ολα όμως τα ωραία – ή και τα άσχημα – πράγματα έχουν ένα τέλος. Ο δεσμός Τσίπρα – Καμμένου έχει αρχίσει να χαλαρώνει. Οι λόγοι είναι πολλοί. Η αναπάντεχη – για το Μαξίμου – εκλογή Κυριάκου στη ΝΔ έφερε στο προσκήνιο το μητσοτακαίικο. Για να το πούμε κομψά, ο Καμμένος δεν έχει με το μητσοτακαίικο τη φυσική αντιπαλότητα που είχε με τον Σαμαρά και η οποία είχε οξυνθεί από τη συνεργασία του με τον Βενιζέλο. Από τον Ιανουάριο και μετά παρακολουθούμε μια άτυπη ανακωχή μεταξύ Καμμένου και ΝΔ. Ολα αυτά ενώ μαίνεται το Προσφυγικό. Είναι σαφές ότι ο ΣΥΡΙΖΑ το διαχειρίζεται σε λογική «no borders» – όχι σύνορα – με έμφαση στην ανθρωπιστική διάσταση. Η εμφάνιση του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο, η εξάρτηση από την Τουρκία, το κλείσιμο των βόρειων συνόρων και η ατμόσφαιρα «αντίσκηνα παντού» προκάλεσαν πολιτική δυσανεξία στους Καμμένους – όπως και οι περικοπές στον προϋπολογισμό του υπουργείου Αμυνας για τον οποίο πολλά παρασκηνιακώς λέγονται. Ομολογουμένως και με απόλυτα αντικειμενικό τρόπο, η συμπόρευση με τον ΣΥΡΙΖΑ στο Προσφυγικό ήταν δύσκολη για τον εθνολαϊκισμό των ΑΝΕΛ. Οσο για τον Μουζάλα, αυτός ήταν εδώ και μήνες καρφί στο μάτι του Καμμένου. Τα περί «Μακεδονίας» ήταν λοιπόν ατύχημα που, όπως λένε, περίμενε την ώρα του για να συμβεί.

Αυτό όμως που προκάλεσε σοκ στην κυβερνώσα ομάδα του Μαξίμου την Τετάρτη το βράδυ ήταν ο τρόπος που ο Καμμένος τούς έβγαλε στη σέντρα στο θέμα Μουζάλα. Δίνοντας ως συνήθως προτεραιότητα στην εξουσία, ο Πρωθυπουργός, αφού δεν μπόρεσε να μεταπείσει τον κυβερνητικό του εταίρο, άρχισε να κινείται στη λογική της εθελουσίας εξόδου Μουζάλα. Αλλά είχε υπολογίσει χωρίς τον ΣΥΡΙΖΑ, για τον οποίο η εκδίωξη Μουζάλα ήταν σταγόνα σε ξεχειλισμένο ποτήρι. Στην πολιτική δεν είναι καθόλου καλό σημάδι οι σύμμαχοί σου – Βούτσης, Δούρου και Σία – να σου καίνε τις γέφυρες προς τα πίσω. Ούτε να αντιμετωπίζεις απειθαρχία του κόμματος ή της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Γιατί αυτό μπορεί να εξελιχθεί μη γραμμικά. Το 2011, σε συνθήκες εσωκομματικής νηνεμίας, ο Γιώργος Παπανδρέου βρήκε απέναντι την κυβέρνηση και τους βουλευτές όταν αποφάσισε να πάει σε δημοψήφισμα. Σε λίγες μέρες ήταν εκτός εξουσίας καθώς η ανταρσία γενικεύτηκε. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ πει «όχι» στην έξοδο Μουζάλα, αυτό θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε άρνηση του Ασφαλιστικού ή του Φορολογικού των αγροτών. Πόση νεοφιλελεύθερη πολιτική μπορεί να κατεβάσει αμάσητη ένα ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα;

Πίσω στον Καμμένο – το ερώτημα είναι αν το Προσφυγικό και η αλλαγή σελίδας στη Συγγρού προκαλούν μια δυναμική αποσύνδεσής του από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ή αν δημιουργούν πολιτικό χώρο για μελλοντικές κινήσεις και ξεμαρκαρίσματα. Το Μαξίμου προσπαθεί να τον συσπειρώσει στη μάχη της Τρίτης στη Βουλή – όπου θα φανεί αν και πόσο ο Καμμένος θα τα βάλει με τη ΝΔ. Ασφαλώς, η μεγάλη κόντρα με τον Σαμαρά εμποδίζει μια μελλοντική επαναπροσέγγιση του αρχηγού των ΑΝΕΛ με την παράταξη που εγκατέλειψε το 2012. Ομως ο Σαμαράς θεωρεί μάλλον περισσότερο εχθρό του τον Τσίπρα από τον Καμμένο κι αν ισχύσει η λογική «ο εχθρός του εχθρού μου»…  

Το συμπέρασμα είναι ότι ο συσχετισμός δυνάμεων που συγκροτήθηκε το 2013 έχει χαλαρώσει. Και ότι ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζει κόπωση. Τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες θα φανεί αν το Μαξίμου μπορεί να χειριστεί την κατάσταση – αλλά και πόσο βάθος έχει αυτή. Αν δηλαδή είναι διαχειρίσιμη.