[Γνώμη] Στόχος η επανένταξη

Το σωφρονιστικό σύστημα φιλοδοξεί να μην έχει μόνο τιμωρητική λειτουργία αλλά και στόχους επανένταξης στην οικογένεια, στην αγορά, στη γειτονιά. Σε περίοδο όμως οικονομικής κρίσης οι δυνατότητες της επανένταξης μειώνονται επειδή δεν υπάρχει ζήτηση εργασίας. Οσο δύσκολος και αν είναι ο στόχος της επανένταξης, πάντως, είναι ζωτικός για την κοινωνία και όλες οι προσπάθειες πρέπει να τείνουν προς αυτόν.

Η κατάσταση του σωφρονιστικού συστήματος όπως έχει σήμερα δεν εξυπηρετεί την επανένταξη, ούτε όμως έστω αποτελεί μια τιμωρία με ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Ως κυριότερο πρόβλημα θα πρέπει να αναγνωρίσουμε τον συνωστισμό των κρατουμένων, ο οποίος λιγότερο οφείλεται σε έλλειψη κτιρίων και περισσότερο σε ελλείψεις προσωπικού. Ο μικρός αριθμός του σωφρονιστικού προσωπικού έχει φθάσει στο σημείο να αφήνονται κενές πτέρυγες φυλακών λόγω αδυναμίας φύλαξης. Φυσικά διάχυτο πρόβλημα αποτελεί και ο συσχετισμός αριθμού μεταξύ κρατουμένων και φυλάκων. Ως επόμενα και ισοδύναμου βάρους προβλήματα πρέπει να αναγνωρίσουμε τις αδυναμίες στην περίθαλψη των κρατουμένων, καθώς και τις δυσκολίες διεξαγωγής εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων.

Οπως είναι φυσικό η αλλαγή αυτής της κατάστασης προϋποθέτει πολύπλευρη προσέγγιση και αντιμετώπιση. Χρειάζονται μέτρα νομοθετικά στην κατεύθυνση της αποποινικοποίησης πλημμελημάτων αλλά και της ελάφρυνσης των ποινών σε ορισμένα εγκλήματα. Χρειάζεται, επίσης, προσεκτική εφαρμογή υφιστάμενων  θεσμών ώστε να αξιοποιούνται εναλλακτικά μέτρα, όπως η παρακολούθηση προγραμμάτων απεξάρτησης από τα ναρκωτικά, καθώς επίσης και ανάπτυξη πρωτοβουλιών της Διοίκησης. Μια πρόσθετη δυσκολία αποτελεί το γεγονός ότι για ορισμένες παρεμβάσεις είναι αναγκαία η συνεργασία περισσότερων φορέων, που όμως δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες και τις ίδιες προτεραιότητες.

Η Δημοκρατία θεωρεί ότι οι πολλοί είναι καλοί: στο πλαίσιο του ποινικού συστήματος, επίσης, οι πλείστοι λειτουργοί, οι πλείστοι φύλακες, όπως και οι πλείστοι πολίτες αλλά και οι κρατούμενοι, είναι άνθρωποι που θέλουν να ζουν ήσυχα. Με αυτή την πεποίθηση πρέπει να σχεδιαστεί η πολιτική της επόμενης ημέρας στον χώρο της φυλακής, χωρίς γενικεύσεις των ακραίων περιπτώσεων.

Ο Νίκος Παρασκευόπουλος είναι υπουργός Δικαιοσύνης