[Στιγμές] Ο πόλεμος ως διαφήμιση

Με πολλές εκδηλώσεις μνήμης και χιλιάδες παπαρούνες η Βρετανία αλλά και οι χώρες της Κοινοπολιτείας τίμησαν αυτές τις ημέρες – με κορωνίδα την 11η Νοεμβρίου, ημερομηνία της λήξης – τους σχεδόν ένα εκατομμύριο στρατιώτες τους που έπεσαν στα πεδία των μαχών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Eνας αιώνας συμπληρώθηκε φέτος από την έναρξη του σκληρότερου και φονικότερου πολέμου απ’ όσους είχε ζήσει μέχρι τότε η ανθρωπότητα – συνολικά στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 18 εκατομμύρια στρατιώτες και πολίτες.

Στη Βρετανία αυτές τις ημέρες όλοι έχουν μια παπαρούνα καρφιτσωμένη στο σακάκι ή την μπλούζα τους – ένας φόρος τιμής για τους νεκρούς, καθώς παπαρούνες φύτρωσαν στα πεδία των μαχών της Φλαμανδίας μετά το τέλος του πολέμου.

Είναι λοιπόν ηθικό μια από τις μεγαλύτερες αλυσίδες σουπερμάρκετ της Βρετανίας να χρησιμοποιεί για τη χριστουγεννιάτικη διαφήμισή της – για να πουλήσει δηλαδή γαλοπούλες και cranberry sauce – τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο; Η τετράλεπτη διαφήμιση αναφέρεται σε ένα από τα πιο γνωστά περιστατικά του πολέμου που διήρκεσε τέσσερα χρόνια: την ανεπίσημη 24ωρη ανακωχή που έκαναν βρετανικά και γερμανικά στρατεύματα στο δυτικό μέτωπο το 1914 για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα. Την παραμονή των Χριστουγέννων, άνδρες του βρετανικού στρατού άκουσαν του Γερμανούς να τραγουδούν τα κάλαντα και είδαν φανάρια και μικρά έλατα στα χαρακώματά τους. Τα μηνύματα άρχισαν να περνούν σε όλους τους στρατιώτες, με την επόμενη ημέρα να βρίσκει Βρετανούς και Γερμανούς να ανταλλάσσουν δώρα, να βγάζουν φωτογραφίες, να θάβουν τους νεκρούς τους και να παίζουν έναν αγώνα ποδοσφαίρου για να γιορτάσουν την εκεχειρία που μόνοι τους αποφάσισαν.
Το περιστατικό απαθανατίστηκε στην ταινία «Καλά Χριστούγεννα» του Κριστιάν Καριόν και αποτελεί ένα παράδειγμα πρωτοβουλίας των απλών στρατιωτών απέναντι στις απάνθρωπες εντολές της στρατιωτικής ηγεσίας. Μέχρι εδώ όλα καλά. Μπορεί όμως να προσπαθεί κάποιος να προωθήσει τα προϊόντα του εκμεταλλευόμενος το αίμα τόσων χιλιάδων συμπατριωτών του;

Η βρετανική αλυσίδα σουπερμάρκετ Sainsbury’s κυκλοφόρησε αυτές τις ημέρες μια διαφήμιση που περιγράφει ακριβώς εκείνο το συμβάν. Η ποιότητα της περιγραφής του είναι εξαιρετική – χωρίς ούτε λέξη οι νεαροί πρωταγωνιστές αποδίδουν ιδιαίτερα συγκινητικά την ατμόσφαιρα σ’ εκείνα τα παγωμένα χαρακώματα. Μια από τις μεγαλύτερες αλήθειες για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο  είναι ότι κανείς δεν κατάλαβε γιατί συνέβη – κυρίως εκείνοι που έδωσαν τη ζωή τους στη διάρκειά του. Η ματαιότητα εκείνης της σφαγής είναι που κάνει την ανεπίσημη εκεχειρία της μιας ημέρας τόσο συγκλονιστική.

Η εκμετάλλευση ενός τόσο αιματηρού γεγονότος στην ανθρώπινη Ιστορία για να πουληθούν κρακεράκια και καραμέλες αποτελεί άλλη μια θυσία στον βωμό του σύγχρονου καπιταλισμού. Λίγη συγκίνηση βοηθά πάντα τον καταναλωτή να ανοίξει περισσότερο το πορτοφόλι του…