[Ιστορίες] Μνημείων Ανδρες

Ετσι αποκαλεί το δίκτυο των ακτιβιστών του. Οπως ο τίτλος της ταινίας του Τζορτζ Κλούνι με θέμα εκείνη την επίλεκτη ομάδα των Συμμάχων που προσπάθησε να προστατεύσει τα κομψοτεχνήματα του δυτικού πολιτισμού από τις καταστροφές και τις λεηλασίες των Ναζί.

Είναι σύρος εξόριστος στις ΗΠΑ. Γεννήθηκε στον Λίβανο από σύρο πατέρα πριν από 51 χρόνια, πέρασε όμως το μεγαλύτερο κομμάτι της νιότης του στη Δαμασκό, ένας από το κύμα των νεαρών εκπατρισμένων επαγγελματιών που επέστρεψαν στη Συρία στα τέλη της δεκαετίας του 1990 πεπεισμένοι πως με την εγκαθίδρυση του Μπασάρ αλ Ασαντ στην εξουσία θα φυσούσε άνεμος αλλαγής. Με σπουδές αρχαιολογίας, σύντομα έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Δαμασκού. Και αργότερα, επικεφαλής αρχαιολογικής έρευνας στη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Συρίας. «Αλλά πολύ γρήγορα συνειδητοποιήσαμε πως ήταν όλα μια απάτη. Οταν πέθανε ο πατέρας του και ανέλαβε ο Μπασάρ, το προσωπείο της μεταρρύθμισης έπεσε». Ο Αμρ αλ Αζμ εγκατέλειψε τη Συρία το 2006 προκειμένου να διδάξει σε πανεπιστήμια στις ΗΠΑ. Από εκεί παρακολούθησε τη Συρία να βυθίζεται στον εμφύλιο και την πολιτιστική κληρονομιά που κάποτε προστάτευε να χάνεται.

Αποκαλεί το δίκτυο των ακτιβιστών του, πολλοί από τους οποίους είναι πρώην φοιτητές του, Μνημείων Ανδρες. Τέλη του 2012, τότε που πρωτοδραστηριοποιήθηκαν, κατάφεραν να προστατεύσουν από το πλιάτσικο, οχυρώνοντάς τα πίσω από σάκους με άμμο, τα σπουδαία μωσαϊκά που φυλάσσονταν στο Μουσείο του Μααράτ, στη Βόρεια Συρία. Αλλά τότε δεν υπήρχε ISIS. Υπήρχε πλιάτσικο – και από τους κυβερνητικούς στρατιώτες, και από τους αντάρτες. «Το ISIS βρήκε μια προϋπάρχουσα κατάσταση. Δεν την ξεκίνησαν αυτοί, απλώς την εκμεταλλεύτηκαν, την επιτάχυναν, την ενέτειναν». Πίσω από κάθε ιστορία καταστροφής που κάνει τον γύρο του κόσμου κρύβονται αμέτρητες ιστορίες λεηλασιών και εκποίησης πολιτιστικών θησαυρών στη μαύρη αγορά.

Οι ακτιβιστές διεισδύουν στη Συρία και εισέρχονται σε περιοχές υπό τον έλεγχο των τζιχαντιστών οπλισμένοι μόνο με ένα σημειωματάριο, μια κάμερα και ένα τηλέφωνο. Εστω κι έτσι, βέβαια, γνωρίζουν πως αν εντοπιστούν, θα εκτελεστούν. Αποστολή τους είναι να μαζέψουν όσο το δυνατόν περισσότερα φωτογραφικά πειστήρια πολιτιστικών εγκλημάτων. Αρχές Φεβρουαρίου, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ απαγόρευσε κάθε εμπόριο αρχαιοτήτων από τη Συρία. Εναν μικρό ρόλο σε αυτό έπαιξαν και οι Μνημείων Ανδρες. Μπορεί να μην είναι πολύ, να μη γίνει ταινία, αλλά είναι κάτι.