Ο δρόμος χρόνια δεν κοιτά

Τι είναι προτιμότερο μετά τα 60; Το τρέξιμο ή το περπάτημα; Παρότι ουδείς αμφισβητεί την αξία που έχει το περπάτημα για τη διαφύλαξη της υγείας με το πέρασμα του χρόνου, νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι το τρέξιμο υπερτερεί μακράν διότι μπορεί κάλλιστα να γυρίσει πίσω το ρολόι του χρόνου σε ορισμένες παραμέτρους της υγείας.

Το περπάτημα είναι θαυμάσια άσκηση και οι ηλικιωμένοι που διαθέτουν καθημερινά αρκετή ώρα σε αυτό έχουν χαμηλότερη συχνότητα παχυσαρκίας, αρθρίτιδας, καρδιοπάθειας και διαβήτη καθώς και μεγαλύτερο προσδόκιμο επιβίωσης από ό,τι οι συνομήλικοί τους οι οποίοι περνούν τις ημέρες τους καθισμένοι μπροστά στις τηλεοράσεις. Είναι μάλιστα τόσο σημαντικό, ώστε επί χρόνια οι γιατροί χρησιμοποιούν την απόσταση και την ταχύτητα της βάδισης ως δείκτη της υγείας.

Το πρόβλημα όμως είναι ότι η ικανότητα βάδισης φθίνει με την ηλικία. Ετσι, οι ηλικιωμένοι που έχουν κύρια γυμναστική το περπάτημα είθισται καθώς περνούν τα χρόνια να βαδίζουν με πιο αργό ρυθμό και μεγαλύτερη δυσκολία, νιώθοντας ολοένα ταχύτερα πως κουράστηκαν.

Η κοινή λογική πρεσβεύει ότι αυτού του είδους η φθορά είναι αναπόφευκτη, γεγονός το οποίο ουσιαστικά επιβεβαίωσαν προγενέστερες μελέτες, στις οποίες φυσιολόγοι ανακάλυψαν ότι καθώς περνούν τα χρόνια χρησιμοποιούμε περισσότερη ενέργεια με κάθε βήμα, η κίνησή μας επομένως δυσχεραίνεται και γίνεται πιο κοπιαστική.

Η έρευνα. Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ (UCB) και από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο Humboldt στην Καλιφόρνια (HSU) θέλησαν να εξακριβώσουν αν η βαθμιαία φθορά μπορεί να επιβραδυνθεί ή και να αντιστραφεί με άλλα είδη άσκησης και, ιδίως, με το τρέξιμο.

Η πόλη Μπόλντερ διαθέτει ασυνήθιστα μεγάλο πληθυσμό δραστήριων ηλικιωμένων και έτσι οι ερευνητές είχαν άφθονους δυνητικούς εθελοντές για να εξετάσουν το θέμα. Αναρτώντας τις σχετικές ανακοινώσεις στα γυμναστήρια και στις ενώσεις δρομέων και βαδιστών, σύντομα είχαν στη διάθεσή τους 30 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 65 έως 75 ετών, από τους οποίους οι 15 περπατούσαν τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα επί τουλάχιστον 30 λεπτά της ώρας και οι υπόλοιποι έτρεχαν τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα επί τουλάχιστον 30 λεπτά τη φορά. Παρότι ο ρυθμός των δρομέων διέφερε, οι περισσότεροι έτρεχαν με μέτρια ταχύτητα.

Οι ερευνητές συγκέντρωσαν όλους τους εθελοντές στο Εργαστήριο Κίνησης του UCB και ζήτησαν από τον καθένα να συμπληρώσει τρεις διαφορετικές, σύντομες διαδρομές βάδισης με τρεις διαφορετικές, σταδιακώς αυξανόμενες ταχύτητες. Οι εθελοντές βάδιζαν πάνω σε ειδικά εξοπλισμένους κυλιόμενους διαδρόμους, σχεδιασμένους να μετρούν τη δύναμη με την οποία τα πόδια τους χτυπούσαν τους διαδρόμους σε κάθε διασκελισμό, ώστε να αξιολογείται η βιο-μηχανική του βηματισμού τους.

Οι εθελοντές φορούσαν επίσης μάσκες για να καταγράφεται η πρόσληψη οξυγόνου, ούτως ώστε να μετρηθεί και η εξοικονόμηση ενέργειας που είχαν καθώς βάδιζαν.

