[Ιστορίες] Περί επετείων

Η πράξη συνθηκολόγησης της ναζιστικής Γερμανίας υπογράφηκε στις 7 Μαΐου 1945 στη Ρεμ της Γαλλίας και την επομένη, 23.01 τοπική ώρα, στο Βερολίνο. Λόγω της διαφοράς ώρας, στη Ρωσία είχε μπει ήδη η 9η Μαΐου. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι Γάλλοι γιόρτασαν χθες την επέτειο και οι Ρώσοι τη γιορτάζουν σήμερα. «9 Μαΐου 1945: έπρεπε να πάμε στη Μόσχα», τιτλοφορούνταν προχθές το κύριο άρθρο της «Monde». Οι Ρώσοι, σημείωσε, έχουν δίκιο να επισημαίνουν τον τρόπο με τον οποίο οι Δυτικοί, ιδιαίτερα οι Ευρωπαίοι, υποτιμούν συχνά τον ρόλο του Κόκκινου Στρατού στη νίκη επί των Ναζί. Κάπου 25 εκατομμύρια πολίτες τής τότε ΕΣΣΔ χάθηκαν στις μάχες. Το κομμάτι εκείνο της Δυτικής Ρωσίας που βίωσε τον ναζιστικό ζυγό μεταξύ 1941 και 1944 έζησε ορισμένες από τις μεγαλύτερες αγριότητες του πολέμου. Και εντούτοις, δημοσκόπηση έδειξε ότι μόλις ένα 13% των νεαρών Γερμανών, Βρετανών και Γάλλων γνωρίζει ότι ο Κόκκινος Στρατός έλαβε μέρος στην απελευθέρωση της Ευρώπης – έναντι 43% που μνημονεύουν τον ρόλο των ΗΠΑ. Γνωρίζουμε βέβαια τι έκρυψε, αμέσως μετά, τη συμμετοχή της Μόσχας: η επιβολή του «σιδηρού παραπετάσματος» στην καρδιά της Ευρώπης. Αλλά το Τείχος έπεσε το 1989. Και στην 60ή επέτειο της Νίκης, το 2005, όλοι οι δυτικοί ηγέτες είχαν ταξιδέψει στη Μόσχα. Δέκα χρόνια αργότερα, από τους 68 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων που προσκλήθηκαν θα δώσουν το «παρών» είκοσι. «Ισως να μην έπρεπε να γίνουν έτσι τα πράγματα» σχολίασε η «Monde», κι ας αναγνώριζε παράλληλα ότι πολλοί ηγέτες θέλουν να εκφράσουν έτσι τη δυσαρέσκειά τους για την πολιτική του Πούτιν στην Ουκρανία, κι ας καταδίκαζε τον τρόπο με τον οποίο εκμεταλλεύεται την επέτειο ο μηχανισμός της κρεμλινικής προπαγάνδας.

Την ίδια ώρα, στο «L’Obs», ένας «ευρωπαίος μπλόγκερ», ο Φαμπιέν Καζνάβ, προσέγγιζε κάπως διαφορετικά το θέμα. Ελεγε ότι βαρέθηκε να γιορτάζει την ήττα των Γερμανών, οι Γερμανοί δεν είναι πια εχθροί μας· και φυσικά έχει σημασία να θυμόμαστε, χωρίς παρελθόν δεν υπάρχει μέλλον· αλλά και μόνο με τη μνήμη δεν δημιουργείς μέλλον. Ο Καζνάβ θα προτιμούσε να είναι αργία, πανευρωπαϊκά, η σημερινή, 9η Μαΐου, η Ημέρα της Ευρώπης: η ημέρα του 1950 που πρότεινε ο Ρομπέρ Σουμάν τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα. «Να ένα μήνυμα που θα θύμιζε ότι είμαστε όλοι ενωμένοι στο όνομα του “ποτέ ξανά”». Οι αιρετικές απόψεις έχουν πάντα ενδιαφέρον. Ενίοτε μάλιστα, όσο πιο αιρετικές τόσο πιο ενδιαφέρουσες.