[Επιφυλλίδες] Διψάσαμε, μα το νερό γλυφό

Εχετε βαρεθεί να ακούτε για μεταρρυθμίσεις; Κι εγώ. Εχετε σιχαθεί τη λέξη επενδύσεις; Αμ’ εγώ; Εχετε μπουχτίσει με τον όρο ανάπτυξη; Εγώ να δείτε!

Δεν είναι μόνο ότι όλα αυτά τα ακούμε, αλλά δεν τα βλέπουμε. Συμβαίνει κάτι χειρότερο. Η πληθωρική επίκληση αυτών των λέξεων σαν ένα είδος μαγικής φόρμουλας ή τεχνοκρατικού μάντρα έχει θολώσει για τον μέσο πολίτη το θετικό περιεχόμενο που τους δίνουν οι χρήστες τους. Κάτι περισσότερο μάλιστα: το έχει κάνει ύποπτο. Γιατί, εκμεταλλευόμενη την άμβλυνση  που φέρνει η εξαντλητική επανάληψη τέτοιων όρων, η «ριζοσπαστική» Αριστερά τους στιγματίζει με αρκετή αποτελεσματικότητα ως νεοφιλελεύθερα συνθήματα, πίσω από τα οποία κρύβεται το «ξεπούλημα του εθνικού πλούτου», το «μεγάλο φαγοπότι των μονοπωλίων», η «φτωχοποίηση του λαού» κ.λπ.

Κακά τα ψέματα. Τα πολιτικά σχήματα και πρόσωπα που πιστεύουν ειλικρινά στις μεταρρυθμίσεις δεν έχουν καταφέρει να αντικρούσουν αυτές τις καταγγελίες με τρόπο πειστικό για τον πολύ κόσμο. Δίνουν συχνά την εντύπωση πως στον σοσιαλιστικό παράδεισο που ευαγγελίζεται η «ριζοσπαστική» Αριστερά αντιπαραθέτουν μια κοινωνία προτεσταντικού ήθους και ελβετικής τάξης. Και είναι αλήθεια ότι μερικοί ανάμεσά τους μια τέτοια Ελλάδα ονειρεύονται, παρ’ όλο που δεν το ομολογούν και ίσως ούτε το συνειδητοποιούν.

Στους άλλους, τους πολύ περισσότερους, που θέλουν να «γίνουμε Ευρωπαίοι» τόσο μόνο ώστε να μπορούμε δικαιολογημένα να υπερηφανευόμαστε για την πολύτροπη, υβριδική, μεσογειακή-ανατολική-δυτική ταυτότητά μας και να μην πέφτουμε θύματα των παροξυσμών της μιας ή της άλλης πλευράς της, σε αυτούς λοιπόν θα συνιστούσα να μη χρησιμοποιούν τέτοιους όρους σαν να ήταν από μόνοι τους επιχειρήματα. Καλύτερα μάλιστα να μην τους χρησιμοποιούν καθόλου. Δεν χρειάζεται η λέξη μεταρρύθμιση για να πείσεις τον πολίτη να διεκδικήσει ένα κράτος που δεν θα τον υπερφορολογεί για να συντηρεί τα εξωφρενικά προνόμια κάποιων κλειστών ομάδων και μια πελώρια κομματική πελατεία, δεν θα τον ταλαιπωρεί και δεν θα του κλέβει τον χρόνο με μια παράλογη γραφειοκρατία, δεν θα παίζει κορόνα-γράμματα την υγεία του και δεν θα καταρρακώνει την αξιοπρέπειά του παραπετώντας τον σε νοσοκομεία που οι ελεεινές συνθήκες τους είναι άμεση συνάρτηση του άδικου πλουτισμού επιτήδειων ατόμων και επαγγελματικών κλάδων.

Δεν χρειάζεται να αναμασάς τις λέξεις επιχειρηματικότητα και επενδύσεις για να πεις ότι υπάρχουν στην Ελλάδα χιλιάδες άνθρωποι, προπαντός νέοι και ανοιχτόμυαλοι άνθρωποι, με ευφυείς, καινοτόμες ιδέες για προϊόντα υψηλής ζήτησης, ότι αν μπορούσαν να τις εφαρμόσουν χωρίς τα εμπόδια της γραφειοκρατίας και των ασφυκτικών περιορισμών που υπαγορεύονται από οργανωμένα συμφέροντα, αν μάλιστα το κράτος τούς βοηθούσε να τις εφαρμόσουν, θα δημιουργούσαν πολλές θέσεις εργασίας και θα μας έκαναν περήφανους για την ελληνική εφευρετικότητα και δημιουργικότητα.      

Δεν χρειάζεται να προσφύγεις στον στεγνό όρο «εκσυγχρονισμός της παιδείας» για να θυμίσεις στον κόσμο αυτό που ξέρει, ότι η δωρεάν παιδεία που υποτίθεται πως του παρέχεται είναι ένα τεράστιο ψέμα, ότι η άθλια ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης είναι το λίπασμα που γιγαντώνει την ιδιωτική, ότι το μόνο καλό σχολείο ή πανεπιστήμιο δεν είναι αυτό που καίγεται ή (κατά τις εμπνεύσεις του κ. Μπαλτά) σαπίζει αλλά αυτό που, πέραν του να δίνει στον νέο εφόδια για τον επαγγελματικό βίο του, του μαθαίνει να σκέφτεται, να αγαπάει τη γνώση και να χτίζει μια ανεξάρτητη, πολυδύναμη προσωπικότητα.

Μα δεν υπάρχει ληστρικό κεφάλαιο, δεν υπάρχουν αρπακτικά της αγοράς, δεν υπάρχουν κερδοσκόποι; Φυσικά υπάρχουν. Και μια χώρα έχει τόσο περισσότερες πιθανότητες να λαφυραγωγηθεί από αυτούς όσο πιο ατάσθαλο κράτος, πιο αντιπαραγωγική οικονομία, πιο δονκιχωτικούς κυβερνήτες και πιο εύπιστους πολίτες έχει. Κατά τα άλλα, αν ο φόβος των αρπακτικών σε αποτρέπει από τα να ανοιχτείς στον σύγχρονο κόσμο είναι σαν να αποφεύγεις τα ταξίδια επειδή φοβάσαι μήπως χάσεις καμιά βαλίτσα.