[Στιγμές] Ο δρόμος του «ου γουέι»

Οι Κινέζοι το λένε «ου γουέι». Σημαίνει κάτι σαν «παθητική δράση». Ενας τρόπος να λειτουργεί κάποιος σε αρμονία με το περιβάλλον χωρίς υπερπροσπάθεια ακόμα κι αν διακυβεύεται κάτι πολύ σημαντικό. Το «ου γουέι» είναι ουσιώδες για όλα: τον έρωτα, τη θρησκεία, το εμπόριο. Και την πολιτική. Πώς να μην έχεις άγχος, να μένεις πιστός σε αυτό που είσαι, να διατηρείς την εσωτερική σου ισορροπία. Και να δρας μέσα σε ηρεμία και εγρήγορση ταυτόχρονα.

Ο Εντουαρντ Σλίνγκερλαντ, καθηγητής Ασιατικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολούμπια, υποστηρίζει ότι η αναζήτηση για το «ου γουέι» έχει ξεκινήσει από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να ζουν σε ομάδες μεγαλύτερες από οικογένειες. Οι πρώτες ανθρώπινες κοινότητες επιβίωσαν αναπτύσσοντας κοινές αξίες, συνήθως μέσω της πίστης, οι οποίες διευκόλυναν τα μέλη τους να αποκτήσουν εμπιστοσύνη προς τους άλλους και να συνεργαστούν για το κοινό καλό.

Το 1993 βρέθηκαν σε έναν τάφο στην Κεντρική Κίνα κείμενα γραμμένα σε μπαμπού που χρονολογούνται από το 300 π.Χ. Ηταν συμβουλές προς όσους ήθελαν να ασχοληθούν με την πολιτική: «Εάν προσπαθείς να είσαι καλός, δεν είσαι πραγματικά καλός. Εάν προσπαθείς να κάνεις αυτό που πρέπει, δεν το κάνεις. Δεν μπορείς να προσπαθήσεις, αλλά επίσης δεν μπορείς να μην προσπαθήσεις». Αυτό ήταν ένα από τα διδάγματα του Κομφούκιου, οι ταοϊστές όμως είχαν αντίθετη γνώμη η οποία συμπυκνώνεται στη ρήση: «Το χειρότερο είδος της αρετής δεν σταματά ποτέ να προσπαθεί για την αρετή και έτσι ποτέ δεν επιτυγχάνει την αρετή». Οι ταοϊστές δεν προσπαθούν, δεν παλεύουν. Αντί να εκπαιδεύονται σκληρά για να επιτύχουν την αρμονία, προσπαθούν να απελευθερώσουν τη φυσική αρετή που υπάρχει μέσα μας. Ακολουθούν τη ροή των πραγμάτων.

Το θέμα το συζητούν αιώνες τώρα οι βουδιστές, οι ινδουιστές και οι χριστιανοί φιλόσοφοι, ενώ πλέον έχουν πάρει τη σκυτάλη οι ψυχολόγοι και οι νευροεπιστήμονες διαφωνώντας αν η ηθική και η συμπεριφορά καθοδηγούνται από λογικές αποφάσεις ή από το υποσυνείδητο.

Οταν επιτυγχάνεται όμως το «ου γουέι» όλοι θαυμάζουν τη χαρισματική επιρροή του. Εκπέμπεται μια αυθεντικότητα γοητευτική που συναρπάζει τους πάντες. Κάποιοι άνθρωποι όπως οι πολιτικοί, παρατηρεί ο δρ Σλίνγκερλαντ, μπορούν να προσποιηθούν τον αυθορμητισμό, όχι όμως για πολύ. Τελικά υπάρχει μέση λύση; Υπάρχει, κατέληξε, τον 4ο αιώνα π.Χ. ο Μένκιους, ένας κινέζος φιλόσοφος που προσπάθησε να συνδυάσει τις διδαχές του Κομφούκιου και του Ταό: προσπάθησε, αλλά όχι πάρα πολύ. Κάνε αυτό που αισθάνεσαι σωστό και άσε τη ροή των πραγμάτων να πράξει τα υπόλοιπα.

Μια σοφή συμβουλή. Κυρίως για τους πολιτικούς. Ιδιαίτερα αυτές τις ημέρες…