[Ιστορίες] Γύρευε γιατί

Ο Τζον Κέιτζ γεννήθηκε το 1912 στο Λος Αντζελες και πέθανε το 1992 στη Νέα Υόρκη. Ηταν ταυτόχρονα φιλόσοφος, ζωγράφος, συγγραφέας και συνθέτης – πρωτοπόρος της σύγχρονης πειραματικής μουσικής. Εγινε γνωστός για τις εμπνευσμένες, σχεδόν αναρχικές προσπάθειές του να ανατρέψει τις συμβατικές αντιλήψεις περί μουσικής. «Αν το έργο μου γίνεται αποδεκτό», έλεγε, «πρέπει να μετακινηθώ εκεί όπου παύει να γίνεται».  

Το 1985 ο Κέιτζ συνέθεσε για πιάνο το έργο «As SLow aS Possible» (ASLSP) – Οσο Πιο Αργά Γίνεται. Δύο χρόνια αργότερα το διασκεύασε για εκκλησιαστικό όργανο. Μια παρτιτούρα οκτώ σελίδων. Αλλά ο συνθέτης δεν διευκρίνισε ποτέ, εσκεμμένα, ακριβώς πόσο αργά πρέπει να παίζεται. Το ερώτημα τέθηκε επί τάπητος το 1997 σε ένα συνέδριο στο Τρόσινγκεν, όπου συμμετείχαν οργανολόγοι, μουσικολόγοι, κατασκευαστές οργάνων, θεολόγοι και φιλόσοφοι. Δυνητικά, αποφάνθηκαν, το έργο μπορεί να ερμηνεύεται αέναα ή τουλάχιστον για όσο διαρκεί η ζωή ενός εκκλησιαστικού οργάνου και όσο «υπάρχει ειρήνη και δημιουργικότητα για τις μελλοντικές γενιές». Κάπως έτσι γεννήθηκε το John Cage Organ Project.

Το πρωτότυπο «ASLSP» για πιάνο είχε διάρκεια 20′. Το διασκευασμένο για εκκλησιαστικό όργανο κομμάτι που ξεκίνησε να παίζεται στις 5 Σεπτεμβρίου του 2001 στην εκκλησία του Sankt-Burchardi στο Χάλμπερσταντ της Γερμανίας θα έχει συνολική διάρκεια 639 χρόνια. Ολα έχουν τον λόγο τους. Στις 5 Σεπτεμβρίου του 2001 ο Τζον Κέιτζ θα γιόρταζε, αν ζούσε, τα 89α γενέθλιά του. Στο Χάλμπερσταντ κατασκευάστηκε το 1361 το πρώτο εκκλησιαστικό όργανο με δωδεκάτονο κλαβιέ. Μέχρι να αλλάξει χιλιετία πέρασαν ακριβώς 639 χρόνια.

Το κομμάτι ξεκίνησε με μία 17μηνη παύση – με παύση ξεκινάει και η παρτιτούρα. Η πρώτη συγχορδία ακούστηκε τον Φεβρουάριο του 2003, η πιο πρόσφατη – 11η  κατά σειρά – αλλαγή νότας έγινε στις 5 Οκτωβρίου του 2013 και η επόμενη προγραμματίζεται για τις 5 Σεπτεμβρίου του 2020. Βαρίδια από άμμο κρατούν τις νότες πατημένες όπως πρέπει. Το ειδικά διαμορφωμένο όργανο ξεκίνησε με μόλις τέσσερις αυλούς, μεγαλώνει σταδιακά, ανάλογα με τις ανάγκες. Κανείς από όσους βρίσκονται σήμερα εν ζωή δεν θα ζει όταν, ιδανικά πάντα, ακουστούν οι τελευταίες νότες, το 2640. Είναι «ένας ήχος που μεταβιβάζουμε στο μέλλον, θα πρέπει αυτό να επιληφθεί». Ή, άλλως, ένα «σύμβολο εμπιστοσύνης στο μέλλον».

ΥΓ. Θυμήθηκα την ιστορία αυτή διαβάζοντας για το κύμα των αντι-ισλαμικών διαδηλώσεων και το αντίπαλο κύμα διαδηλώσεων εναντίον της ξενοφοβίας που συγκρούονται επί του παρόντος στη Γερμανία. Γύρευε τώρα γιατί.