[Στιγμές] Κραυγές σε τοίχους

Πριν από 9 χρόνια, καθώς οι δρόμοι της Οαξάκα γέμιζαν φωτιές, θυμό και κανόνια νερού, οι τοίχοι της μεξικανικής πόλης άρχισαν να μιλούν. Πολύχρωμα γκραφίτι εμφανίστηκαν ως σχόλια – μια σφιγμένη γροθιά να κρατά ένα μολύβι, ένας νεαρός με κουκούλα να πετάει μολότοφ ή ένα βιβλίο με ανοιχτές σελίδες – σε κτίρια αυτής της περιοχής στο Νότιο Μεξικό, καθώς φούντωνε η λαϊκή οργή εναντίον της βίαιης καταστολής της απεργίας των δασκάλων.

Δημιουργοί τους ήταν δύο νεαροί γραφίστες, η Ροζάριο Μαρτίνεζ και ο Ρομπέρτο Βέγκα, που αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τα τι-σερτ που έφτιαχναν έως τότε και να περάσουν στη δημιουργία «κραυγών πάνω σε τοίχους». Υπέγραφαν ως Lapiztola, ένα λογοπαίγνιο με τις ισπανικές λέξεις για το μολύβι και το πιστόλι. Ομως η δουλειά τους γρήγορα ξεπέρασε τα στενά όρια της Οαξάκα και τις ταραχές του 2006.

Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούν γκραφίτι για να αναδείξουν όλα όσα σηματοδοτούν τη χώρα τους: από τη λατρεία των εμπόρων ναρκωτικών και τη χρήση γενετικά μεταλλαγμένου καλαμποκιού έως τις περιπέτειες των μεταναστών της Κεντρικής Αμερικής και την ατελείωτη οδύνη των μητέρων που περίμεναν δεκαετίες να θάψουν τις σορούς των εξαφανισμένων παιδιών τους.

Κάποια σχέδια είναι άμεσα και ζοφερά: ένα δείχνει ματωμένους και τρομοκρατημένους άνδρες ντυμένους με κοστούμια καθώς το πολυπλόκαμο τέρας του εμπορίου ναρκωτικών τους απειλεί. Σε ένα άλλο, δεκάδες χάρτινες κούκλες χωρίς άκρα και με κομμένα κεφάλια δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο τα καρτέλ ναρκωτικών έχουν μοιράσει τη χώρα. Οταν η πανίσχυρη συμμορία Ζετα άρχισε να δολοφονεί ανθρώπους σε μπαρ ως τιμωρία επειδή δεν πλήρωναν «προστασία», πολλοί Μεξικανοί κλειδώθηκαν στα σπίτια τους. Ως απάντηση οι Lapiztola έφτιαξαν μια εγκατάσταση που έδειχνε πουλιά να δραπετεύουν από το κλουβί τους και να πετούν προς την ελευθερία μέσα από ένα παράθυρο, ενώ τα παρακολουθούσε ένα αγόρι.

Την ίδια πρόκληση εμπεριέχει το γκραφίτι που δείχνει το πρόσωπο ενός εξαγριωμένου νέου περιτριγυρισμένο από πέταλα και εμπνέεται από στίχο του χιλιανού ποιητή Πάμπλο Νερούδα: «Μπορείς να κόψεις όλα τα λουλούδια, αλλά δεν μπορείς να εμποδίσεις την άνοιξη να έρθει».

Σε ένα συγκλονιστικό γκραφίτι μια μητέρα που ακόμη περιμένει ειδήσεις για τον γιο της, ο οποίος εξαφανίστηκε στη διάρκεια της βίας της δεκαετίας του ’70, αγκαλιάζει μια σκοτεινή σιλουέτα που αποτελείται από ένα σμήνος περιστεριών. Ο παραλληλισμός με τους 43 φοιτητές που δολοφονήθηκαν πρόσφατα από εμπόρους ναρκωτικών στην Ιγκουάλα είναι προφανής.

Αυτές τις ημέρες οι Lapiztola εκθέτουν τα έργα τους στο Λονδίνο με την ελπίδα ότι θα προσελκύσουν το διεθνές ενδιαφέρον για τα όσα ζοφερά συμβαίνουν στο Μεξικό. Αλλά και με την ελπίδα – εξού και τα πολλά, πολλά περιστέρια.