[Εισαγωγικά] Το λάθος δίλημμα

ΑΠΟ το 2010 και μετά όλοι οι έλληνες πρωθυπουργοί επιζητούσαν πολιτική διαπραγμάτευση για τα οικονομικά προβλήματα της χώρας. Δεν την πέτυχε κανείς. Η ευγενής σύσταση των ομολόγων τους ήταν να απευθυνθούν στην τρόικα, ένα κλιμάκιο στυγνών τεχνοκρατών που αντιμετώπιζε το Μνημόνιο ως δανειακή σύμβαση με υποχρεώσεις και ελέγχους. Ο Γιώργος Παπανδρέου αποφάσισε να μη βλέπει ποτέ τους τροϊκανούς ο ίδιος. Αντιθέτως, ο Αντώνης Σαμαράς επέλεξε να μετέχει προσωπικά στη διαπραγμάτευση μαζί τους. Αλλά η κουβέντα παρέμεινε τεχνική. Η πολύ καλή σχέση του Σαμαρά με τη Μέρκελ δεν άνοιξε τον δρόμο για πολιτική διευθέτηση. Το αδιέξοδο του περασμένου Δεκεμβρίου με την τρόικα λύθηκε βιαίως με εκλογές. Αντίστοιχα – και τρία χρόνια νωρίτερα –  η επιλογή του Γιώργου Παπανδρέου να κάτσει στο τραπέζι με τους ομολόγους του στο G20 των Καννών τον Νοέμβριο του 2011 και να μπει σε πολιτική κουβέντα – γιατί πολιτική κουβέντα ήταν το δημοψήφισμα – είχε ως αποτέλεσμα την έμμεση αποπομπή του από την πρωθυπουργία.

Από την άποψη αυτή, η συνάντηση Τσίπρα – Μέρκελ – Ολάντ της περασμένης Τετάρτης, καθώς και οι αλλεπάλληλες τηλεδιασκέψεις, δεν είναι κατ’ ανάγκην καλός οιωνός. Ή, τέλος πάντων, ενέχουν κινδύνους. Ο νυν Πρωθυπουργός έχει όντως πετύχει να φέρει στο τραπέζι τους ομολόγους του ηγέτες των δύο μεγαλύτερων χωρών της Ευρώπης. Με όρους σκηνοθεσίας, η πολιτική διαπραγμάτευση έχει επιτευχθεί. Με όρους ουσίας όμως; Εκεί η παραπομπή στη – μετονομασθείσα σε «θεσμούς» – τρόικα είναι σταθερή. Οπως είναι σταθερή και η προσήλωση στους όρους που η τρόικα θέτει. Αυτοί δεν άλλαξαν μετά τη μεταμεσονύκτια συνάντηση των τριών στις Βρυξέλλες, όπως δεν είχαν αλλάξει και με την επίσης μεταμεσονύκτια πενταμερή του Βερολίνου προ δεκαπενθημέρου.

Ολα αυτά ιχνογραφούν το δίλημμα του Τσίπρα, καθώς στερεύει η χρηματοδότηση. Να συμβιβαστεί ή να επιμείνει πολιτικά μέχρις εσχάτων; Δηλαδή να μη συμφωνήσει παρά μόνον αν του δώσουν τη συμφωνία που αυτός θέλει – κάτι που δεν φαίνεται και πολύ πιθανό, για να το πει κανείς κομψά. Και εφόσον δεν του δίνουν τέτοια συμφωνία, να αφήσει τα πράγματα να οδηγηθούν στα άκρα, με τον κίνδυνο, βέβαια, να πάει η χώρα στον τοίχο. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να ζήσουμε μια χειρότερη παραλλαγή της εμπειρίας της Κύπρου το 2013. Δηλαδή, μια χρεοκοπία εντός ευρωζώνης, με κλείσιμο τραπεζών που θα ανοίξουν με ελέγχους κεφαλαίων μόνο αφού συμφωνηθεί πρόγραμμα. Μπορεί όμως ο χειρισμός των ξένων να είναι όντως πολιτικός – όπως θα ήθελε η κυβέρνηση. Δηλαδή να γίνει μια διεθνής διάσκεψη για το ελληνικό πρόβλημα που να αφορά επί της ουσίας τους όρους της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Δεν είναι καθόλου σίγουρο όμως ότι το σβήσιμο του χρέους θα είναι χαριστικό. Μπορεί να συνοδεύεται από αλλαγή νομίσματος.

Ειρωνεία: είναι η τεχνική και όχι η πολιτική προσέγγιση που μας προστατεύει από τα χειρότερα. Στη δραχμή οι δανειστές δεν μπορούν να μας πάνε γιατί δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο. Δηλαδή, επειδή επιμένουν να βλέπουν το θέμα τεχνοκρατικά, με όρους συμφωνηθέντος Μνημονίου και ευρωπαϊκών κανόνων, όχι πολιτικά. Μόνο σε χρεοκοπία εντός ευρώ μπορούν να μας πάνε. Στη δραχμή μόνο εμείς, με δική μας απόφαση, μπορούμε να πάμε. Στην πραγματικότητα, η πολιτική ανοίγει το κουτί της Πανδώρας κι αυτό δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι μας συμφέρει. Γιατί η δραχμή δεν μας συμφέρει σίγουρα.

Αρα τι; Είναι το Μνημόνιο μονόδρομος; Οχι. Απλώς το Μνημόνιο έχει καταστεί συνώνυμο μιας οικονομικής συνταγής με υπερβολικά πολλούς φόρους και υπερβολικά λίγες μεταρρυθμίσεις. Ενώ μόνο οι μεταρρυθμίσεις προσφέρουν έξοδο από την κρίση. Αντί να επιχειρήσει μεταρρυθμίσεις, ακόμη μια κυβέρνηση επιλέγει το δίλημμα μεταξύ Μνημονίου και πολιτικής λύσης με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται. Δηλαδή το λάθος δίλημμα.