[Αγιογραφίες] Αρλεκιν

Συμβαίνει και στις καλύτερες φεμινίστριες. Συμβαίνει να δίνουν μια ζωή αγώνες για τα δικαιώματα των (άλλων) γυναικών, για να καταλήξουν οι ίδιες να προδίδουν τον φεμινισμό τους, εκδηλώνοντας ανίατη εξάρτηση από έναν άνδρα.

Κάπως έτσι θα μπορούσε να διαβάσει κανείς την όψιμη ερωτική εξομολόγηση της Μαργαρίτας Παπανδρέου – σαν ένα διάβημα αποθηκευμένης οργής. Σαν την αυτοτραυματική εκδίκηση μιας προδομένης συζύγου που στα 92 της έχει ακόμη όρεξη να περιγράψει πόσο επιτήδεια «η αεροσυνοδός» έσκυβε για να σερβίρει λικέρ στον σύζυγό της. Ορεξη να ξανανιώσει τον θυμό που την παρακινούσε «να κάνει ένα βαρύ τατουάζ στα κρανία τους με ένα μπουκάλι σαμπάνια».

Το βιβλίο της Μαργαρίτας είναι ανοιχτά κι ακομπλεξάριστα ρομάντζο. Δεν υποδύεται το πολιτικό αφήγημα. Δεν μπορεί όμως να μη διαβαστεί και πολιτικά. Οχι επειδή αποκαλύπτει κάτι ιστορικά σημαντικό για το παρελθόν των Παπανδρέου. Ούτε επειδή θα μπορούσε να αντανακλά στο παρόν της δυναστείας. Τι έχει απομείνει άλλωστε στο παρόν προς απομυθοποίηση;  

Το ρομάντζο είναι και πολιτικό επειδή χρησιμοποιεί ως καμβά τη χώρα στην οποία διαδραματίστηκε. Ηταν μια χώρα που περιστρεφόταν γύρω από το Καστρί το οποίο, εν είδει βαλκανικού Κάμελοτ, συγκέντρωνε όλο το πολιτικό και παραπολιτικό δράμα.

Μια χώρα όπου ο Πρωθυπουργός μπορούσε να είναι εντελώς απορροφημένος από τα ιδιωτικά του γούστα και ταυτόχρονα να κυβερνά και να λατρεύεται από ένα ενθουσιασμένο πλήθος.

Μια χώρα όπου στήνονταν μηχανορραφίες για μια εκπομπή στην ΕΡΤ και γέμιζαν εξάστηλα με το λίφτινγκ της πρώτης κυρίας. Μια χώρα όπου το πρωθυπουργικό διαζύγιο μονοπωλούσε τις φροντίδες των υπουργών περίπου ως εθνικό πρόβλημα.

Σόγια και αυλικοί. Κλακαδόροι κι αστρολόγοι. Χολή κι οξυζενέ. Μια Δημοκρατία του Κακού Γούστου (για να δανειστεί κανείς τον χαρακτηρισμό που, για τελείως διαφορετικούς λόγους, αποδίδει ο Τζόναθαν Φράνζεν στην Ανατολική Γερμανία στο τελευταίο του μυθιστόρημα).

Εντάξει, δεν μπορεί κανείς να δει καθαρά μια εποχή όταν την κοιτάει μόνο μέσα από το πορνογραφικό φίλτρο ενός άρλεκιν. Η εικόνα είναι παραπλανητική. Για πολλούς η εποχή εκείνη είναι ακόμη αντικείμενο πολιτικής νοσταλγίας – όχι χωρίς λόγο. Γιατί παρά τις δυναστείες, τα σκανδαλάκια, τους στρατούς που περίμεναν να αποθεώσουν τον αρχηγό στα αεροδρόμια κι ό,τι άλλο σήμερα μοιάζει με σημάδι πρωτογονισμού, η χώρα εκείνη ήταν ακόμη εντός του μέλλοντός της. Εσφυζε από αυτοπεποίθηση σαν να ήξερε ότι την περιμένουν είκοσι χρόνια αδιάκοπης ευημερίας – πριν τη χρεοκοπία.

Εξού και η νοσταλγία. Μπορεί εκείνη η δημοκρατία να ήταν πρωτόγονη και κακόγουστη. Ηταν όμως ανέμελα πρωτόγονη. Ευτυχισμένα κακόγουστη.