[Διαστάσεις] Δύο χρόνια μετά

Το πιο ενδιαφέρον κόμμα της Ισπανίας είναι οι Ciudadanos, οι «Πολίτες». Δεν είναι το πιο μεγάλο – στις πρόσφατες εκλογές ήρθε τέταρτο -, είναι όμως το πιο έξυπνο και το πιο χρήσιμο. Εχει ριζοσπαστικές ιδέες, έντιμο παρελθόν, συνεπή στάση κι έναν χαρισματικό ηγέτη. Αυτή την εβδομάδα έκλεισε μια συμφωνία με τους Σοσιαλιστές του Πέδρο Σάντσεθ για τη συγκρότηση ενός κυβερνητικού συνασπισμού, καλώντας τα άλλα κόμματα να τον υποστηρίξουν ή τουλάχιστον να μην τον καταψηφίσουν. Οι πρώτες αντιδράσεις ήταν αρνητικές, ο λαϊκισμός τόσο στα δεξιά όσο και στα αριστερά είναι ισχυρός, η Ισπανία μπορεί να συρθεί και πάλι σε εκλογές. Οι Ciudadanos πάντως θα έχουν προσπαθήσει. Και θα δικαιούνται να ζητήσουν από τους ψηφοφόρους να τους ανταμείψουν.

Οταν ιδρύθηκε Το Ποτάμι πριν από δύο χρόνια ήταν χωρίς αμφιβολία το πιο ενδιαφέρον κόμμα της Ελλάδας. Είχε στις τάξεις του πολύ σοβαρούς ανθρώπους, συγκεκριμένες προτάσεις για τα μεγάλα προβλήματα του τόπου, κέφι για δουλειά κι έναν δημοφιλή αρχηγό. Παρά τις επιθέσεις που δέχθηκε και τη λάσπη που του εκτοξεύτηκε, στις ευρωεκλογές του 2014 έλαβε ένα σεβαστό 6,6%. Και ύστερα άρχισε να πέφτει. Το δεύτερο συνέδριό του διεξάγεται σε μια στιγμή που οι δημοσκοπήσεις το τοποθετούν κάτω κι από την Ενωση Κεντρώων. Γιατί συνέβη άραγε αυτό; Γιατί ο Σταύρος Θεοδωράκης δεν μπόρεσε να γίνει ο Αλμπερτ Ριβέρα της Ελλάδας;

Επιστρέφοντας τον περασμένο Δεκέμβριο από ένα ταξίδι του στην Ισπανία, ο επικεφαλής του Ποταμιού υποστήριζε σε ένα άρθρο του ότι η κρίση ευνοεί τους λαϊκιστές και ότι όποιος λέει την αλήθεια στους ψηφοφόρους είναι καταδικασμένος. Πρόκειται ασφαλώς για μια βολική εξήγηση που μειώνει και την πίεση για αυτοκριτική. Δεν υπάρχει αμφιβολία όμως ότι όπου κι αν κοιτάξεις, από τη Γαλλία ώς την Ουγγαρία κι από τη Γερμανία ώς τη Βρετανία και την Αμερική, βλέπεις παντού μια υποχώρηση του ορθολογισμού και μια επέλαση των δεξιών λαϊκιστών νέας κοπής, οι οποίοι δανείζονται τα συνθήματα και τις μεθόδους των αριστερών λαϊκιστών παλαιάς κοπής.

Ο Θεοδωράκης έκανε πολλά λάθη. Διοίκησε το κόμμα με συγκεντρωτικό τρόπο. Δεν αξιοποίησε το ανθρώπινο δυναμικό που διέθετε. Δεν είχε καθαρό μυαλό σε κρίσιμες στιγμές. Υπήρξε άτολμος στις συμμαχίες του. Δεν ξεκαθάρισε το ιδεολογικό στίγμα του Ποταμιού. Δεν συμπύκνωσε τις βασικές μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για τον τόπο (οι πέντε όροι που έθεσε ο Ριβέρα για να συμφωνήσει με τον Σάντσεθ αποτελούνταν από 34 λέξεις). Εξακολουθεί όμως να ηγείται του πιο έξυπνου κόμματος της ελληνικής πολιτικής σκηνής. Και είναι καταδικασμένος να διορθώσει τα λάθη του και να συνεχίσει να λέει την αλήθεια στους ψηφοφόρους. Σιγά σιγά θα έρθουν και οι δημοσκοπήσεις.

Μπορεί κανείς να χαρακτηρίσει την έως τώρα πορεία του Θεοδωράκη επιτυχημένη; Εξαρτάται. Αν ο στόχος του ήταν να γίνει πρωθυπουργός, η απάντηση είναι αρνητική. Αν όμως επιδίωκε να μπολιάσει μια εγωιστική και επιλήσμονα κοινωνία με ένα εκσυγχρονιστικό, μεταρρυθμιστικό και ευρωπαϊκό πνεύμα το έχει ήδη καταφέρει. Και, επιπλέον, είναι πάντα στο παιχνίδι. Λίγο δεν το λες.