«Ψήφισαν. Και μετά;»

H παρέα μας ήταν των PIGS. Ενας εκπρόσωπος από κάθε βασανισμένη λόγω Μνημονίων και λιτότητας χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ενας Ιρλανδός, μια Ισπανίδα, ένας Πορτογάλος και μια Ελληνίδα. Κάτω από μια κληματαριά των Εξαρχείων. Πάνω από πιάτα με σκιουφιχτά μακαρόνια Κρήτης, τζιγεροσαρμάδες Θράκης, λαλάγγια Μάνης, μανιτάρια απ’ ολούθε και ροδίτικο κρασί. Η Ελλάδα στο πιάτο. Και στη συζήτηση.

Είναι πολλοί οι ξένοι δημοσιογράφοι που ήρθαν αυτό το καλοκαίρι στη χώρα μας. Οχι για μπάνια αλλά προσπαθώντας να κάνουν βουτιά στην «ελληνική ιδιαιτερότητα» όπως τη χαρακτηρίζουν. Οπως είπε κάποιος γελώντας: παλιά έκανες καριέρα ως σινολόγος για να εξηγείς τις κινήσεις του Πεκίνου ή σοβιετολόγος για να ρίξεις φως στα μυστήρια του Κρεμλίνου. Τώρα η ειδικότητα ελλαδολόγος θα σε πάει μακριά. Διεθνής καριέρα. Και με μέλλον, καθώς δεν φαίνεται να καθαρίζουμε σύντομα.

Οι Ιβηρες και ο Κέλτης είχαν θετική προδιάθεση. Εκαναν πειράγματα για τα γεμάτα μπαρ και τις ταβέρνες που έβλεπαν κάθε βράδυ στη διάρκεια της μακράς παραμονής τους στην Αθήνα, για το κυνήγι του Βαρουφάκη και του Λαφαζάνη, για τις κουβέντες με καταστηματάρχες που δεν πουλούσαν και αγοραστές που δεν αγόραζαν, για το ξεροστάλιασμα στις ψηφοφορίες της Βουλής που μετατράπηκε στο πιο τρελο afterάδικο. «Αντε να εξηγήσεις στον αρχισυντάκτη σου στο Δουβλίνο ότι η ελληνική Βουλή ψηφίζει χαράματα» είπε ο Ιαν, προσθέτοντας μερικά χαριτωμένα μπινελίκια σε άψογη ιρλανδική σλανγκ.

  

Συγκρίναμε τους πολιτικούς των χωρών μας και – ω, της έκπληξης! – καταλήξαμε ότι μοιάζουν. Συγκρίναμε τους πολίτες των χωρών μας και – ω, της καμίας έκπληξης! – καταλήξαμε ότι μοιάζουν επίσης. Ε, δεν μπορεί, διαφέρουμε, διακήρυξε ο Πέδρο μεγαλωμένος σε μια χώρα στην οποία οι περιπέτειες της ζωής πλέκονται στους στίχους των θλιμμένων φάντο, των τραγουδιών της μοίρας. Εσείς, ακόμα και στην αγωνία γελάτε διαπίστωσε. Εστω και πικρά.

Βγάζετε κάνα συμπέρασμα από τούτο το χάος; τους ρωτούσα ξανά και ξανά. Ο Πέδρο επικαλέστηκε τον συμπατριώτη του συγγραφέα Ζοζέ Σαραμάγκου. «Το χάος είναι μια τάξη που περιμένει να την ερμηνεύσουμε» είπε και αφηγήθηκε μια ιστορία από τον Νότο της πατρίδας του, όπου μεγάλοι αυτοκινητόδρομοι φτιάχτηκαν με ευρωπαϊκά κονδύλια, τα διόδια όμως είναι τόσο ακριβά ώστε κανείς δεν τους χρησιμοποιεί. Αντίθετα, οι Πορτογάλοι προτιμούν τους παλιούς γεμάτους σκόνη δρόμους που οδηγούν στην παραλία της Αλμπουφέιρα, για να κάνουν τα μπάνια τους. Και οι καλοστρωμένες και ευρύχωρες λεωφόροι μένουν άδειες. Η Χέμα, πάλι, μας έλεγε για τα ντέρτια της Καταλωνίας, για την επιθυμία της απόσχισης από μια Ισπανία που θέλει να ξεχάσει το παρελθόν της και παλεύει με ένα παρόν στο οποίο οι τράπεζες διώχνουν κατά εκατοντάδες τους πολίτες από τα σπίτια τους.

  

«Ταξίδεψα σε κάθε γωνιά της χώρας» έλεγε ο Τζον Στάινμπεκ, ο οποίος στα «Σταφύλια της οργής» περιέγραφε τα πάθη των ανθρώπων της αμερικανικής υπαίθρου μετά την καταστροφή τους από την οικονομική κρίση της δεκαετίας του 1930. «Και όλοι με ρωτούσαν το ίδιο πράγμα: πού πηγαίνει αυτή η χώρα;» Αυτή η απορία, αυτή η αγωνία είναι η επωδός των ημερών μας. Και δεν υπάρχει κανείς, μα κανείς που να γνωρίζει την απάντηση. Συγκρίναμε οικονομολόγους και αναλυτές των τελευταίων ετών – παντού η ίδια μεγαλοστομία, παντού η ίδια αστοχία. Συγκρίναμε τις ερωτήσεις μας – και μία κυριάρχησε: Ώς πότε, αναρωτηθήκαμε, θα διαρκέσει όλο αυτό;

Ο Σουρής το είχε γράψει στην «Επανάσταση των Φασουλήδων»: «Ώς πότε, τέλος πάντων, θα λέγωμεν “ώς πότε;”». Ο λαός έχει πάντα δίκιο, παρενέβη ο Ιαν, εκτός απ’ όταν δεν έχει. Σαν την παλιά επιτυχία του Λεό Φερέ: «Ψήφισαν. Και μετά;».