Σαν νέοι. Οπως έδειξαν όλες αυτές οι μετρήσεις, οι δρομείς ήταν καλύτεροι και πιο αποδοτικοί βαδιστές, διότι χρειάζονταν λιγότερη ενέργεια για να περπατήσουν με τον ίδιο ρυθμό με τους συνομηλίκους τους που περπατούσαν συστηματικά.

Οταν οι ερευνητές συνέκριναν την αποδοτικότητα της βάδισης των εθελοντών τους με εκείνη νεότερων προσώπων, την οποία είχαν μετρήσει σε παλαιότερες μελέτες τους, διαπίστωσαν ότι οι 70ετείς δρομείς είχαν σχεδόν την ίδια εξοικονόμηση ενέργειας όταν περπατούσαν με τον μέσο νεαρό αγύμναστο ενήλικο. Παρά την ηλικία τους, δηλαδή, οι ηλικιωμένοι δρομείς μπορούσαν να περπατούν με τη ζωντάνια ανθρώπων πολλές δεκαετίες νεοτέρων τους.

Αντιθέτως, οι ηλικιωμένοι βαδιστές είχαν σχεδόν την ίδια εξοικονόμηση ενέργειας με τους συνομηλίκους τους οι οποίοι έκαναν καθιστική ζωή, το συστηματικό περπάτημα επομένως δεν τους είχε εμποδίσει να χάσουν την ικανότητα της γρήγορης και άκοπης βάδισης.

Το εκπληκτικό, όμως, είναι ότι η βιο-μηχανική κατά τη βάδιση ήταν σχεδόν η ίδια σε δρομείς και βαδιστές. Με άλλα λόγια, δεν υπήρχαν διαφορές στον τρόπο βάδισης, στο μήκος του διασκελισμού, στον αριθμό των βημάτων για τη διάσχιση κάθε απόστασης ή σε οποιαδήποτε άλλη παράμετρο που αξιολογεί τη μηχανική της βάδισης.

Στους μυς η εξήγηση. Προφανώς, κάτι ήταν διαφορετικό για να περπατούν οι μεν ως νέοι και οι δε ως ηλικιωμένοι. Οι ερευνητές δεν ξέρουν τι ακριβώς, αλλά εικάζουν ότι η εξήγηση βρίσκεται βαθιά στα κύτταρα των μυών στα πόδια τους.

«Η έντονη ή παρατεταμένη αεροβική άσκηση όπως το τρέξιμο είναι γνωστό ότι αυξάνει τον αριθμό των μιτοχονδρίων μέσα στα μυϊκά κύτταρα» λέει ο δρ Τζάστους Ορτέγκα, αναπληρωτής καθηγητής Κινησιολογίας στο HSU, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης. «Τα μιτοχόνδρια είναι τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας των κυττάρων. Επομένως, ο αυξημένος αριθμός τους επιτρέπει την κίνηση για περισσότερη ώρα και με λιγότερο κόπο».

Οι δρομείς μπορεί επίσης να έχουν καλύτερο συντονισμό των μυών τους από ό,τι οι βαδιστές, προσθέτει ο δρ Ορτέγκα, εξηγώντας ότι αυτό συνεπάγεται σύσπαση λιγότερων μυών σε κάθε κίνηση και έτσι εξοικονόμηση ενέργειας.

Οποια κι αν είναι η αιτία, «το τρέξιμο φάνηκε να αναχαιτίζει την, ειδάλλως σημαντική, φθορά στην εξοικονόμηση ενέργειας που παρατηρείται με την ηλικία» τόνισε. «Και αυτό έχει σοβαρό αντίκτυπο στην ποιότητα της ζωής, διότι όποιος κινείται πιο άνετα κάνει περισσότερα και έτσι η υγεία του και η ζωή του βελτιώνονται».

Τα ακόμα καλύτερα νέα είναι ότι, όπως έδειξε αυτή αλλά και πολλές παλαιότερες μελέτες, ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσει κάποιος το τρέξιμο. «Αρκετοί από τους εθελοντές μας είχαν αρχίσει να τρέχουν στα 60 τους» είπε ο δρ Ορτέγκα.

Θα πρέπει, όμως, να αρχίσετε σταδιακά, περπατώντας με ολοένα πιο γρήγορο βήμα μέχρις ότου φθάσετε στο σημείο να τρέχετε ελαφρώς και, ασφαλώς, αφού πρώτα συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.