[Στιγμές] Καπιταλισμός και αγάπη

Το περιοδικό «Εκόνομιστ» είναι γνωστό ως έντυπο που υπερασπίζεται την ελεύθερη αγορά – κάποιοι το αποκαλούν και «βίβλο του σύγχρονου καπιταλισμού». Τον τελευταίο καιρό έχει βαλθεί να αναβαπτίσει τον καπιταλισμό, καθώς θεωρεί ότι έχει παρεξηγηθεί…

Στο λεξικό Merriam-Webster δίπλα στο λήμμα «καπιταλιστής» γράφει: «Ενα άτομο που έχει πολλά χρήματα, ιδιοκτησίες κ.λπ., και τα χρησιμοποιεί για να παράγει ακόμα περισσότερα χρήματα». Και το λεξικό Oxford ορίζει τον καπιταλισμό ως «οικονομικό και πολιτικό σύστημα στο οποίο το εμπόριο και η βιομηχανία μιας χώρας ελέγχονται από ιδιώτες που έχουν στόχο το κέρδος και όχι από το κράτος». Οπως παρατηρεί το «Εκόνομιστ», «κανείς από τους δύο ορισμούς δεν ακούγεται πολύ θετικός»…

Και να ‘ταν μόνο οι ορισμοί. Ακόμα και στις ΗΠΑ, την πνευματική μητέρα του καπιταλισμού, δημοσκόπηση που διεξήχθη πέρυσι δείχνει ότι το 46% των ερωτηθέντων έχει αρνητική άποψη για τον καπιταλισμό. Ερευνες σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιαπωνία και η Ισπανία δείχνουν ότι άνω του μισού πληθυσμού δεν εμπιστεύεται την ελεύθερη αγορά. Η ανισότητα θεωρείται μεγάλο πρόβλημα από το 56% των πολιτών των πλούσιων χωρών και πλέον ο καπιταλισμός δείχνει να έχει ευνοϊκότερη εικόνα σε φτωχές χώρες όπως το Μπανγκλαντές και η Γκάνα απ’ ό,τι στον αναπτυγμένο κόσμο. «Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση» αναφέρει το περιοδικό σε άρθρο του, «έχει εντείνει την κριτική προς το σύστημα αυτό».

Η αλήθεια είναι ότι ο όρος πρωτοχρησιμοποιήθηκε από Ολλανδούς το 1633, ακολούθησαν Γάλλοι και η πρώτη καταγραφή στην αγγλική γλώσσα γίνεται από τον οικονομολόγο Αρθουρ Γιανγκ στο βιβλίο του «Ταξίδια στη Γαλλία». Ακολουθούν πολλοί και φθάνουμε στο «Κεφάλαιο» όπου ο Καρλ Μαρξ αναφέρει τη φράση «καπιταλιστικά μέσα παραγωγής» 2.600 φορές.

Το γνωστό περιοδικό φιλοξενεί τον τελευταίο καιρό μία σειρά άρθρων για την πορεία του καπιταλισμού ανά τους αιώνες. Αυτά όμως είναι ιστορία. Τι θα κάνουμε τώρα; αναρωτιούνται αγωνιωδώς οι συντάκτες του άρθρου, που έχει τον τίτλο: «Η φήμη του καπιταλισμού έχει τρωθεί από τους τραπεζίτες» και παρατηρεί χιουμοριστικά ότι για να σωθεί «το μόνο που χρειάζεται είναι αγάπη» (από το γνωστό τραγούδι των Beatles)…

«Τα τελευταία 30 χρόνια ο καπιταλισμός έχει συνδεθεί με τον τραπεζικό τομέα» αναφέρεται. «Επίσης προβληματικό είναι όταν κυβερνήσεις και τράπεζες παρεμβαίνουν για να σώσουν μεγαλοκεφαλαιούχους. Ενα σύστημα που ιδιωτικοποιεί τα κέρδη και εθνικοποιεί τις ζημιές δεν μπορεί να δικαιολογηθεί» καταλήγει. Γιατί τίθενται τώρα τα ερωτήματα αυτά; «Διότι οι ψηφοφόροι παγκοσμίως έχουν κακή διάθεση» και ίσως τιμωρήσουν τα κόμματα που τον υποστηρίζουν. Ας του αλλάξουμε όνομα, προτείνουν, για να τον αγαπήσουμε. Και έτσι θα ξεχαστούν όλα…