[Γνώμη] Προϋποθέσεις

Η εσωκομματική επικράτηση του νέου προέδρου της Νέας Δημοκρατίας θυμίζει, τηρουμένων όλων των αναλογιών (άλλα κόμματα και εποχές, εκλογή από τη βάση και όχι από την κοινοβουλευτική ομάδα, ανάδειξη στη θέση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης και όχι στην πρωθυπουργία), την αντίστοιχη προ εικοσαετίας νίκη του Κώστα Σημίτη: εξαιρετικά δύσκολη με βάση τα αριθμητικά δεδομένα, κατέστη σχεδόν αναπόφευκτη με βάση την πολιτική ψυχολογία. Ενα είδος ενστίκτου επιβίωσης φαίνεται να ενέπνευσε και τα δύο εκλογικά σώματα και να τα κατηύθυνε σιωπηλά στην επιλογή του προσώπου που φαινόταν να ενσαρκώνει τις περισσότερες ελπίδες για εκλογική επικράτηση αλλά και για αλλαγή πορείας μιας παράταξης και ίσως και της χώρας.

Μητσοτάκης και Σημίτης δεν μοιάζουν σε τίποτα, ούτε ως ανθρώπινοι ούτε ως πολιτικοί τύποι, παρά μόνο στην προβολή «εκσυγχρονιστικού» στίγματος. Και πάλι εντελώς διαφορετικού, απευθυνόμενου σε εντελώς διαφορετικές συγκυρίες και ανάγκες: διατήρηση της εξουσίας μέσω στροφής σε πιο αποτελεσματική κυβερνητική πράξη ήταν ο στόχος τότε, ανάκτηση της πολιτικής, σε πρώτο χρόνο, και ενδεχομένως και της κυβερνητικής αξιοπιστίας σήμερα. Για το ΠΑΣΟΚ του Σημίτη, «εκσυγχρονισμός» σήμαινε απαγκίστρωση από τον παπανδρεϊκό μεσσιανισμό, πιο πρακτική, απο-ιδεολογικοποιημένη και στραμμένη σε μεταρρυθμίσεις διαχείριση της εξουσίας, απαρέγκλιτη πρόσδεση στο ευρωπαϊκό άρμα. Από τις μέχρι στιγμής δηλώσεις προθέσεων του νέου αρχηγού της Νέας Δημοκρατίας προκύπτει ότι ο δικός του «εκσυγχρονισμός» περιλαμβάνει πιο καθαρές και ιδεολογικά φορτισμένες επιλογές, άλλη φιλοσοφία για το κράτος, τα δικαιώματα και την ιδιωτική πρωτοβουλία. Πολλά θα κριθούν, σε εποχή που εξέλιπε η πιθανότητα μονοκομματικών κυβερνήσεων, από το ζήτημα των πολιτικών συμμαχιών. Αποκλείοντας την περίπτωση συνύπαρξης με την παρούσα κυβέρνηση, η ελληνική Κεντροδεξιά δεν έχει άλλη επιλογή παρά να πάει προς το Κέντρο, αφού όμως πρώτα – αυτή είναι η φιλοδοξία αλλά και η πρόκληση του νέου αρχηγού – το επανακαθορίσει με τον τρόπο της. Εναν τρόπο που σε πρώτη ανάγνωση περιλαμβάνει αρκετά (νεο)φιλελεύθερα, δηλαδή κεντρόφυγα, στοιχεία. Τετραγωνισμός του κύκλου; Οι κινήσεις και η εν γένει στάση του νέου αρχηγού σε σχέση με τα κόμματα της Κεντροαριστεράς, και ιδίως το ΠΑΣΟΚ, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Είναι βέβαια πολύ νωρίς για να φανταστεί κανείς πώς θα πάνε τα πράγματα. Ωστόσο η πρόσφατη εκλογή δημιούργησε ήδη πολλές προσδοκίες αλλά και πολλά ερωτηματικά. Προσδοκίες για ανανέωση, επιτάχυνση και, γιατί όχι, ανατροπή των εξελίξεων -και όχι μόνο εντός της Νέας Δημοκρατίας. Και ερωτηματικά ως προς την ηγετική στόφα και τον πολιτικό χρονισμό που απαιτούνται για βαθιές αλλαγές σε ένα κόμμα που ανθίσταται εκ φύσεως σε αυτές, με μια κοινωνία που τις αναζητά στη θεωρία και τις αποκρούσει στην πράξη και ένα πολιτικό σύστημα που έχει μπει σε αδιέξοδο αυτοδιάψευσης και αυτοϋπονόμευσης. Ο «καραμανλισμός», αυτή η θεωρία εξουσίας και όχι πολιτικής, μοιάζει προσωρινά να ηττήθηκε, αλλά οι συνθήκες για έναν νέο «σημιτισμό», με εξομάλυνση των αντιθέσεων και δουλειά ουσίας για το γενικό συμφέρον, δεν φαίνονται προς το παρόν στον ορίζοντα.

Ας θεωρήσουμε λοιπόν ότι η εκλογή του νέου αρχηγού της αντιπολίτευσης ήταν μια αναγκαία αλλά όχι επαρκής προϋπόθεση για να κινηθούν τα πράγματα προς το μη χείρον.                                                                                        

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος