Λένε ότι είναι σαν τον Τσουκάτο του Σημίτη, σαν τον Ρουσόπουλο του Καραμανλή ή σαν τον Αθανασάκη των Παπανδρέου. Δεν μοιάζει όμως με κανέναν από τους τρεις ο Νίκος Παππάς. Η χημεία του δικού του ρόλου φαίνεται πιο πλούσια. Γιατί δεν είναι ούτε θεσμικός ούτε παραθεσμικός. Είναι και τα δύο.
Αυτή η ιδιαιτερότητά του αναδεικνύεται αν δοκιμάσει κανείς να αθροίσει τις αρμοδιότητες που του έχουν επισήμως ανατεθεί – Επενδύσεις, Μέσα Ενημέρωσης, επιτελικός ρόλος στην κυβέρνηση – με τις ανεπίσημες ευθύνες που είχε ανέκαθεν ως ο πιο στενός συνεργάτης του Αλέξη Τσίπρα. Σπάνια μπόρεσαν να συγκεντρωθούν τόσες ιδιότητες σε ένα χαρτοφυλάκιο.
Στον δεύτερο, πιο μύχιο ρόλο του ο Παππάς έχει αποδειχθεί από τα πράγματα πολύ αποτελεσματικός. Αναδρομικά θα μπορούσε κανείς να του πιστώσει μεγάλο μέρος της «συστημοποίησης» του ΣΥΡΙΖΑ – της προσαρμογής ενός αριστερίστικου κινηματικού μορφώματος στις ανάγκες που είχε η διεκδίκηση της εξουσίας.
Την ώρα, ας πούμε, που έφερνε εις πέρας τη μέχρι ενσωματώσεως εγκόλπωση του Καμμένου, προωθούσε και άλλες συμμαχίες. Πατούσε σε χώρους το ίδιο απρόσιτους για την ορθόδοξη Αριστερά όσο οι ΑΝΕΛ. Αυτές οι – όχι πάντα πολιτικές – συμμαχίες κατοπτρίστηκαν τα τελευταία χρόνια και στα Μέσα Ενημέρωσης στα οποία ο υπουργός Επικρατείας έρχεται τώρα να επέμβει.
Εντάξει, η παραπολιτική αγορά έχει την τάση να μυθοποιεί τον ρόλο των πολιτικών για τις ειδικές αποστολές. Δεν είναι όμως μια υπερβολή αστήρικτη. Οπου οι θεσμοί είναι ρηχοί τα πρόσωπα αποκτούν ασύμμετρη σημασία.
Ο Παππάς πέτυχε και πετυχαίνει σε αυτές τις διευθετήσεις. Πετυχαίνει μέχρι στιγμής να διαμορφώνει για τον κυβερνώντα ΣΥΡΙΖΑ ένα περιβάλλον που αποτελείται από χρήσιμους φίλους και χρησιμότερους εχθρούς.
Ενας από τους λόγους της επιτυχίας του είναι η ευκολία του να λειτουργεί υπέρ του κόμματος χωρίς να είναι κομματικός. Γιατί τι είναι ο Νίκος Παππάς; Κεντροαριστερός; Αριστερός; Ριζοσπάστης; Πριν μπει κανείς στον κόπο να τον ταξινομήσει με τέτοιους παραδοσιακούς όρους, τον έχει ήδη αναγνωρίσει ως απλά επιχειρησιακό. Παίκτη χωρίς πρόσημο. Και σε αυτό έχει προηγηθεί του κόμματός του.
Πριν το κόμμα του αναγκαστεί να εγκαταλείψει τις θεμελιώδεις παραδοχές του, πριν αποϊδεολογικοποιηθεί για να κυβερνήσει, ο Παππάς είχε υποδειγματικά ενσαρκώσει το είδος του πολιτικού που κινείται κυρίως από τη Realpolitik χωρίς δογματικές αναστολές. Που τον συνέχει η «ιδεολογία» της εξουσίας.
Στη μεταμνημονιακή του ενηλικίωση ο ΣΥΡΙΖΑ ωρίμασε σε κόμμα Παππά. Σε γάντι χωρίς χέρι.