[Ιστορίες] In memoriam

Πρώτοι χρησιμοποίησαν την έκφραση αυτή για να περιγράψουν τη Μεσόγειο οι Ρωμαίοι επί Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Πολύ αργότερα, τη σφετερίστηκε ο Μουσολίνι, κομπάζοντας, έτσι, για την ισχύ του ιταλικού στόλου – το αποδεικνύουν πολλές μετέπειτα γελοιογραφίες. Σε κάθε περίπτωση, αυτό το βαρύ σε ιστορία όνομα έδωσαν οι Ιταλοί, σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο πια, στην επιχείρηση που ξεκίνησαν στις 18 Οκτωβρίου 2013: Mare Nostrum – Η Θάλασσά Μας.

Η επιχείρηση γεννήθηκε μέσα από τον θάνατο. Την επέβαλε στη συνείδηση των Ιταλών ο πνιγμός 600 ανθρώπων, σε δυο διαφορετικά ναυάγια, ανοιχτά της Λαμπεντούζα και της Μάλτας. Πέντε πλοία του ιταλικού ναυτικού, πέντε αεροσκάφη, δύο υποβρύχια, ελικόπτερα και συνολικά 900 αξιωματούχοι ανέλαβαν να περιπολούν τη θάλασσά μας, μέχρι τα χωρικά ύδατα της Λιβύης, μια έκταση 70.000 τετρ. χλμ. Ηταν μια επιχείρηση έρευνας και διάσωσης που είχε ως αποτέλεσμα τη διάσωση 100.250 ανθρώπων – συμπεριλαμβανομένων 14.093 μόνο τον Οκτώβριο – και τη σύλληψη 300 διακινητών, από εκείνους που βάζουν στην τσέπη έως και ένα εκατομμύριο ευρώ για να στοιβάξουν σε ένα σαθρό πλοιάριο 300 απελπισμένους. Ηταν επίσης μια επιχείρηση που κόστιζε στο ιταλικό κράτος εννέα εκατομμύρια ευρώ μηνιαίως. Αναμενόμενα, λοιπόν, η Ρώμη άρχισε να πιέζει όλο και περισσότερο την ΕΕ να ενισχύσει την παρουσία της στα νερά όπου έχουν πνιγεί μόνο φέτος τουλάχιστον 3.000 πρόσφυγες.

Η Mare Nostrum δεν υπάρχει πια. Το Σάββατο παρέδωσε επισήμως τα σκήπτρα σε άλλη επιχείρηση, που τελεί υπό την αιγίδα της Frontex, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη Διαχείριση της Επιχειρησιακής Συνεργασίας στα Εξωτερικά Σύνορα των Κρατών-Μελών της ΕΕ. Το μπάτζετ είναι πολύ μικρότερο, 2,9 εκατομμύρια ευρώ τον μήνα. Επτά πλοία, ένα ελικόπτερο, τέσσερα αεροσκάφη και συνολικά 65 αξιωματούχοι θα αναλάβουν να περιπολούν σε ακτίνα μόλις 30 ναυτικών μιλίων από τις ακτές. Αν εντοπίσουν σε αυτή την περιοχή πλοιάριο που βυθίζεται, είναι υποχρεωμένοι να περιμαζέψουν τους ναυαγούς, το δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές. Πιο πέρα, δεν μας ενδιαφέρει. «Ο ρόλος της Frontex είναι η υποστήριξη των κρατών-μελών για τον αποτελεσματικό συνοριακό έλεγχο στην περιοχή της Μεσογείου», τελεία. Triton, έτσι ονομάζεται η νέα επιχείρηση. Τρίτωνας, δηλαδή, ο γιος του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης, που κατοικούσε στον βυθό της θάλασσας, στα χρυσά ανάκτορα των γονιών του. Αλλο όνομα βαρύ αυτό. Ο Τρίτωνας, πάντως, καλό τέλος δεν είχε.